Khi người dân đồng thuận

Tám tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh đã trồng mới hơn 12.126ha cà phê, nâng tổng diện tích lên hơn 20.528ha. Kết quả này không chỉ vượt xa kế hoạch trồng mới 5.000ha trong năm, mà còn giúp Điện Biên hoàn thành mục tiêu diện tích cà phê đề ra cho cả nhiệm kỳ 2025 - 2030. Đến nay đã có 42 xã triển khai trồng mới đạt và vượt chỉ tiêu UBND tỉnh giao.

Các lực lượng tham gia lễ ra quân trồng cà phê, mắc ca tại xã Mường Ảng.

Đáng chú ý, nhiều địa phương có kết quả vượt cao so với kế hoạch. Mường Mùn được giao 400ha nhưng đã trồng gần 1.200ha, vượt gần 300%. Chiềng Sinh cũng vượt 215% chỉ tiêu. Những con số ấy cho thấy sức lan tỏa mạnh mẽ của chủ trương phát triển cây trồng chủ lực.

Cùng với cà phê, cây mắc ca cũng tạo bước phát triển ấn tượng. Từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh trồng mới hơn 6.654ha (đạt 266%), chỉ tiêu giao 2.500ha. Tổng diện tích mắc ca hiện đạt hơn 19.000ha. Theo mục tiêu của Nghị quyết số 11-NQ/TU, đến năm 2030 Điện Biên phấn đấu có khoảng 40.000ha mắc ca và 20.000ha cà phê.

Đằng sau những con số đó là một sự chuyển biến quan trọng: Người dân đã đồng thuận cao với hướng đi mới trong sản xuất nông nghiệp của tỉnh.

Đồng thuận không tự nhiên có. Đó là kết quả của quá trình tuyên truyền, vận động, đối thoại và tổ chức thực hiện sát thực tế. Cán bộ, đảng viên xuống cơ sở; chính quyền cùng người dân rà soát đất đai, lựa chọn diện tích phù hợp, hướng dẫn kỹ thuật. Người dân được hỗ trợ cây giống, vật tư và tiếp cận kiến thức sản xuất mới. Nhiều hộ chủ động chuyển diện tích cây trồng hiệu quả thấp sang cà phê, mắc ca.

Lực lượng vũ trang tỉnh tham gia phát động và trực tiếp trồng cà phê, mắc ca.

Tuy nhiên, việc trồng được nhiều cà phê, mắc ca thời gian qua chưa phải là đích cuối cùng. Điều quan trọng hơn là cây phải sống, phát triển tốt, cho năng suất, chất lượng và tạo thu nhập bền vững cho người dân.

Đây chính là vấn đề Điện Biên cần đặc biệt quan tâm trong thời gian tới. Khi quỹ đất ở một số địa phương còn nằm trong quy hoạch 3 loại rừng. Đất sản xuất phân tán; diện tích đăng ký trồng còn nhỏ lẻ; một số diện tích trồng mới chưa bảo đảm tiến độ; chất lượng cây giống do dân tự ươm, mua còn kém... Những hạn chế này nếu không được xử lý kịp thời sẽ ảnh hưởng đến chất lượng vùng nguyên liệu trong những năm tiếp theo.

Vì vậy, tỉnh cần chuyển mạnh từ “mở rộng diện tích” sang “nâng cao hiệu quả diện tích”. Làm được điều đó, trước hết, cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy hoạch vùng trồng. Việc mở rộng cà phê, mắc ca phải phù hợp đất đai, khí hậu, nguồn nước và khả năng tổ chức sản xuất. Không phát triển bằng mọi giá. Không để tình trạng trồng phân tán, thiếu liên kết.

Cùng với đó, cần chủ động nguồn giống ngay từ đầu vụ. Các cơ sở ươm giống phải bảo đảm chất lượng, tiêu chuẩn và tiến độ. Cơ quan chuyên môn tăng cường hướng dẫn kỹ thuật. Các địa phương thường xuyên kiểm tra diện tích mới trồng, kịp thời trồng giặm, thay thế cây chết, phòng trừ sâu bệnh.

Người dân bản Mường Nhé (xã Mường Nhé) kiểm tra diện tích cà phê trồng mới. Ảnh: Văn Quyết

Một nhiệm vụ có ý nghĩa lâu dài khác là tổ chức lại sản xuất. Cần thúc đẩy liên kết giữa nông dân - hợp tác xã - doanh nghiệp - nhà khoa học - Nhà nước. Doanh nghiệp phải tham gia sâu hơn vào vùng nguyên liệu, từ giống, kỹ thuật đến thu mua, chế biến và tiêu thụ. Khi đầu ra ổn định, người dân mới thực sự yên tâm đầu tư lâu dài. Tỉnh cũng cần ưu tiên thu hút các dự án chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường cho cà phê, mắc ca.

Đặc biệt, cần phát huy tốt hơn vai trò của cấp xã. Nghị quyết 11 xác định cấp xã là đơn vị trực tiếp triển khai; doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân là chủ thể; Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, định hướng và hỗ trợ. Đây phải là nguyên tắc xuyên suốt trong tổ chức thực hiện.

Khi người dân đồng thuận, một chủ trương có thể tạo thành phong trào. Khi phong trào được tổ chức khoa học, nó có thể hình thành vùng sản xuất lớn. Và khi vùng nguyên liệu gắn với chế biến, thị trường, khoa học - công nghệ, giá trị nông sản sẽ được nâng lên.

Thành quả trồng cà phê, mắc ca năm 2026 ở Điện Biên vì thế không chỉ là câu chuyện về diện tích. Đó còn là câu chuyện về niềm tin, sự đồng thuận và sức dân.

Giữ vững sự đồng thuận ấy, chăm lo để người dân thực sự được hưởng lợi từ thành quả sản xuất chính là chìa khóa để Điện Biên biến những vùng cây mới thành sinh kế bền vững, góp phần thực hiện mục tiêu cơ cấu lại ngành Nông nghiệp theo hướng hàng hóa, xanh, thông minh và bền vững.