Nỗi niềm trên dốc Sương Mờ

Hơn 80 hộ dân sinh sống tại bản Pù Đứa (tỉnh Thanh Hóa) đang mong mỏi được di dời đến nơi ở mới.

Mong một nơi ở mới

Từ lưng chừng dốc tuyến đường liên xã Nao Tao - Mường Chanh nhìn lên, dốc Sương Mờ thuộc bản Pù Đứa, xã Quang Chiểu chênh vênh trong nắng chiều và thăm thẳm đại ngàn. Những khúc cua tay áo bẻ liên tục khiến con đường được đổ bằng bê tông như nhỏ lại giữa bạt ngàn núi rừng. Bản hiện có 82 hộ dân là đồng bào người Mông đang sinh sống. Giữa nỗi lo mưu sinh hàng ngày, bà con nơi đây còn một nỗi lo khác phải đối mặt là sạt lở và lũ quét có thể ập xuống bất cứ lúc nào.

Ông Lâu Văn Đua - Trưởng bản Pù Đứa cho biết, bà con rất mong được di dời đến nơi ở mới an toàn để yên tâm sinh sống, phát triển kinh tế nhưng mãi mà không thấy dự án triển khai.

Theo ông Đua, trong trận lũ quét lịch sử năm 2019 - 2020, ông và người dân bản đã từng chứng kiến những mảng đồi phía sau và bên cạnh bản sạt xuống, cuốn theo tài sản, nhà cửa trong mỗi mùa mưa lũ. Trước tình hình khẩn cấp trên, chính quyền xã Quang Chiểu (huyện Mường Lát cũ) đã phối hợp với cơ quan chức năng khảo sát, đưa bản Pù Đứa vào diện tái định cư trong giai đoạn 2021 - 2025.

Trong số 82 hộ dân có 40 hộ nằm trong khu vực không an toàn từ nhiều năm nay. Mỗi khi mưa kéo dài, cán bộ địa phương lại đến vận động người dân sơ tán lên nhà văn hóa bản tá túc.

Dẫn chúng tôi vào nhà ông Lâu Văn Pó - một trong những hộ dân nằm trong vùng tiềm ẩn nguy cơ sạt lở, ông Lâu Văn Đua chỉ về phía sau nhà, nơi vách đá dựng thành vách, ông Đua nói: “Chỉ cần trời báo hiệu có giông lốc là người nhà phải túc trực để sơ tán nếu có hiện tượng sạt lở. Chúng tôi luôn nhắc nhở gia đình, phải cảnh giác ngay cả khi trời không còn mưa”.

Hàng xóm của ông Pó, anh Lâu Tú Sếnh chia sẻ: Cứ mỗi lần mưa kéo dài, thì các hộ dân của bản lại dắt nhau lên nhà văn hóa trú ngụ. Nhiều năm chúng tôi chờ tái định cư, nhưng mãi vẫn chưa thấy. Mong nhà nước sớm đầu tư để người dân được an cư.

Trao đổi với phóng viên Báo Đại đoàn kết, ông Triệu Minh Xiết - Bí thư Đảng ủy xã Quang Chiểu cho biết, phương án di dời đã có từ lâu, lúc còn huyện cũ và tỉnh cũng rất quan tâm, nhưng nhiều năm không bố trí được kinh phí nên chưa thể triển khai dự án.

Khu tái định cư còn chờ thủ tục

Nói về khu tái định cư Pù Đứa kéo dài nhiều năm, ông Vi Văn Ngọc - Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Quang Chiểu cho biết, dự án được UBND tỉnh giao Ban Quản lý dự án đầu tư công trình giao thông Thanh Hóa làm chủ đầu tư với tổng kinh phí 12 tỷ đồng. Hiện xã đang phối hợp thực hiện công tác giải phóng mặt bằng và các phần việc liên quan.

“Vì tính chất cấp thiết của dự án nên tỉnh rất quan tâm và đã có văn bản chỉ đạo các đơn vị sớm bàn giao mặt bằng, hạ tầng thiết yếu cho người dân trước Tết Nguyên đán 2026. Tuy nhiên, đến nay dự án vẫn chưa làm mặt bằng, còn người dân thì rất mong mỏi” - ông Ngọc nói và cho biết, sau khi khảo sát, phương án được điều chỉnh theo hướng san gạt toàn bộ quả đồi thay vì chỉ san gạt một nửa như trước, nhằm tạo mặt bằng ổn định và an toàn hơn. Hiện UBND tỉnh đã chấp thuận phương án san gạt cả quả đồi trên tuyến đường về xã Pù Nhi để xây dựng khu tái định cư.

Được biết, trước đó, UBND tỉnh Thanh Hóa đã có văn bản số 13891 ngày 10/7/2026 yêu cầu các đơn vị liên quan đẩy nhanh tiến độ triển khai Đề án sắp xếp, ổn định dân cư tại các khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất giai đoạn 2026 - 2030.

Riêng khu tái định cư bản Pù Đứa, UBND tỉnh yêu cầu Ban Quản lý dự án đầu tư công trình giao thông tỉnh khẩn trương chủ trì, phối hợp với địa phương và đơn vị liên quan trình cấp có thẩm quyền phê duyệt điều chỉnh chủ trương đầu tư trước ngày 30/7/2026; phê duyệt dự án hoặc báo cáo kinh tế kỹ thuật trước ngày 30/9/2026 và hoàn thành cơ bản các hạng mục thiết yếu để bàn giao cho người dân trong năm 2026.

Nói về vấn đề này, ông Vũ Thanh Tùng - chuyên viên Phòng Điều hành dự án Mường Lát, Ban Quản lý dự án đầu tư công trình giao thông Thanh Hóa cho biết: Dự án hiện mới ở bước lập quy hoạch. Sau khi hoàn thiện, đơn vị còn phải lấy ý kiến cộng đồng dân cư theo quy định, trình chấp thuận tổng mặt bằng rồi mới thực hiện các bước tiếp theo như lập, phê duyệt báo cáo kinh tế - kỹ thuật, lựa chọn nhà thầu và đơn vị thi công.

“Dự kiến khoảng tháng 12/2026 sẽ triển khai san gạt, tạo mặt bằng, chúng tôi đang cố gắng đẩy nhanh tiến độ, nhưng các bước vẫn phải đúng trình tự, thủ tục, không thể làm tắt” - ông Tùng nói.