Người kể chuyện văn hóa Óc Eo - Ba Thê

Anh Trương Minh Thuận thuyết minh cho học sinh về các hiện vật tại Nhà trưng bày văn hóa Óc Eo.

Chạm vào nền văn minh rực rỡ

Trải qua hành trình gắn bó với Khu di tích quốc gia đặc biệt Óc Eo - Ba Thê, xã Óc Eo, mỗi thuyết minh viên đều giữ những rung cảm rất riêng trước kho tàng di sản đồ sộ. Anh Trần Thiện Khá - chuyên viên, thuyết minh viên tại Ban Quản lý Di tích văn hóa Óc Eo đến với nghề bắt đầu từ những trang tài liệu, nhưng chính sức sống mãnh liệt của lịch sử đã giữ chân anh lại.

Những ngày đầu, khó khăn lớn nhất của anh là khối lượng kiến thức khảo cổ quá rộng nhưng chỉ đọc sách vở, mọi thứ sẽ khô khan. Vì thế, anh Khá tìm cách biến những dấu tích thành câu chuyện sống động. Anh Khá cho biết: “Tôi nhận ra Óc Eo không chỉ là những nền móng, viên gạch hay hiện vật nằm dưới lòng đất mà phía sau đó là câu chuyện về con người, đời sống và sự giao lưu của cư dân cách đây hàng ngàn năm. Có lúc nhìn một hạt chuỗi nhỏ, du khách tưởng chỉ là món đồ trang sức bình thường, nhưng trong đó là một kỹ thuật chế tác và quan hệ giao thương rộng lớn của người xưa”.

Đến với công việc thuyết minh về văn hóa Óc Eo từ năm 2024, đối với anh Trương Minh Thuận, chuyên viên Phòng Nghiệp vụ và Bảo tàng, Ban Quản lý Di tích văn hóa Óc Eo niềm hạnh phúc trong hành trình làm nghề là được trực tiếp mang những câu chuyện của người xưa kể lại cho du khách, góp phần bồi đắp thêm sự trân trọng và khơi dậy ý thức chung tay gìn giữ những di sản quý báu của quê hương.

“Ngay nơi chúng ta đang đứng cách đây hàng ngàn năm từng là một không gian có những công trình kiến trúc được xây dựng bằng gạch, đá; xung quanh là các khu cư trú, nơi con người sinh sống, lao động và thực hành tín ngưỡng”, anh Thuận thuyết minh về khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê.

Anh Thuận tâm đắc với chiếc bình gốm có vòi Kendi hay những mảnh gốm vỡ, bàn nghiền, hạt chuỗi. Trong cảm nhận của anh, những hiện vật ấy chính là “nhân chứng” chân thật nhất. “Chính những dấu vết rất nhỏ và gần gũi ấy khiến tôi có cảm giác mình không chỉ đang tìm hiểu một nền văn hóa cổ mà đang được chạm vào cuộc sống của những con người từng hiện diện trên chính vùng đất này cách đây hàng ngàn năm. Hiện vật chính là cầu nối giữa quá khứ với hôm nay”, anh Thuận nói.

Lan tỏa tình yêu di sản

Trước những mốc đánh giá quan trọng của UNESCO và sự quan tâm của người dân trong, ngoài nước, những người làm công tác thuyết minh chịu không ít áp lực. Tuy nhiên, vượt qua những yêu cầu về chuyên môn, sự chính xác và tính khoa học trong từng câu chữ, điều đọng lại với anh Trần Thiện Khá và anh Trương Minh Thuận là niềm tự hào khi được kể những câu chuyện về văn hóa Óc Eo đến nhiều người.

Anh Trần Thiện Khá thuyết minh về di tích Gò Giồng Cát tại Khu Di tích quốc gia đặc biệt Óc Eo - Ba Thê.

Anh Khá chia sẻ công việc này vừa là niềm tự hào vừa là trách nhiệm lớn lao khi được giới thiệu một di sản mang tầm vóc lớn, đòi hỏi người làm nghề luôn trau dồi kiến thức, bởi mỗi thuyết minh viên chính là một phần hình ảnh của di sản. Nhìn thấy sự thay đổi tích cực từ thế hệ trẻ, khách tham quan không chỉ xem mà còn chủ động đặt câu hỏi, muốn trải nghiệm và hiểu di sản, là nguồn động viên lớn để anh và các đồng nghiệp tiếp tục hành trình lan tỏa tình yêu với nghề.

Theo anh Thuận, điều đáng mừng là các bạn trẻ không chỉ muốn xem mà còn muốn hiểu và trải nghiệm di sản. Qua các hoạt động giáo dục, trải nghiệm và những câu chuyện gần gũi, các bạn thể hiện sự thích thú và hiểu hơn về giá trị của Óc Eo. Đây là tín hiệu tích cực, bởi khi hiểu và yêu di sản, thế hệ trẻ sẽ có thêm ý thức gìn giữ, phát huy và trao truyền những giá trị ấy cho thế hệ mai sau.

Khép lại mỗi chuyến hành trình khám phá, thông điệp mà anh Thuận, anh Khá và những người làm công tác tại Ban Quản lý Di tích văn hóa Óc Eo muốn gửi đến du khách khi đặt chân đến vùng đất này là “Hiểu để yêu - yêu để gìn giữ - gìn giữ để trao truyền”. Du khách khi rời nơi đây không chỉ mang theo những bức ảnh kỷ niệm mà còn hiểu hơn về giá trị của văn hóa Óc Eo - Ba Thê.