Độ tuổi đẹp nhất để sinh con

Người trẻ ngày càng kết hôn và sinh con muộn, trong khi khả năng sinh sản của phụ nữ không kéo dài vô hạn. Ảnh: Magnific.

Theo kết quả điều tra dân số và nhà ở giữa kỳ năm 2024 của Cục Thống kê, tuổi kết hôn lần đầu của thanh niên Việt Nam tăng nhanh trong những năm gần đây. Nếu năm 2019, độ tuổi này ở mức 25,2, đến năm 2024 đã tăng lên 27,3 tuổi. Mức tăng chỉ trong 5 năm gần tương đương tổng mức tăng của khoảng 20 năm trước đó.

Đáng chú ý, sự khác biệt giữa các địa phương khá rõ. TP.HCM ghi nhận tuổi kết hôn lần đầu trung bình cao nhất cả nước, ở mức 30,4 tuổi.

Kết hôn muộn đồng nghĩa nhiều cặp đôi bắt đầu kế hoạch sinh con ở độ tuổi cao hơn. Mức sinh trung bình của Việt Nam hiện còn 1,93 con/phụ nữ, thuộc nhóm 5 nước có mức sinh thấp nhất Đông Nam Á. Đây là một trong những yếu tố cần được nhìn nhận khi Việt Nam đang đối mặt với xu hướng mức sinh giảm.

Sinh con không còn đơn giản là "trời sinh voi, trời sinh cỏ"

Trao đổi với Tri Thức - Znews, bác sĩ Mai Xuân Phương, nguyên Phó vụ trưởng Vụ Truyền thông - Giáo dục, Tổng cục Dân số (nay là Cục Dân số, Bộ Y tế), cho rằng quan niệm "trời sinh voi, trời sinh cỏ" không còn phù hợp với đời sống hiện đại.

Theo ông, khi mức sống tăng lên, các cặp vợ chồng có xu hướng tính toán kỹ hơn khả năng tài chính trước khi quyết định sinh con. Chi phí nhà ở, giáo dục, chăm sóc sức khỏe cùng áp lực công việc khiến việc nuôi dạy một đứa trẻ trở thành khoản đầu tư dài hạn.

Ở các đô thị lớn, áp lực này càng rõ. Nhiều người trẻ muốn ổn định công việc, tích lũy tài chính, mua nhà hoặc bảo đảm điều kiện sống trước khi lập gia đình và sinh con. Một bộ phận khác lựa chọn trì hoãn, thậm chí không sinh con.

Trong khi đó, phụ nữ còn phải đối mặt với bài toán cân bằng giữa công việc và gia đình. Sau khi sinh, họ thường gánh phần lớn công việc chăm sóc con, đồng thời có thể gặp những vấn đề về sức khỏe thể chất và tâm lý. Những yếu tố này khiến quyết định sinh con trở nên phức tạp hơn nhiều so với quan niệm đơn giản rằng "có con rồi sẽ tự nuôi được".

Tuy nhiên, việc trì hoãn quá lâu cũng đặt ra một vấn đề khác là sức khỏe sinh sản.

Kết hôn muộn, sinh con muộn đang trở thành xu hướng ở Việt Nam. Ảnh: Will và Tina/TikTok.

Bác sĩ Mai Xuân Phương cho biết nếu chỉ xét về sinh học sinh sản, cuối tuổi 20 và đầu tuổi 30 thường là giai đoạn tương đối thuận lợi cho việc mang thai. Đây là thời điểm khả năng thụ thai còn tốt, trong khi nguy cơ một số biến chứng liên quan đến tuổi chưa tăng cao như ở những nhóm tuổi lớn hơn.

Tuy nhiên, chuyên gia nhấn mạnh không nên biến thông tin này thành thông điệp rằng phụ nữ "phải sinh con trước 30 tuổi". Sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần, mức độ trưởng thành, quan hệ vợ chồng, điều kiện kinh tế, môi trường sống và khả năng chăm sóc trẻ đều ảnh hưởng đến thời điểm phù hợp để sinh con.

Theo vị chuyên gia, nếu cần một khoảng tham khảo, 25-34 tuổi thường là giai đoạn khá thuận lợi về mặt sinh học cho việc sinh con. Từ 35 tuổi, phụ nữ vẫn hoàn toàn có thể mang thai và sinh con khỏe mạnh, nhưng cần chủ động hơn trong kế hoạch sinh sản cũng như theo dõi thai kỳ.

Từ 40 tuổi trở lên, nếu có mong muốn sinh con, phụ nữ càng không nên trì hoãn việc tư vấn chuyên khoa.

Kết hôn muộn đang đặt ra bài toán sức khỏe sinh sản đáng lưu tâm. Ảnh: Magnific.

Điều quan trọng, theo bác sĩ, không phải tìm ra một "con số vàng" áp dụng cho tất cả phụ nữ mà là lựa chọn thời điểm khi người phụ nữ có sức khỏe tốt, sự chuẩn bị tương đối đầy đủ và chủ động với kế hoạch sinh sản của mình.

Sự nghiệp có thể chờ, khả năng sinh sản thì có giới hạn

Với những phụ nữ muốn trì hoãn sinh con để học tập, phát triển sự nghiệp hoặc tích lũy tài chính, bác sĩ Mai Xuân Phương cho rằng cần tôn trọng quyết định cá nhân thay vì tạo thêm áp lực.

Tuy nhiên, mỗi người nên hiểu rằng sự nghiệp có thể lập kế hoạch, tài chính có thể tích lũy, còn khả năng sinh sản của phụ nữ là nguồn lực sinh học có giới hạn và không thể trì hoãn vô thời hạn.

Nếu ở tuổi 25-30 và chưa muốn sinh con, phụ nữ có thể tự đặt cho mình một "mốc rà soát" kế hoạch sinh sản, thay vì liên tục trì hoãn qua từng năm.

Bác sĩ Mai Xuân Phương. Ảnh: BSCC.

Bước vào tuổi 30-34, nếu vẫn mong muốn có con trong tương lai, cần cân nhắc nghiêm túc hơn về thời điểm thực hiện kế hoạch. Với phụ nữ từ 35 tuổi trở lên và thực sự muốn có con trong tương lai gần, chuyên gia khuyến cáo không nên tiếp tục trì hoãn một cách thụ động.

Theo khuyến cáo của Hiệp hội Y học Sinh sản Mỹ (ASRM), phụ nữ từ 35 tuổi trở lên nếu quan hệ đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai nhưng chưa có thai sau 6 tháng nên được đánh giá khả năng sinh sản. Với phụ nữ trên 40 tuổi, việc tư vấn và đánh giá có thể cần được thực hiện sớm hơn, tùy từng trường hợp.

"Đặc biệt, đánh giá hiếm muộn không nên chỉ tập trung vào người phụ nữ. Khả năng sinh sản là vấn đề của cả hai vợ chồng. Bác sĩ cần xem xét nhiều yếu tố ở nữ giới như phóng noãn, dự trữ buồng trứng, tử cung và vòi trứng, đồng thời đánh giá tinh dịch của người chồng", bác sĩ Phương cho hay.

Theo ông, sinh con ở tuổi nào không chỉ là câu chuyện của tuổi tác mà còn là câu chuyện của sự chuẩn bị. Tuổi càng cao, người có kế hoạch sinh con càng cần chuẩn bị kỹ hơn, thay vì chỉ lo sợ về tuổi tác.