Kỳ II: Đâu là nguyên nhân ?

Cán bộ, chiến sỹ Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh lập chuyên án trấn áp tội phạm cho vay lãi nặng trên địa bàn tỉnh.

>>> Kỳ I: Đại dịch “Tín dụng đen”
PTĐT - “Tín dụng đen” hoành hành khắp nơi khiến nhiều gia đình “tán gia bại sản”, không có khả năng chi trả. có những trường hợp phải bỏ nhà xa xứ và luôn sống trong tình cảnh lo sợ vì bị siết nợ. Thực trạng trên gây mất an ninh trật tự, an toàn xã hội, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương. đâu là nguyên nhân của vấn nạn nguy hiểm này?.
Thực ra, không riêng ở Việt Nam, “tín dụng đen” đã xuất hiện ở nhiều nơi trên thế giới. Để tìm hiểu vấn đề này, phóng viên Báo Phú Thọ đã có buổi làm việc với Thượng tá Phạm Đình Thi - Trưởng phòng cảnh sát hình sự Công an tỉnh. Đồng chí Thi khẳng định: Nguyên nhân dẫn đến hoạt động của “tín dụng đen” ngày càng “phình to” là sự thiếu hiểu biết của một bộ phận người dân trước các thủ đoạn tinh vi của chúng. Qua xác minh điều tra cho thấy, hầu hết những người tìm đến “tín dụng đen” thường trong tình trạng cần vốn để làm ăn hoặc lâm vào cảnh nợ nần, lấy chỗ nọ, đập chỗ kia, có trường hợp vay của “tín dụng đen” này, trả cho “tín dụng đen” khác. Đến khi không có đủ năng lực trả nợ, người vay bị các đối tượng uy hiếp…
Theo số liệu từ Phòng Cảnh sát hình sự - Công an tỉnh, hiện nay trên địa bàn toàn tỉnh có 532 cơ sở hoạt động kinh doanh cầm đồ, cho vay tài chính, trong đó có 91 cơ sở không đăng ký hoạt động. Với bản chất cho vay dân sự không hợp pháp theo quy định của Nhà nước, hoạt động “tín dụng đen” núp bóng cơ sở kinh doanh cầm đồ, cho vay tài chính phục vụ nhu cầu vay vốn nhanh, nóng, cần phải xử lý gấp về mặt thời gian, điều kiện cho vay rất nhanh gọn. Đối tượng đi vay thường là người có nhu cầu “khát” tiền, trong đó có cả những đối tượng vay để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật như lô đề, cờ bạc, cá độ, dẫn đến các vụ việc liên quan đến hoạt động “tín dụng đen” xảy ra trên địa bàn tỉnh chủ yếu là hành vi cố ý gây thương tích, bắt giữ người trái pháp luật, gây rối trật tự công cộng, cưỡng đoạt tài sản... Đặc biệt các đối tượng này thường nhắm đến các tổ chức, cá nhân đang gặp khó khăn về tài chính, người vay được yêu cầu viết tay giấy bán tài sản thế chấp. Khi người vay tiền không trả đúng kỳ hạn thì chúng tiếp tục chốt tiền lãi, rồi cộng gộp cả gốc và lãi thành món vay mới, cứ thế “lãi mẹ đẻ lãi con”. Khi vay nợ kéo dài, chúng tổ chức thành từng nhóm đến gia đình người vay để đe dọa, đòi nợ bằng nhiều hình thức, thủ đoạn như: Ném chất thải bẩn, cho các đối tượng xăm trổ ăn nhậu trước cửa nhà cả ngày lẫn đêm, thậm chí đe dọa tính mạng con người... để uy hiếp tinh thần, gây áp lực với người vay tiền; bắt phải trả nợ hoặc gán các tài sản có giá trị như: Nhà, đất, xe... Nguy hiểm hơn, hoạt động của chúng ngày càng tinh vi, thường diễn ra ngầm, giữa các cá nhân với nhau, thỏa thuận bằng miệng hoặc giấy viết tay không ghi lãi suất, có khi chuyển hoạt động cho vay nợ bằng hình thức mua bán tài sản, viết giấy nhận tiền để xin việc làm... nhằm che mắt các cơ quan chức năng. Ẩn chứa đằng sau hoạt động “tín dụng đen” lại là một thế giới ngầm của các tổ chức tội phạm.Từ năm 2017 đến nay, hoạt động “tín dụng đen” diễn biến rất phức tạp, tập trung vào các thời điểm như: Khai giảng năm học mới, gần Tết Nguyên đán, giải bóng đá lớn… Đã có không ít đối tượng hình sự tận dụng triệt để thời cơ này để mở rộng cơ sở cầm đồ, điểm cho vay không cần thế chấp ra nhiều địa bàn, “vươn dài” khắp thôn cùng ngõ hẻm. Hoạt động “tín dụng đen” còn xuất hiện cả trong các sới bạc để “phục vụ” các con bạc “khát nước” ngay tại chỗ bởi lợi nhuận từ việc kinh doanh “tín dụng đen” rất lớn, là miếng mồi ngon “béo bở” để các đối tượng làm ăn phi pháp, thu lợi nhuận bất chính.

Cán bộ Đội quản lý hành chính về trật tự xã hội - Công an huyện Thanh Thủy tuyên truyền thực hiện đúng quy định pháp luật tới các hộ kinh doanh cầm đồ trên địa bàn.

Bên cạnh đó, quy định của pháp luật còn chưa đủ nghiêm, đủ mạnh. Tại Điều 201, Bộ Luật Hình sự năm 2015 quy định tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự: “Người nào trong giao dịch dân sự mà cho vay với lãi suất gấp 5 lần trở lên của mức lãi suất cao nhất quy định trong Bộ Luật dân sự, thu lợi bất chính từ 30.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này; chưa được xóa án tích mà còn vi phạm thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm”. Như vậy, đối với hoạt động giao dịch dân sự cho vay không cầm cố tài sản mà vượt quá mức lãi suất quy định thì chưa có văn bản nào điều chỉnh để xử phạt vi phạm hành chính.Trong khi tín dụng đen “mở toang cửa” với những điều kiện vô cùng “dễ dãi” kiểu như không cần thế chấp mời gọi người vay thì việc tiếp cận nguồn vốn vay từ hệ thống ngân hàng lại khá khó khăn do thủ tục cho vay chặt chẽ, người dân cần phải đáp ứng được một số điều kiện nhất định như: Cho vay tiêu dùng phục vụ đời sống phải có tài sản bảo đảm: thế chấp bìa đỏ, nhà đất, giấy tờ xe ô tô có giá trị... Bên cạnh đó, người dân, nhất là ở nông thôn thường có tâm lý ngại tiếp xúc với ngân hàng, chưa quen sử dụng các sản phẩm cho vay linh hoạt theo hạn mức tín dụng, sản phẩm thấu chi tài khoản, thẻ tín dụng của các ngân hàng.Thực tế thời gian qua không ít công nhân, người lao động tự do, tiểu thương buôn bán nhỏ lẻ thu nhập bấp bênh, không chứng minh được khả năng trả nợ, thậm chí cả công chức nhà nước đã tìm đến “tín dụng đen”. Mục đích vay cũng đa dạng, có những người vay do khó khăn trong cuộc sống như ốm đau, bệnh tật, huy động vốn làm ăn, vay đáo hạn ngân hàng đến những đối tượng xa đà vào các tệ nạn xã hội. Để gài bẫy, các đối tượng cho vay lãi nặng thường có những chiêu trò mời chào “thân thiện”. Vì vậy người vay không lường trước được việc vay rồi thì rất khó thoát khỏi những cái bẫy bị giăng sẵn, đến khi dính bẫy rất nhiều trường hợp không dám tố cáo do lo ngại sợ bị trả thù. Riêng với những trường hợp vay tiền sử dụng tiền vay vào mục đích không chính đáng như lô đề, cờ bạc, cá độ… hầu hết đều lẩn tránh không hợp tác, khai báo với cơ quan công an… Đến khi bị công an bắt giữ vì liên quan đến “tín dụng đen” họ mới thành khẩn khai báo bản thân mình cũng đang bị một nơi khác siết nợ. Chính điều này đã dẫn đến hoạt động “tín dụng đen” “bủa vây” khắp nơi, xâm nhập, tiếp cận mọi đối tượng, không phân biệt giới tính, lứa tuổi, nghề nghiệp… Trước những diễn biến phức tạp của hoạt động “tín dụng đen”, Công an tỉnh đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự, công an các huyện, thành, thị tiến hành rà soát, lập danh sách, lý lịch các đối tượng, quản lý cơ sở cầm đồ, hỗ trợ tài chính trên địa bàn tỉnh. Đồng thời tiến hành gọi, hỏi, răn đe, giáo dục, yêu cầu viết cam kết, phân công cán bộ phụ trách địa bàn tăng cường quản lý đối tượng và các cơ sở có biểu hiện đòi nợ, siết nợ, không để các đối tượng hoạt động phức tạp gây bức xúc cho nhân dân. Từ đầu năm 2019 đến nay, Công an tỉnh đã triệt phá 6 ổ nhóm tội phạm cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự. Theo số liệu thống kê của Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh, từ năm 2018 đến nay, toàn tỉnh phát hiện và điều tra 6 vụ liên quan đến “tín dụng đen”, đã khởi tố 16 bị can. Trong đó có không ít vụ cố ý gây thương tích, cưỡng đoạt tài sản, lừa đảo, hủy hoại tài sản... Hiện tại, lực lượng Công an đang đẩy mạnh đấu tranh, “bóc gỡ”, đưa ra ánh sáng các băng nhóm hoạt động cho vay nặng lãi và đòi nợ thuê trên địa bàn tỉnh.