'Thắp lửa' du lịch cộng đồng

Từ căn nhà dài của đôi vợ chồng trẻ Bun Hua và H’Diên Knul, văn hóa của buôn làng đang bay xa, lan tỏa tới du khách trong và ngoài nước

Nhà dài mở cửa đón khách

Đêm xuống, sân nhà dài ở buôn Trí (xã Buôn Đôn) rộn ràng tiếng nói cười. Bên ánh lửa, du khách ngồi quây quần cùng người dân trong buôn, ché rượu cần chuyền tay.

Bun Hua lúc đánh cồng chiêng, lúc chơi đàn t’rưng; H’Diên Knul cầm micro dẫn chương trình, kể cho du khách nghe về phong tục, đời sống của người dân nơi đây. Rồi một vòng xoang mở ra, du khách dần hòa mình vào điệu múa của các chàng trai, cô gái trong buôn.

Từ căn nhà dài của gia đình, đôi vợ chồng trẻ Bun Hua và H’Diên mở ra một hướng làm du lịch khác, để du khách trải nghiệm văn hóa bằng chính đời sống đang diễn ra mỗi ngày. Ở đó, du khách không chỉ tham quan mà còn có cơ hội tận hưởng, cảm nhận nhịp sống của buôn làng.

Bun Hua sinh năm 1995, mang trong mình dòng máu Ê Đê - M’nông - Lào; H’Diên Knul sinh năm 1999, là người M’nông. Từng làm hướng dẫn viên du lịch, Bun Hua có dịp đưa khách đi nhiều nơi và nhận ra Buôn Đôn có nhiều giá trị nhưng phần lớn du khách chỉ ghé qua rồi đi.

H'Diên giới thiệu bộ dụng cụ săn voi của gia đình mình với du khách

Những căn nhà dài, tiếng cồng chiêng, món ăn truyền thống, câu chuyện về voi và đời sống của người dân nếu chỉ dừng ở việc tham quan sẽ khó để du khách hiểu hết. Từ suy nghĩ đó, anh cùng vợ bắt tay xây dựng mô hình du lịch cộng đồng ngay tại căn nhà dài của gia đình.

Để có nguồn vốn ban đầu, hai vợ chồng tích góp tiền từ việc chụp ảnh thuê, biểu diễn văn nghệ, rồi vay vốn để cải tạo không gian nhà dài. Năm 2025, vợ chồng Bun Hua và H’Diên bắt tay xây dựng mô hình du lịch cộng đồng.

Hai vợ chồng đầu tư thêm không gian đón khách, khu ăn uống, cây xanh; trưng bày những vật dụng gắn với đời sống truyền thống và tổ chức các đêm giao lưu văn hóa.

Những ngày đầu không dễ dàng. Việc gì có thể tự làm, Bun Hua tự tay làm; việc cần nhiều người, anh gọi anh em trong buôn cùng phụ. Từ một căn nhà dài vốn chỉ phục vụ sinh hoạt gia đình, nơi đây dần trở thành điểm gặp gỡ giữa người dân địa phương và du khách.

Điều đặc biệt là đôi vợ chồng trẻ không đứng tách khỏi đời sống buôn làng để làm du lịch. Ban ngày, họ cùng đưa khách khám phá Buôn Đôn, giới thiệu cảnh quan, phong tục; tối về lại cùng bà con chuẩn bị bữa ăn, chương trình văn nghệ.

H'Diên bên cạnh chú voi ở Buôn Đôn

H’Diên đảm nhận việc dẫn chương trình, thuyết minh, hướng dẫn; Bun Hua chơi nhạc cụ, đánh chiêng và kết nối những người trẻ trong buôn cùng tham gia.

Để văn hóa trở thành sinh kế

Với Bun Hua, du lịch cộng đồng không thể chỉ là câu chuyện của một gia đình. Khi có khách, vợ chồng anh mua gà, cá, rau, măng của người dân trong buôn. Những người biết đánh chiêng, múa xoang cùng tham gia biểu diễn; phụ nữ khéo nấu ăn thì vào bếp. Có thời điểm, mô hình tạo việc làm, thu nhập cho khoảng 30-40 người trong buôn.

Những người cùng tham gia không cần trở thành một “nhân viên du lịch” theo nghĩa thông thường. Họ chỉ làm những điều vốn thuộc về đời sống của mình. Một món ăn truyền thống, một điệu múa, tiếng chiêng hay câu chuyện về phong tục đều trở thành một phần của trải nghiệm mà du khách tìm kiếm.

Du khách tìm đến ngày càng nhiều, không chỉ có khách trong nước mà cả những đoàn khách quốc tế. Việc đón khách nước ngoài cũng đặt ra yêu cầu mới với đôi vợ chồng trẻ. Trước đây, Bun Hua phải nhờ người phiên dịch, còn nay anh và H’Diên cùng học thêm tiếng Anh để có thể trực tiếp kể cho du khách về quê hương.

Với Bun Hua, học thêm một ngôn ngữ không đơn thuần để làm du lịch mà còn để anh có thể tự mình giới thiệu với du khách về nhà dài, tiếng chiêng, những phong tục và câu chuyện gắn với Buôn Đôn.

H'Diên (giữa) giới thiệu không gian văn hoá nhà dài của đồng bào M’Nông đến với khách du lịch

H’Diên cũng vậy. Cô muốn khi du khách hỏi về món ăn, phong tục hay đời sống của người M’nông, mình có thể trả lời bằng chính trải nghiệm của bản thân.

“Muốn kể được câu chuyện của mình cho người khác hiểu thì trước hết mình phải hiểu và tự hào về văn hóa của mình”, Bun Hua chia sẻ.

Chị Trần Thị Tuyến, du khách đến từ TP.HCM, cho biết đây là lần đầu chị đến xã Buôn Đôn và trải nghiệm du lịch cộng đồng.

“Tôi rất thích cảm giác được hòa mình vào thiên nhiên, sống trong không gian văn hóa của người M’nông, thưởng thức những món ăn và âm nhạc do chính người dân bản địa thực hiện.

Ở đây, tôi không có cảm giác chỉ là một du khách đến tham quan, mà như được sống cùng buôn làng, cảm nhận nhịp sống, hơi thở và những nét văn hóa rất riêng của vùng đất này. Chuyến đi để lại cho tôi nhiều ấn tượng và giúp tôi hiểu hơn về con người, văn hóa Buôn Đôn”, chị Tuyến chia sẻ.

Điều quan trọng nhất trong cách làm du lịch của đôi vợ chồng trẻ là không muốn văn hóa trở thành những hiện vật nằm yên trong tủ kính hay những tiết mục chỉ được trình diễn để phục vụ du khách. Với họ, văn hóa phải được sống trong căn nhà dài, trong bữa cơm, tiếng chiêng, điệu múa và trong câu chuyện của mỗi người dân.

Du khách thích thú khi được thưởng thức ẩm thực của người bản địa trong căn nhà dài của vợ chồng H'Diên

Phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm để mô hình chuyên nghiệp hơn, thu hút thêm du khách và tạo sinh kế bền vững cho người dân. Nhưng từ căn nhà dài của gia đình, một hướng đi mới đang được mở ra. Ở đó, du lịch không đứng ngoài văn hóa mà trở thành một phần của đời sống buôn làng.

Những người trẻ như Bun Hua, H’Diên đang làm một việc tưởng nhỏ nhưng có ý nghĩa: giữ ngọn lửa văn hóa bằng chính sinh kế hôm nay. Những câu chuyện của Buôn Đôn không chỉ được kể cho du khách nghe mà còn có cơ hội lan tỏa, bay xa.

Ông Nguyễn Cảnh Tùng, Chủ tịch UBND xã Buôn Đôn, cho biết địa phương khuyến khích người dân phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa.

Theo ông Tùng, mô hình của Bun Hua và H’Diên không chỉ tạo thêm sinh kế mà còn góp phần quảng bá hình ảnh Buôn Đôn, lan tỏa ý thức gìn giữ văn hóa trong cộng đồng.

Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục tạo điều kiện, hỗ trợ các hộ dân phát triển mô hình du lịch cộng đồng, kết nối cộng đồng cùng tham gia để quảng bá tiềm năng, văn hóa của xã.