Cảnh báo về loài tôm hùm đất

Tôm hùm đấthay còn gọi tôm hùm nước ngọt (tên khoa học Procambarus clarkii). Năm 2012,từng được Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản I nuôi thử nghiệm tại tỉnh Phú Thọ.

Các nhà khoa học nhận thấy chúng rất nguy hiểm cho hệ sinh thái nên đã dừng lạivà đề nghị không nhân giống phát triển. Tôm hùm đất nếu lọt ra ngoài môi trườngnhư ốc bươu vàng hoàn toàn có thể gây ra cuộc tàn phá mới với nông nghiệp.

Chúng sống trong môi trường nước ngọt ấm, thở qua mang lông nên có thể sốngđược cả dưới nước, thậm chí bò lên cạn. Có khả năng chịu được khô hạn (có thểchịu được tình trạng khô hạn lên đến bốn tháng).

Bề ngoài loài tôm này nhìngiống như tôm hùm, toàn thân chúng có màu đỏ và nâu sẫm, vòng đời trung bình 5năm. Kích thước trung bình từ 5,5–12 cm, trọng lượng hơn 50g, chỉ to bằng haingón tay.

Chúng có sức chống chịu và khả năng thích nghi rất tốt với môitrường, do có ngưỡng ôxy hòa tan tương đối thấp, ngưỡng nhiệt độ rộng từ 0 đến38oC, chúng có thể sống trong môi trường ô nhiễm, thậm chí sống được cả trongcống rãnh.

Là loàisống bò dưới đáy, hoạt động về đêm, di chuyển nhanh dưới đáy ao hồ, sông suối,đặc biệt có hai càng to như càng cua, ưa đào hang, có thể đào sâu đến 2m nên làmối họa cho các công trình thủy lợi, công trình công cộng có nguy cơ phá hỏnghệ thống đê điều, hệ thống tưới tiêu nông nghiệp.

Chúng còn là vật chủ lâytruyền, phát tán nhiều loại bệnh dịch ra môi trường, lan truyền virus gây bệnhđốm trắng, gây thiệt hại nặng nề trên tôm nuôi. Chúng ăn tạp, thiên về độngvật, chúng ăn cả động vật sống lẫn động vật chết.

Với đôi càng màu đỏ to khỏe,chúng có thể cắt ngang thân lúa cứng, ăn tất cả loại búp cây non, tấn công cácloài tôm, cá nhỏ. Loài tôm hùm này có hai càng to, rất hung dữ tấn công như cuabiển.

Chính vì chúng rất hung hăng nên khi thoát ra ngoài môi trường tự nhiên,chúng sẽ tiêu diệt loài tôm bản địa để tranh giành thức ăn để đấu tranh sinhtồn. Những loài tôm cá đặc trưng của Việt Nam có thể biến mất khi tôm hùm đấtxâm lấn.

Chu kỳ sinh sản nhanh, vào mùa sinh sản, chúng đào hang đẻ con giốngnhư cua. Chúng sinh sôi nảy nở rất nhanh nên cạnh tranh nguồn thức ăn với sinhvật bản địa, nếu không đủ thức ăn chúng sẽ ăn sang hoa màu, tiêu diệt các loàitôm, cá nhỏ, làm biến dạng môi trường sống.

Điều này sẽ làm giảm sự đa dạng củacác loài thực vật thủy sinh bậc cao, dẫn đến thay đổi chất lượng nước và đặcđiểm trầm tích, tích lũy kim loại nặng. Chúng tương tác với các loài xâm lấnkhác làm giảm các quần thể động vật không xương sống, động vật thân mềm và độngvật lưỡng cư thông qua mối quan hệ ăn thịt và cạnh tranh.

Do đó, đểbảo vệ môi trường và tránh tác động xấu đến sản xuất nông nghiệp, bà con cầntích cực tham gia tuyên truyền, phổ biến về tác hại của tôm hùm đất cho ngươìthân, không sử dụng làm thực phẩm, không nuôi, không kinh doanh hay phát tánloài tôm này ra ngoài môi trường.

Theo điều 246, Bộ luật Hình sự năm 2015,người nào nhập khẩu, phát tán các loài ngoại lai xâm hại sẽ bị phạt tiền từ mộttrăm triệu đồng đến một tỷ đồng; phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặcphạt tù từ 1 năm đến 5 năm; hoặc phạt tù từ 3 đến 7 năm tùy mức độ phạm tội.

Khi phát hiện có tôm hùm đất xuất hiện trên địa bàn hoặc phát tán ra môi trườngcần báo ngay cho cơ quan chức năng để có biện pháp khoanh vùng, cô lập và tiêudiệt tôm hùm đất theo quy định về đa dạng sinh học.

Đặc biệt, cần tăng cườngtuyên truyền cho người dân hiểu rõ về đối tượng gây hại này, nguy cơ của nó đôívới môi trường và sản xuất nông nghiệp. Những trường hợp cố tình vi phạm sẽ bịxử lý nghiêm theo quy định của pháp luật theo Nghị định 42/2019/NĐ-CP ngày16/5/2019 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuỷsản và các văn bản pháp luật liên quan.

KS. NguyễnMinh Huệ
(Chi cụcThủy sản)