Tăng tốc gieo trồng vụ đông

Các địa phương chủ động bố trí sản xuất gối vụ, lựa chọn cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện thực tế, qua đó khai thác hiệu quả quỹ đất nông nghiệp, bảo đảm nguồn cung rau màu phục vụ thị trường những tháng cuối năm.

Người dân ngoại thành Hà Nội thu hoạch lúa mùa. Ảnh: Thái Tiệp

Tăng cường sản xuất gối vụ

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội), đến nay, diện tích gieo trồng cây rau màu vụ đông sớm trên địa bàn thành phố Hà Nội đạt 1.478,1ha, bằng 5,2% kế hoạch. Trong đó, ngô đạt 161,5ha, bằng 3,3% kế hoạch; đậu tương 25ha, bằng 3,1%; rau 907,5ha, bằng 6,5%; hoa 84ha, bằng 3%; cây trồng khác 300,1ha.

Để bảo đảm khung thời vụ, các địa phương đang hướng dẫn nông dân tranh thủ thu hoạch những diện tích lúa mùa đã chín, khẩn trương vệ sinh đồng ruộng, làm đất và chuyển sang gieo trồng vụ đông.

Phó Chủ tịch UBND phường Sơn Tây Khuất Quang Mạnh cho biết, vụ đông năm 2026, phường phấn đấu gieo trồng 209,3ha, gồm 45ha ngô, 85,9ha rau và gia vị, 78,4ha cây hằng năm khác. Đến ngày 8-9, diện tích gieo trồng đã đạt 50,1ha, tương đương khoảng 24% kế hoạch, trong đó, ngô đạt 11ha, rau và gia vị 27,1ha, cây hằng năm khác 12ha.

Tại xã Vật Lại, địa phương phấn đấu gieo trồng từ 397ha vụ đông trở lên. Cơ cấu gồm 110ha ngô, năng suất dự kiến 60 tạ/ha; 15ha lạc, năng suất 23 tạ/ha; 12ha đậu tương, năng suất 22 tạ/ha; 50ha khoai lang, năng suất 150 tạ/ha; 10ha khoai tây, năng suất 150 tạ/ha và 200ha rau các loại.

Trưởng phòng Kinh tế xã Vật Lại Nguyễn Thị Hồng Thanh cho biết, xã đang đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn, vận động người dân khẩn trương chuẩn bị đất, giống, vật tư và tổ chức gieo trồng vụ đông. Địa phương ưu tiên các loại cây trồng có giá trị kinh tế, phù hợp với điều kiện đất đai, thời vụ và nhu cầu thị trường, phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu diện tích vụ đông năm 2026.

Cùng với mở rộng diện tích, nhiều vùng sản xuất rau màu của Hà Nội đang chủ động xây dựng cơ cấu cây trồng theo hướng hàng hóa, tăng cường sản xuất gối vụ nhằm duy trì nguồn cung ổn định cho thị trường.

Ông Đặng Văn Phúc, hộ trồng rau tại xã Bát Tràng cho hay, trên diện tích 2.000m², gia đình tổ chức sản xuất theo hình thức gối vụ. Cách làm này giúp duy trì nguồn cung rau ăn lá, rau củ thường xuyên, đồng thời giảm áp lực tiêu thụ khi sản phẩm thu hoạch tập trung vào một thời điểm. Việc sản xuất rau trong nhà màng cũng giúp gia đình chủ động hơn trong kiểm soát điều kiện sinh trưởng, hạn chế tác động bất lợi của thời tiết, qua đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Thực tế cho thấy, sản xuất gối vụ đang giúp các vùng chuyên canh rau chủ động hơn về sản lượng, hạn chế tình trạng thu hoạch đồng loạt. Đây cũng là hướng sản xuất phù hợp để đáp ứng nhu cầu rau xanh gia tăng trong những tháng cuối năm và dịp Tết Nguyên đán.

Chủ động phòng trừ sinh vật gây hại

Cùng với yêu cầu đẩy nhanh tiến độ gieo trồng, công tác chăm sóc, theo dõi và phòng trừ sinh vật gây hại cần được chú trọng ngay từ đầu vụ.

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội), trên diện tích rau màu đã xuất hiện một số đối tượng sâu bệnh. Tại nhóm rau họ thập tự, sâu xanh bướm trắng có mật độ trung bình 3-5 con/m², nơi cao 6-8 con/m², cục bộ 10-12 con/m²; sâu khoang trung bình 1-2 con/m², nơi cao 4-6 con/m²; bọ nhảy trung bình 3-5 con/m², nơi cao 7-10 con/m², cục bộ 15-20 con/m². Bệnh thối nhũn gây hại trung bình 3-5% số cây, nơi cao 7-10%. Ngoài ra, chuột, rệp, bọ trĩ, sâu tơ cũng xuất hiện và gây hại nhẹ.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương cho biết, cùng với đẩy nhanh tiến độ gieo trồng, các địa phương cần chủ động theo dõi diễn biến thời tiết và sinh vật gây hại để kịp thời áp dụng biện pháp xử lý, bảo vệ năng suất, chất lượng cây trồng. Việc sử dụng vật tư nông nghiệp phải tuân thủ đúng quy định, bảo đảm an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường.

Các địa phương cần hướng dẫn người dân tranh thủ thu hoạch sớm những diện tích lúa, rau màu vụ mùa đã đến kỳ; đồng thời vệ sinh đồng ruộng, làm đất để chuyển sang gieo trồng vụ đông.

Đối với nhóm cây ưa ấm, các địa phương được khuyến cáo áp dụng những phương thức sản xuất phù hợp như không làm đất, làm bầu, làm đất tối thiểu hoặc trồng gối vụ nhằm rút ngắn thời gian chuyển tiếp giữa hai vụ. Đặc biệt, kế hoạch sản xuất cần bám sát nhu cầu thị trường, tránh tình trạng mở rộng diện tích nhưng gặp khó khăn trong tiêu thụ khi bước vào thời kỳ thu hoạch.

Từ nay đến cuối năm, thời tiết được dự báo còn diễn biến phức tạp. Vì vậy, các địa phương và nông dân cần căn cứ khung thời vụ, thời gian sinh trưởng của từng giống và điều kiện thực tế để bố trí lịch gieo trồng phù hợp, chủ động giảm thiểu rủi ro do thiên tai. Cùng với đa dạng hóa cây trồng, cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ và chuyển đổi số nhằm nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị sản phẩm.

Có thể thấy, đẩy nhanh gieo trồng ngay từ đầu vụ không chỉ giúp Hà Nội khai thác hiệu quả quỹ đất sau vụ mùa mà còn góp phần chủ động nguồn cung rau màu cho thị trường những tháng cuối năm. Tuy nhiên, hiệu quả vụ đông không chỉ được quyết định bởi diện tích và tiến độ gieo trồng.

Việc lựa chọn cây trồng phù hợp, tổ chức sản xuất gối vụ, tăng cường liên kết tiêu thụ và kiểm soát chất lượng sẽ là những yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả kinh tế và tính bền vững của sản xuất vụ đông.