Nỗ lực vì hòa bình

Bình luận quốc tế

Tổng thống Ai Cập A.Sisi đã công bố sáng kiến chính trị chung nhằm chấm dứt xung đột ở Libya sau cuộc gặp tại Cairo với Chỉ huy lực lượng tự xưng Quân đội quốc gia Libya (LNA), Tướng K.Hafta và Chủ tịch Quốc hội chính quyền ở miền đông Libya A.Xa-lê. Bên cạnh đề xuất thành lập một hội đồng lãnh đạo qua bầu chọn và thiết lập ngừng bắn, sáng kiến mang tên “Tuyên bố Cairo” này bao gồm việc tôn trọng tất cả các nỗ lực quốc tế, kêu gọi tiếp tục các cuộc đàm phán dưới sự trung gian của LHQ. Điều đặc biệt được chú ý là sáng kiến của Ai Cập kêu gọi tất cả các thế lực bên ngoài rút lính đánh thuê nước ngoài khỏi Libya. Sáng kiến cũng hướng tới việc thống nhất các cơ quan ở Libya nhằm tạo điều kiện thuận lợi trong thực thi các nhiệm vụ và bảo đảm phân phối công bằng và minh bạch các nguồn lực của đất nước cho tất cả người dân.

Sáng kiến hòa bình của Ai Cập được đưa ra trong bối cảnh các lực lượng trung thành với Chính phủ Đoàn kết dân tộc Libya (GNA) được Liên hợp quốc hậu thuẫn liên tiếp giành thắng lợi trong cuộc chiến chống LNA, giành lại các vùng lãnh thổ ở thủ đô Tripoli, giải phóng khu vực tây bắc và đang tiến đánh vào thành phố ven biển Sirte.

Xung đột kéo dài đã khiến hàng nghìn người chết, hơn 200 nghìn người mất nhà ở và nguy cơ đẩy Libya vào thảm kịch nhân đạo tồi tệ. Trước diễn biến nguy hiểm ở Libya, sáng kiến của Ai Cập đã nhận được sự ủng hộ của Nga, Các Tiểu vương quốc A-rập thống nhất (UAE) cũng như một số nước trong khu vực vốn được cho là ủng hộ Tướng K.Hafta. Tuy nhiên, Mỹ, các nước Liên hiệp châu Âu (EU) tỏ ra thận trọng hơn khi tuyên bố các cuộc đàm phán được LHQ thúc đẩy vẫn phải là mục tiêu chủ chốt của tiến trình hòa bình tại Libya.

Mỹ hoan nghênh việc nối lại các cuộc đàm phán do LHQ bảo trợ giữa các bên tham chiến tại Libya, đồng thời kêu gọi thúc đẩy thương lượng nhằm đạt thỏa thuận ngừng bắn. Mỹ khẳng định, đã đến lúc người dân Libya và tất cả các bên ở nước này hành động để các quốc gia khác không thể can thiệp vào chủ quyền của Libya theo toan tính riêng. Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ, mặc dù khẳng định ủng hộ ngừng bắn và một giải pháp chính trị ở Libya, song tuyên bố bác bỏ sáng kiến của Ai Cập bởi cho rằng kế hoạch này có lợi cho LNA. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ T.Erdogan và người đồng cấp Mỹ Đ.Trăm nhất trí tiếp tục hợp tác chặt chẽ về vấn đề Libya. Thực tế, Thổ Nhĩ Kỳ đã đưa binh sĩ tới Tripoli để hỗ trợ GNA giành thắng lợi trước lực lượng LNA. Giới quan sát nhận định, nếu Mỹ can dự vào Libya sẽ khiến tình hình ở quốc gia Bắc Phi này trở nên rối ren hơn và tiềm ẩn nhiều nguy cơ khó lường.

Là lục địa chỉ cách Libya hơn 300 km đường chim bay nằm bên kia bờ Địa Trung Hải, châu Âu cũng luôn hối thúc các giải pháp nhằm đưa Libya trở lại quỹ đạo ổn định. Bất ổn đã khiến làn sóng di cư xuất phát từ bờ biển Libya tràn vào châu Âu, trở thành gánh nặng và gây ra cuộc khủng hoảng di cư nghiêm trọng ở “lục địa già”. Hội nghị quốc tế về Libya tổ chức ở Berlin (Đức) hồi đầu năm đã nhất trí thúc đẩy giải pháp chính trị cho quốc gia Bắc Phi, song đến nay chưa có tiến triển. Sau khi Ai Cập đưa ra sáng kiến hòa bình, EU cũng lên tiếng ủng hộ việc ngừng ngay lập tức các chiến dịch quân sự và tham gia các cuộc đàm phán hòa bình ở Libya. Tuy nhiên, EU muốn khẳng định quan điểm riêng. Đại diện cấp cao về chính sách an ninh và đối ngoại của EU J.Borrell cùng Bộ trưởng Ngoại giao các nước Pháp, Đức và Italy đã ra tuyên bố chung nêu rõ, các nỗ lực quốc tế tìm kiếm hòa bình cho Libya phải bao gồm việc rút tất cả các lực lượng nước ngoài và các thiết bị quân sự vi phạm lệnh cấm vận vũ khí của LHQ ra khỏi các khu vực của nước này.

Cho dù các cách tiếp cận vấn đề không tương đồng bởi những toan tính lợi ích riêng, song các nước đều thừa nhận một giải pháp duy nhất cho Libya hiện nay là ngừng bắn và đối thoại, tránh sự can thiệp từ bên ngoài.