Hãy bước vào ACC

ACC thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hàn Quốc, được xây dựng như một trung tâm nghiên cứu, lưu trữ, triển lãm, biểu diễn và sáng tạo về văn hóa châu Á. Ở đây, châu Á không chỉ được giới thiệu bằng những di sản đã thành danh, mà còn được nhìn qua con mắt của các nghệ sĩ đương đại, qua hình ảnh chuyển động, âm thanh, công nghệ và những câu hỏi về ký ức, bản sắc, đô thị, con người...

Trong chuyến công tác Hàn Quốc vừa qua, đoàn Đà Nẵng có dịp được ông Kim Sangug, Giám đốc ACC (người từng công tác tại Việt Nam hàng chục năm), giới thiệu về nơi này. Điều gây ấn tượng không chỉ là quy mô lớn của một thiết chế văn hóa quốc gia Hàn Quốc (rộng bằng 22 sân bóng đá), mà là cách ông Kim kể về ACC như một không gian để văn hóa châu Á gặp nhau, đối thoại và cùng tìm những hình thức biểu đạt mới. Phía sau câu chuyện ấy là những phòng triển lãm, kho tư liệu, không gian nghệ thuật, phim, âm thanh, công nghệ và những tác phẩm kể về ký ức nhưng không nằm yên, mà liên tục được đánh thức trong đời sống đương đại.

Điều thú vị là trong không gian rộng lớn ấy, Việt Nam không phải một cái tên xa lạ. Đúng hôm chúng tôi đến tham quan ACC, Nguyễn Trinh Thi đã hiện diện trong chương trình điện ảnh và nghệ thuật của ACC; tác phẩm của chị được đặt trong dòng chảy nghệ thuật đương đại châu Á, đó là 47 Days, Sound-loops (tạm dịch: 47 ngày, những vòng lặp âm thanh). Trước đây, Bùi Công Khánh, một nghệ sĩ sinh tại Đà Nẵng, cũng từng có tác phẩm Northern Heritage được giới thiệu tại ACC. Những cái tên ấy, đứng giữa một không gian văn hóa quốc tế, cạnh những tiếng nói khác của châu Á, cho người xem Hàn Quốc và du khách đến đây có thể nhìn Việt Nam qua tác phẩm nghệ thuật, một câu chuyện văn chương hay một hình thức sáng tạo mới. Đó cũng là lúc văn hóa bắt đầu bước vào đối thoại cùng nhân loại.

Và Đà Nẵng có gì để bước vào cuộc đối thoại ấy?

Trong không gian Đà Nẵng hôm nay có cả tầng sâu văn hóa từ Sa Huỳnh, Chămpa, Đại Việt, có các di sản thế giới Mỹ Sơn, Hội An, có bài chòi, những làng cổ, làng nghề và ký ức của một vùng đất từng mở cửa giao thương với bên ngoài. Những di sản ấy nếu được chuyển hóa vào phim, âm thanh, nghệ thuật thị giác, nghệ thuật số, sân khấu hay những cuộc gặp giữa nghệ sĩ Việt Nam với nghệ sĩ Hàn Quốc, chúng có thể trở thành những câu chuyện hấp dẫn của châu Á.

Điều này khiến tôi nghĩ đến một cách khác về quảng bá văn hóa, khi mà Đà Nẵng còn hiện diện rất ít tại ACC. Chẳng hạn, Đà Nẵng có thể hợp tác với ACC, tổ chức Tuần văn hóa Đà Nẵng, triển lãm về Sa Huỳnh - Chămpa, một không gian phim về Hội An - Mỹ Sơn - Cù Lao Chàm, một chương trình bài chòi trong đối thoại với nghệ thuật đương đại Hàn Quốc, hay xây dựng những dự án để nghệ sĩ trẻ Đà Nẵng cùng giao lưu, sáng tạo với nghệ sĩ châu Á. Như vậy, quảng bá văn hóa sẽ tạo ra cơ hội để người khác nhìn thấy mình bằng những ngôn ngữ mới.

Tôi nhớ hình ảnh ông Kim Sangug đứng giữa ACC, giới thiệu các tác phẩm về những nghệ sĩ Bùi Xuân Phái, Dương Bích Liên… Qua cách ông giới thiệu, tôi hiểu thêm rằng một trung tâm văn hóa chỉ thật sự lớn khi nó không đóng cửa trong chính mình. ACC mở cửa cho châu Á, và cũng mở một cánh cửa để Việt Nam bước vào.

Đà Nẵng nên tìm cách bước vào những trung tâm văn hóa quốc tế như ACC.

Mang theo vào đó hình ảnh các di sản Sa Huỳnh, Chămpa, Đại Việt, cùng Hội An, Mỹ Sơn, Cù Lao Chàm; mang theo trang phục thổ cẩm, đèn lồng, cồng chiêng; mang theo bài chòi, những câu chuyện của biển và ký ức vùng đất; mang theo những nghệ sĩ, nghệ nhân đang chờ một không gian để cất tiếng nói của mình…

Từ ACC, qua “rừng ánh sáng” sẽ lan tỏa các giá trị văn hóa, qua “cửa sổ nhìn ra châu Á” và thế giới đa sắc màu. Để từ đó nhìn vào những thiết chế công nghiệp văn hóa như ACC, châu Á và quốc tế thấy được Việt Nam. Và trong Việt Nam, có Đà Nẵng mạnh dạn bước ra thế giới.