Buôn làng rộn tiếng cồng chiêng

Tối 26-9, nhà rông thôn Plei Kte (xã Phú Thiện) rộn ràng tiếng cồng chiêng. Bên ánh lửa bập bùng, tiếng chiêng hòa cùng những điệu xoang uyển chuyển; người dân và du khách cùng thưởng thức các tiết mục và những món ăn truyền thống.

Chương trình trình diễn cồng chiêng và ẩm thực truyền thống tại thôn Plei Kte, xã Phú Thiện. Ảnh: Vũ Chi

Đáng chú ý, đêm diễn được tổ chức ngay sau khi lớp tập huấn cồng chiêng dành cho 40 học viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn vừa kết thúc. Lớp học diễn ra từ ngày 18 đến 24-9 do Nghệ nhân Ưu tú Nay Phai (xã Phú Túc) trực tiếp hướng dẫn.

Chỉ 2 ngày sau khi hoàn thành khóa học, các học viên có dịp đứng trước dân làng và du khách để trình diễn 3 bài chiêng: Khăp kơ prư pơ sa (Đam mê dệt vải), Khâu dơ lơm sang (Ngôi nhà khó quên) và Iâu tui anong thoach (Ca ngợi cậu thoach).

Là người nhỏ tuổi nhất tham gia trình diễn, em Rmah Rô Đam San (SN 2015) bộc bạch: “Rất vui vì đây là lần đầu tiên em được trình diễn cồng chiêng trước khán giả. Em sẽ tiếp tục tập luyện để có thể đánh được nhiều bài chiêng hơn nữa”.

Theo dõi các học viên trình diễn, Nghệ nhân Ưu tú Nay Phai vui khi những gì ông truyền dạy trong lớp tập huấn nhanh chóng được đưa vào thực hành.

“Hy vọng những chương trình như thế này tiếp tục được duy trì và mở rộng để cồng chiêng không chỉ được nghe mà còn được nhìn thấy, được thực hành và được trao truyền. Người lớn tuổi có dịp truyền lại những gì mình biết; người trẻ có cơ hội học hỏi; người dân có thêm một sinh hoạt cộng đồng để gặp gỡ, giao lưu” - Nghệ nhân Ưu tú Nay Phai nói.

Theo kế hoạch, vào các ngày 3, 10 và 17-10, Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã Phú Thiện sẽ tổ chức thêm 3 chương trình trình diễn cồng chiêng kết hợp ẩm thực truyền thống tại các thôn Phú Thiện, Plei Rbai và Plei Amil.

Ông Nguyễn Văn Hưng - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã Phú Thiện - cho hay: Việc tổ chức các chương trình nối tiếp nhau nhằm nâng cao ý thức của người dân trong bảo tồn, phát huy không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, đồng thời tạo thêm cơ hội để bà con tham gia các hoạt động văn hóa ngay tại địa bàn dân cư. Qua đó, xã cũng sẽ tuyển chọn đoàn nghệ nhân tham gia trình diễn tại Festival Quốc tế cồng chiêng năm 2026 tại Gia Lai.

Nếu xã Phú Thiện nối hoạt động tập huấn với trình diễn và tiếp tục đưa chương trình đến nhiều thôn thì xã Pờ Tó đã tính đến việc duy trì biểu diễn cồng chiêng thành hoạt động định kỳ.

Các nghệ nhân biểu diễn nhiều tiết mục cồng chiêng đặc sắc trong “Đêm hội cồng chiêng” lần đầu tiên được xã Pờ Tó tổ chức nhân dịp Quốc khánh 2-9. Ảnh: ĐVCC

“Đêm hội cồng chiêng” lần đầu tiên được xã Pờ Tó tổ chức nhân dịp Quốc khánh 2-9 với sự tham gia của 6 đội đến từ các thôn và đội cồng chiêng thanh thiếu niên Trường Tiểu học và THCS Đinh Núp. Những nghệ nhân lớn tuổi cùng các thanh thiếu niên nối nhau trình diễn đã tạo nên không khí vui tươi, sôi nổi tại địa phương.

Với phần trình diễn ấn tượng, đội cồng chiêng thôn 3 (xã Pờ Tó) giành giải nhất tại đêm hội. Nghệ nhân Đinh Myêch (thôn 3) chia sẻ: “Chúng tôi đã tập luyện suốt một tuần nhằm mang đến cho khán giả những tiết mục đặc sắc nhất. Thật vui vì cồng chiêng được quan tâm nhiều hơn để bảo tồn và lan tỏa trong đời sống hôm nay”.

Theo ông Phạm Quốc Quyền - Phó Chủ tịch UBND xã Pờ Tó, cồng chiêng vốn gắn bó với buôn làng qua bao thế hệ. Vậy nên, xã dự kiến duy trì “Đêm hội cồng chiêng” hằng tháng.

Không chỉ được các xã chủ động tổ chức và duy trì ngay tại buôn làng, chương trình cồng chiêng còn được Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch đưa đến nhiều địa phương.

Chương trình “Cồng chiêng cuối tuần - Thưởng thức và trải nghiệm” do Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch phối hợp tổ chức vốn quen thuộc qua nhiều đêm trình diễn ở Pleiku, nay đã xuất hiện tại các xã từ phía Tây sang phía Đông tỉnh.

Hưởng ứng Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026, ngày 15-8, chương trình “Cồng chiêng cuối tuần - Thưởng thức và trải nghiệm” được tổ chức tại xã Phú Túc; ngày 11-9 tại xã Bình Phú và ngày 23-9 tại xã Vĩnh Thạnh, thu hút đông đảo người dân và du khách tham quan, trải nghiệm.

Bên cạnh những tiết mục cồng chiêng, xoang và tái hiện nghi lễ truyền thống, các chương trình còn bố trí không gian ẩm thực bản địa. Người dân và du khách không chỉ xem trình diễn mà còn có dịp tìm hiểu thêm về ẩm thực, phong tục và đời sống văn hóa ở địa phương.

Ông Đinh Hoàng Nguyên Sơn - Cán bộ Phòng Quản lý văn hóa (Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch) nhìn nhận: “Cách tốt nhất để bảo tồn và phát triển Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại là ở đúng nơi thuộc về: Giữa buôn làng và trong đời sống của người dân”.