Xin cúi đầu, xin biết ơn

Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đưa các liệt sĩ rời Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng. (Ảnh: Nam Anh)

Cuộc trở về ấy không chỉ khép lại một hành trình dài nằm dưới lòng đất, mà còn đánh thức trong mỗi người những suy ngẫm về lịch sử, lòng biết ơn và trách nhiệm gìn giữ hòa bình.

Thủ tướng Lê Minh Hưng và nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đưa hài cốt liệt sĩ an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ TP Hồ Chí Minh

1. Tôi không có mặt trên những con đường các anh đi qua trong buổi sáng hôm nay. Tôi không được trực tiếp cầm trên tay nhành hoa cúc trắng, cũng không được tận mắt chứng kiến khoảnh khắc đoàn xe chở các anh chậm rãi lăn bánh qua những con phố Sài Gòn. Tôi chỉ dõi theo sự kiện qua màn hình điện thoại, qua những bức ảnh, đoạn phim ngắn được chia sẻ trên các trang báo và mạng xã hội.

Tổ quốc ghi công, Nhân dân đời đời nhớ ơn các anh hùng liệt sĩ đã anh dũng hi sinh vì độc lập tự do của dân tộc. (Ảnh: TTXVN)

Vậy mà có những khoảnh khắc, chỉ nhìn qua một màn hình nhỏ cũng đủ khiến lòng người nghẹn lại.

Đó là hình ảnh những người dân đứng dọc hai bên đường, tay nâng niu những nhành hoa trắng. Là cái chào nghiêm trang của người cựu chiến binh già. Là những ánh mắt đỏ hoe, những cái cúi đầu thành kính, những bước chân lặng lẽ tiễn đưa các anh, các chị về nơi an nghỉ. Không phải tất cả những người có mặt đều từng biết tên, biết quê quán hay biết câu chuyện cuộc đời của các liệt sĩ.

Đông đảo các tầng lớp Nhân dân đứng dọc các trục đường tiễn đưa các liệt sĩ về nơi an nghỉ cuối cùng. (Ảnh: Báo Nhân dân)

Nhưng trong giây phút ấy, dường như không còn khoảng cách giữa người đã khuất và người đang sống, giữa những người cùng chung một ký ức lịch sử và một niềm biết ơn. Tôi đã xúc động. Và tôi tin rằng, nhiều người cũng có chung cảm xúc ấy.

Nhà ở phường Tây Thạnh, từ 4 giờ sáng, chị Nguyễn Thị Nhung (bên trái) cùng nhóm bạn đã có mặt tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng cùng với hàng trăm đóa hoa cúc trắng, gửi tặng miễn phí người dân đến dự lễ viếng, truy điệu các liệt sĩ. (Ảnh: Báo Nhân dân)

Bởi 731 hài cốt liệt sĩ không chỉ là một con số. Đó là 731 cuộc đời đã đi qua chiến tranh, 731 sự hi sinh mà thời gian không thể xóa nhòa. Phía sau mỗi người là một quê hương, một gia đình, những người thân có thể đã mòn mỏi đợi chờ, những ước mơ còn dang dở và một hành trình trở về bị chiến tranh chia cắt suốt gần 6 thập kỷ.

Đoàn xe đưa các anh về trong vòng tay của Nhân dân. (Ảnh: TTXVN)

2. Sáng hôm nay, những nhành hoa cúc trắng được người dân nâng niu trên tay dọc tuyến đường mà đoàn xe đi qua. Sắc hoa giản dị mà thiêng liêng, như một lời tiễn biệt, một nén tâm hương và một lời tri ân gửi đến những người đã hi sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Hoa trắng dành cho những người đã đi qua chiến tranh, gửi lại tuổi trẻ và những ước mơ riêng cho đất nước. Hoa trắng cũng dành cho những người mẹ, người cha, những người thân đã chờ đợi suốt bao năm tháng; cho những đồng đội còn sống và cho cả thế hệ hôm nay, những người có thể chưa từng biết mặt các anh, các chị nhưng vẫn dành trọn sự kính trọng và biết ơn.

Nhiều người không kìm nén được sự xúc động. (Ảnh: TTXVN)

Nhìn những hình ảnh ấy, tôi chợt thấy những va đập, lo toan và vội vã thường nhật của mình dường như nhỏ bé hơn. Để chúng ta có thể bình yên ngồi bên bàn làm việc, tất bật với những hạn chót, lo toan chuyện cơm áo gạo tiền hay thong thả thưởng thức một ly cà phê sáng, đã có biết bao người phải đánh đổi bằng tuổi trẻ, máu xương.

Những đóa hoa cúc trắng được gửi tặng miễn phí cho người dân dự lễ viếng. (Ảnh: Báo Nhân dân)

Có những người ra đi khi chưa kịp trưởng thành, chưa kịp thực hiện những dự định riêng, chưa kịp trở về bên gia đình để nói một lời từ biệt. Sự hi sinh ấy không thể được đo đếm bằng bất cứ giá trị vật chất nào. Cũng không có sự đền đáp nào đủ để bù đắp những mất mát mà chiến tranh đã để lại. Điều những người đang sống có thể làm là ghi nhớ, trân trọng và tiếp nối những giá trị mà các thế hệ đi trước đã đánh đổi cả cuộc đời để gìn giữ.

Việc tìm kiếm, quy tập, truy điệu và đưa hài cốt 731 liệt sĩ về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ TP Hồ Chí Minh không chỉ là hoạt động tri ân mang ý nghĩa sâu sắc của Đảng, Nhà nước, Quân đội và Nhân dân. Đó còn là dịp để mỗi người tự vấn về trách nhiệm của mình đối với lịch sử, với cộng đồng và với tương lai đất nước.

Các bạn trẻ chờ tiễn đưa hài cốt liệt sĩ trước khu vực cổng Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng. (Ảnh: Báo Nhân dân)

3. Người ta vẫn thường hỏi: Thế hệ hôm nay thể hiện lòng biết ơn bằng cách nào khi chiến tranh đã lùi xa?

Có lẽ, lòng biết ơn không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều lớn lao. Đó có thể là sự xúc động khi nhìn thấy di ảnh một liệt sĩ, cái cúi đầu thành kính trước những người đi trước, sự quan tâm dành cho các gia đình có công với cách mạng hay ý thức gìn giữ những giá trị lịch sử của dân tộc. Với người trẻ, lòng biết ơn còn nằm trong cách sống mỗi ngày: sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội; không thờ ơ trước những điều tốt đẹp; biết sẻ chia với những người xung quanh; không ngừng học tập, lao động và cống hiến để góp phần xây dựng quê hương, đất nước.

Xin được cúi đầu, gửi một nén tâm hương từ xa, thành kính tiễn biệt các anh, các chị - những người đã hi sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. (Ảnh: TTXVN)

Yêu nước không chỉ được thể hiện trong những thời khắc xúc động hay những lời nói trang trọng. Tình yêu ấy còn hiện diện trong sự tử tế, tinh thần trách nhiệm, ý thức tuân thủ pháp luật, sự tận tâm trong công việc và khát vọng đóng góp cho cộng đồng. Khi mỗi người biết sống tốt hơn, làm việc có ích hơn và trân trọng những gì mình đang có, lòng biết ơn sẽ không dừng lại ở cảm xúc nhất thời mà trở thành động lực cho những hành động thiết thực.

Lực lượng vũ trang và quần chúng Nhân dân chào tiễn đưa các anh hùng liệt sĩ. (Ảnh: Báo Nhân dân)

Màn hình điện thoại rồi sẽ tắt. Những dòng tin trên mạng xã hội rồi sẽ trôi qua, nhường chỗ cho những sự kiện mới. Cuộc sống vẫn tiếp diễn với bao bộn bề, lo toan. Nhưng tôi mong cảm xúc nghẹn ngào của buổi sáng hôm nay sẽ không biến mất cùng dòng tin tức. Bởi điều đáng quý nhất sau một sự kiện lay động lòng người không chỉ là những giọt nước mắt đã rơi, mà còn là những điều đọng lại trong suy nghĩ và hành động của mỗi chúng ta.

Người dân hát vang bài hát "Tiến quân ca" khi tiễn các liệt sĩ về nơi an nghỉ cuối cùng. (Ảnh: Báo Nhân dân)

Xin được cúi đầu, gửi một nén tâm hương từ xa, thành kính tiễn biệt các anh, các chị - những người đã hi sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Các anh, các chị đã trở về với đất mẹ, trở về trong vòng tay yêu thương và lòng biết ơn sâu nặng của đồng bào. Hành trình trở về ấy khép lại một chặng đường dài của công tác tìm kiếm, quy tập, nhưng đồng thời mở ra một khoảng lặng cần thiết trong lòng những người đang sống.

Những cựu chiến binh chờ tiễn đưa đồng đội về nơi an nghỉ cuối cùng. (Ảnh: Báo Nhân dân)

Để từ đó, mỗi chúng ta hiểu rằng hòa bình chưa bao giờ là món quà tự nhiên mà có. Hòa bình được đánh đổi bằng máu xương, bằng những cuộc đời không trở lại và những nỗi đau còn kéo dài qua nhiều thế hệ.

731 liệt sĩ đã trở về nơi an nghỉ. Còn với những người đang sống, hành trình gìn giữ lòng biết ơn vẫn tiếp tục.

Hài cốt liệt sĩ được đưa vào nơi an táng. (Ảnh: Báo Nhân dân)