Mở không gian đô thị, giữ hồn Đà Lạt

Biểu diễn âm nhạc đường phố tại hồ Xuân Hương, phường Xuân Hương - Đà Lạt

Văn hóa hiện diện trong từng nhịp sống

Buổi sáng ở hồ Xuân Hương thường bắt đầu bằng những bước chân tập thể dục, tiếng trò chuyện của người dân và dòng du khách thong thả ngắm cảnh. Mỗi dịp cuối tuần, không gian ấy lại có thêm một thanh âm khác: tiếng đàn, tiếng hát của những ban nhạc đường phố.

Không sân khấu lớn, không khoảng cách quá xa giữa người biểu diễn và người xem, những chương trình âm nhạc tạo nên một không gian giao lưu gần gũi. Du khách có thể dừng lại vài phút, thưởng thức một bài hát, chụp một bức ảnh hoặc đơn giản là ngồi bên hồ và cảm nhận không khí Đà Lạt theo một cách khác.

Chị Nguyễn Thị Thảo, du khách đến từ Hà Nội cho biết: "Điều khiến tôi thích thú là có thể tình cờ bắt gặp âm nhạc ngay trong không gian công cộng. Sau một buổi sáng tham quan, việc ngồi bên hồ Xuân Hương nghe nhạc giúp chuyến đi trở nên nhẹ nhàng và có thêm một trải nghiệm đáng nhớ".

UBND tỉnh Lâm Đồng phê duyệt Nhiệm vụ quy hoạch chung đô thị 5 phường liền kề khu vực Đà Lạt

Theo Quyết định số 4452/QĐ-UBND ngày 5/9/2026, UBND tỉnh Lâm Đồng phê duyệt Nhiệm vụ quy hoạch chung đô thị 5 phường liền kề khu vực Đà Lạt gồm: Xuân Hương - Đà Lạt, Lâm Viên - Đà Lạt, Cam Ly - Đà Lạt, Xuân Trường - Đà Lạt và Lang Biang - Đà Lạt.

Phạm vi quy hoạch khoảng 68.089 ha, định hướng đến năm 2030 và năm 2050. Đến năm 2050, khu vực này dự kiến có khoảng 756.800 người và khoảng 17,47 triệu lượt khách du lịch.

Quy mô ấy cho thấy Đà Lạt tương lai sẽ không chỉ là một đô thị mở rộng về diện tích. Không gian sống, nhu cầu vui chơi, giải trí, giao lưu văn hóa và trải nghiệm của người dân, du khách cũng sẽ thay đổi. Vì vậy, câu chuyện văn hóa cần được đặt ngay trong quá trình quy hoạch, thay vì chỉ tính đến khi đô thị đã hình thành.

Nhiệm vụ quy hoạch 5 phường đặt mục tiêu xây dựng khu vực này trở thành đô thị loại II, đồng thời là trung tâm du lịch, dịch vụ, văn hóa, khoa học và đổi mới sáng tạo của tỉnh và vùng Duyên hải Nam Trung Bộ - Tây Nguyên.

Quy hoạch cũng đặt yêu cầu cân bằng giữa phát triển mới và cải tạo đô thị hiện hữu, giữa phát triển với bảo tồn các giá trị về di sản, văn hóa, khí hậu, địa hình, kiến trúc cảnh quan và đa dạng sinh học.

Tỉnh Lâm Đồng thúc đẩy công nghiệp văn hóa, văn hóa số, hoạt động văn hóa - du lịch để quảng bá hình ảnh

Một buổi biểu diễn âm nhạc bên hồ Xuân Hương, một không gian nghệ thuật, một tuyến phố đi bộ hay một hoạt động cộng đồng đều có thể được nhìn nhận như những “mảnh ghép” của đời sống văn hóa đô thị.

Mở rộng không gian phát triển văn hóa

Điều đáng chú ý trong quy hoạch mới là 5 phường không có cùng một diện mạo.

Chính sự khác nhau này là điều cần được giữ lại trong quá trình phát triển. Một đô thị lớn không nhất thiết phải biến mọi khu vực thành những không gian giống nhau. Ngược lại, mỗi phường có thể kể một câu chuyện riêng, sau đó kết nối thành một bức tranh văn hóa chung của Đà Lạt.

Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy phường Xuân Hương - Đà Lạt Nguyễn Văn Lộc cho biết, hiện nay, các phường trung tâm đang có tốc độ phát triển nhanh, hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước được hoàn thiện theo hướng đồng bộ, hiện đại. Những chuyển động này đang tạo thêm điều kiện để các địa phương hình thành những động lực phát triển mới.

Đồng chí Nguyễn Hồng Hải, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lâm Đồng (thứ 3 từ trái qua) cùng lãnh đạo các sở, ngành và địa phương khảo sát thực tế một số khu vực thuộc Đồ án quy hoạch chung đô thị 5 phường liền kề tại phường Xuân Hương - Đà Lạt. (Ảnh: Chính Thành)

Kế hoạch triển khai Chiến lược văn hóa đối ngoại đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 của tỉnh Lâm Đồng xác định việc thúc đẩy công nghiệp văn hóa, văn hóa số, ứng dụng khoa học - công nghệ; đồng thời, phát huy các sự kiện như: Festival Hoa Đà Lạt, hoạt động của Thành phố sáng tạo Âm nhạc của UNESCO, các lễ hội và hoạt động văn hóa - du lịch để quảng bá hình ảnh Lâm Đồng.

Theo đó, đến năm 2030, 100% xã, phường, đặc khu có thiết chế văn hóa, 100% địa phương có câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ và thể thao hoạt động hiệu quả; đồng thời, nghiên cứu phát triển kinh tế đêm và các chuỗi giá trị sản phẩm công nghiệp văn hóa, trong đó có nghệ thuật biểu diễn, nhiếp ảnh - triển lãm, kiến trúc, điện ảnh và âm nhạc.

Đây là những định hướng có thể tạo thêm cơ sở để câu chuyện văn hóa được đặt vào quá trình phát triển 5 phường Đà Lạt. Bởi khi lượng khách dự kiến đến năm 2050 lên tới khoảng 17,47 triệu lượt, nhu cầu về những trải nghiệm khác biệt, không gian nghệ thuật, hoạt động về đêm và các sản phẩm văn hóa cũng sẽ lớn hơn.

Kế hoạch văn hóa của tỉnh cũng đặt mục tiêu đưa các giá trị lịch sử, văn hóa truyền thống đến với thanh thiếu niên; tăng cường hoạt động giáo dục văn hóa, nghệ thuật, di sản và trải nghiệm trong các cơ sở giáo dục. Tỉnh cũng định hướng số hóa các di sản văn hóa đã được xếp hạng, qua đó, mở thêm phương thức tiếp cận văn hóa trong môi trường số.

Với Đà Lạt, điều này có thể mở ra cách kể mới: di sản không chỉ nằm trong những công trình cũ; âm nhạc không chỉ diễn ra trong nhà hát; nghệ thuật không chỉ xuất hiện trong các sự kiện lớn. Văn hóa có thể hiện diện trên đường phố, trong công viên, tại các khu dân cư, làng hoa, không gian sáng tạo và những điểm đến mà người dân sử dụng hằng ngày.

Trong quá trình rà soát, định hướng quy hoạch khu vực 5 phường Đà Lạt, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Hồng Hải nhấn mạnh yêu cầu hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo tồn cảnh quan, gìn giữ những giá trị đặc trưng của Đà Lạt.

Quan điểm này càng có ý nghĩa trong quá trình lập quy hoạch chung 5 phường, bởi phát triển đô thị mới không chỉ là mở rộng không gian xây dựng mà còn phải giữ được những yếu tố làm nên bản sắc của đô thị.

5 phường sẽ tạo nên một không gian Đà Lạt rộng hơn. Nhưng để không gian ấy vẫn là Đà Lạt, văn hóa phải được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình phát triển. Khi quy hoạch biết giữ lại những lớp ký ức cũ, đồng thời, mở ra những không gian mới cho sáng tạo và đời sống cộng đồng, văn hóa sẽ không chỉ được bảo tồn mà tiếp tục sống, chuyển động và tạo sức hút cho đô thị trong tương lai.

Xuân Hương - Đà Lạt giữ vai trò trung tâm về đô thị, văn hóa, du lịch và dịch vụ; Lâm Viên - Đà Lạt gắn với làng hoa, nông nghiệp công nghệ cao và du lịch trải nghiệm; Cam Ly - Đà Lạt mở ra không gian phía Tây - Tây Nam với cảnh quan và định hướng đô thị xanh; Lang Biang - Đà Lạt có thế mạnh về sinh thái, rừng và văn hóa bản địa; Xuân Trường - Đà Lạt gắn với cảnh quan, nông nghiệp và du lịch sinh thái.