Để không là bất khả thi!

Ví dụ như trong năm 2021, tổng vốn đầu tư công là trên 594.240 tỷ đồng. Thế nhưng 5 tháng đầu năm, lượng vốn đã thanh toán chỉ đạt hơn 102.000 tỷ đồng, bằng 22% vốn kế hoạch Thủ tướng giao, giảm 3,8% so với cùng kỳ năm trước. Chỉ có 7 bộ, ngành, 8 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt trên 25% kế hoạch; 39/50 bộ và 17/63 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới 15%. Đặc biệt, có 13 bộ, ngành chưa giải ngân; 8 bộ, ngành có tỷ lệ giải ngân dưới 1%; 22 bộ, ngành giải ngân chỉ đạt từ 1 - 10%...

Hay năm 2020, chỉ trong vòng vài tháng, Chính phủ đã phải tổ chức tới 3 hội nghị, thành lập đoàn công tác kiểm tra đồng thời đôn đốc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, sửa đổi, hoàn thiện nhiều quy định pháp luật về đầu tư, xây dựng, đất đai… nhằm thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công.

Đến năm nay, dù Chính phủ, Thủ tướng đã chỉ đạo quyết liệt ngay từ đầu năm, đã có nhiều văn bản chỉ đạo, tổ chức 3 hội nghị trực tuyến toàn quốc và thành lập 6 tổ công tác đôn đốc, tháo gỡ khó khăn nhưng lượng vốn giải ngân tính đến ngày 30.9 mới chỉ đạt 253.148 tỷ đồng, tương đương 46,7% kế hoạch giao.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này đã được chỉ ra tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc về đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công và thực hiện 3 Chương trình mục tiêu quốc gia diễn ra ngày 26.9 vừa qua. Theo đó, nhóm khó khăn thứ nhất là về thể chế, cơ chế, chính sách, cách làm. Nhóm khó khăn thứ hai là công tác triển khai. Đó là việc lập kế hoạch đầu tư chưa sát với khả năng thực hiện, còn tình trạng vốn chờ dự án, thủ tục, khảo sát, thiết kế dự án chưa tốt dẫn tới nhiều dự án được phê duyệt chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư nhưng vẫn chưa đủ điều kiện giải ngân.
Là do công tác tổ chức thực hiện tại các bộ, ngành, địa phương còn nhiều bất cập; các cấp, các ngành chưa thực sự vào cuộc; vai trò, trách nhiệm người đứng đầu chưa được đề cao, chưa rõ nét. Còn có bất cập về giải phóng mặt bằng, thủ tục thanh toán, quyết toán, năng lực các nhà thầu, nhà đầu tư, quản lý, tư vấn, công tác đôn đốc, kiểm tra, giám sát.

Nhóm khó khăn cuối mang tính đặc thù của năm 2022 là dù đây là năm thứ hai triển khai kế hoạch đầu tư công trung hạn nhưng thực chất là năm đầu do kế hoạch đầu tư công trung hạn 2021-2025 được Quốc hội thông qua tháng 7.2021 trong lúc giá nguyên vật liệu, xăng dầu tăng cao, khan hiếm nguồn cung nguyên liệu đất cát để san lấp mặt bằng.

Giải ngân chậm đã được đề cập đến nhiều, gồm cả nguyên nhân khách quan và chủ quan, nhưng điều quan trọng hiện nay là với sự nỗ lực chung của cả hệ thống chính trị, thì điều quan trọng là bên cạnh số lượng vốn thực hiện, phải đi kèm chất lượng chứ không thể chỉ chạy theo số lượng. Phải rõ ràng rằng vấn đề không chỉ là giải ngân được bao nhiêu phần trăm mà điều quan trọng hơn là hiệu quả, chất lượng của dự án như thế nào. Như ý kiến của Thủ tướng Phạm Minh Chính là tất cả vì lợi ích quốc gia, dân tộc, vì nhân dân phục vụ.

Vốn đầu tư công được coi là trụ cột thúc đẩy tăng trưởng, cho nên đừng để trở thành nhiệm vụ bất khả thi.