Làm giàu trong lũng núi

Ông Lý Văn Thành chia sẻ kinh ghiệm làm chè an toàn với bà con người Mông.

Bên chiếc bàn trà nguyên bản bằng gỗ lũa được phun PU sáng bóng đặt trong sân nhà, vợ chồng ông bà Thành - Thào tiếp chúng tôi bằng cử chỉ thân thiện.

Vừa uống trà, câu chuyện giữa chủ và khách vừa nhanh chóng trở nên cởi mở, gần gũi. Trong không gian bình dị ấy, chúng tôi cảm nhận rõ sự chân tình, mến khách của gia chủ.

Như chợt nhận ra một điều thú vị, ông Thành bật hẳn người dậy, bảo: Huầy, nhớ rồi, đến nay là tròn 30 năm (1996 - 2026), chúng tôi từ triền núi đầy dốc đá tai mèo của huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, dắt díu nhau về lũng núi này lập nghiệp. Những ngày đầu gian khổ lắm, ăn chưa đủ no, mặc chưa đủ ấm nhưng chúng tôi không nản, cùng nhau khai phá đất để trồng cây lương thực.

Trước khi vợ chồng ông Thành cùng bà con người Mông chuyển về đây sinh sống, vùng đất này là nơi ở của những người miền xuôi lên khai hoang, mở đất, trồng chè.

Tuy nhiên, do điều kiện kinh tế khó khăn, cuộc sống không được như mong muốn, các hộ dân người miền xuôi lần lượt bán lại đất rồi trở về quê cũ. Trên những mảnh đất từng được khai phá ấy, đồng bào người Mông bắt đầu dựng nhà, lập nghiệp, gây dựng cuộc sống mới.

Gia đình ông Thành cũng đến đây trong hoàn cảnh ấy, mang theo hy vọng về một tương lai no ấm hơn.

Từ chăn nuôi vỗ béo trâu bò, gia đình ông Lý Văn Thành có thêm thu nhập khoảng 150 triệu đồng/năm.

Cầm chén trà trong tay, ông Thành phóng đôi mắt nhìn về dãy núi dựng vách trước nhà. Câu chuyện làm giàu của ông được bắt đầu bằng những tháng ngày gian khổ. Hồi bấy giờ chỉ thấy cái khổ, cái khó, nai lưng làm quần quật cả ngày, tối lùa vội lưng cơm với rau rừng mà đêm nào cũng thế, cứ chợp mắt là thấy đá núi như đè vào ngang ngực.

Đất đai rộng nhưng chủ yếu là đồi núi, canh tác phụ thuộc vào thiên nhiên nên thu nhập chẳng đáng là bao. Không cam chịu cảnh nghèo khó, vợ chồng ông quyết tâm tìm hướng phát triển kinh tế, mạnh dạn thay đổi cách làm ăn, từng bước khai thác tiềm năng đất đai để thay đổi cuộc sống kinh tế gia đình. 

Tự hào về chồng, bà Thào bảo: Chồng tôi có sức khỏe, chịu khó, lại biết nghĩ việc nên ruộng bãi của nhà ngày càng nhiều... Đỡ lời vợ, ông Thành nói: Lúc bấy giờ nhiều người đi rừng hạ cây, xẻ gỗ bán là có tiền, nhưng tôi bảo với vợ con: Chịu khó vỡ đất, trồng cây bắp, cây lúa mới là kế sinh nhai lâu dài.

Thấy vợ chồng ông Thành khênh những hòn đá tảng xếp bờ, dọn bãi lấy đất trồng ngô, trồng chè; những khu đất trũng thuận nước thì chỗ cao cào xuống chỗ thấp, cải tạo thành ruộng cấy lúa.

Có hôm làm việc đến khuya, gà gáy canh một mới trở về nhà, nhiều người chép miệng bảo: Vợ chồng nhà Thành - Thào tham toàn việc không đâu, mà có sức như thế, ra ngoài làm thuê còn kiếm được nhiều tiền hơn. Những lời nói chê bai bóng gió đến tai, nhưng ông Thành mặc kệ, động viên vợ: Mình phải nghĩ cho lâu dài chứ không nghĩ đến cái ăn có ngay trước mặt.

Chuyện nhà, ông Thành phấn chấn: Ơn giời không bắt ốm đau, nên nhà tôi ngày càng có nhiều đất sản xuất… Như để minh chứng lời mình nói, ông dẫn chúng tôi đi tham quan toàn bộ cơ ngơi của mình, gồm 7 sào ruộng cấy 2 vụ lúa, 8 sào chè và 2 héc ta rừng sản xuất. Ruộng cho 2,5 tấn thóc/năm, chè hái về sao sấy được hơn 1 tấn. Rừng theo chu kỳ khai thác 5 năm 1 lần.

Hộ ông Lý Văn Thành nhiều năm đạt danh hiệu Gia đình văn hóa tiêu biểu ở khu dân cư.

Qua câu chuyện, chúng tôi được biết thêm ngoài thâm canh cây lúa, cây chè và làm rừng hiệu quả, ông Thành còn được bà con trong vùng ví là "chuyên gia vỗ béo trâu bò". Lý do sự ví von này rất đơn giản, gia đình ông duy trì nuôi thường xuyên trong chuồng sáu con trâu, bò vỗ béo.

Cứ một con béo bán đi thì một con gầy được thế vào. Cỏ được trồng ở các bờ, bãi làm thức ăn chăn nuôi gia súc. Riêng lãi từ trâu bò vỗ béo gia đình ông thu được khoảng 150 triệu đồng/năm. 

Dẫn chúng tôi ra triền núi đầy đá tai mèo, ông Thành chia sẻ: Núi cao, đá nhiều, nhưng trong các khe đá lại có lớp đất tốt. Tôi nhận ra điều đó nên quyết định phát quang cây dại, cải tạo đất để trồng na. Khó khăn nhiều, nhưng với người Mông chúng tôi thì “Không có ngọn núi nào cao hơn đầu gối”. Mỗi năm vài chục cây, tôi đã có một rừng na hơn 300 gốc, từ 3 năm gần đây những cây na trên nương đá mang lại cho gia đình tôi nguồn thu nhập khoảng 200 triệu đồng/năm.

Với một đời người, ba mươi năm là cả một hành trình dài, vợ chồng ông Thành không ngơi nghỉ, bằng đôi bàn tay lao động đã cải biến một vùng đất hoang hóa mang lại cho gia đình cuộc sống dư dả.

Khi chia tay chúng tôi, ông tự hào: Từ lâu, ngôi nhà của gia đình tôi được nhiều bà con qua lại chia sẻ kinh nghiệm làm giàu trên đất dốc, kỹ năng chăn nuôi vỗ béo trâu bò, làm chè chất lượng cao và xây dựng gia đình văn hóa.