Trách nhiệm và hành động

Hôm qua 23-9, Hội nghị cấp cao về biến đổi khí hậu của Liên hợp quốc (LHQ) đã khai mạc tại New York (Mỹ), với sự tham gia của các đại diện hơn 60 quốc gia cùng Liên hiệp châu Âu (EU).

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang đe dọa sự phát triển của thế giới, hội nghị được triệu tập nhằm gióng lên hồi chuông cảnh báo về trách nhiệm và hối thúc các chính phủ, doanh nghiệp hành động để ngăn chặn những nguy cơ xuất phát từ việc "trái đất tăng nhiệt".

Những ngày qua, hàng loạt cuộc tuần hành của giới trẻ diễn ra khắp nơi nhằm kêu gọi sự chú ý của con người đối với những vấn đề cấp bách liên quan cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Hàng triệu người đã xuống đường tại các thành phố trên khắp thế giới, trong một cuộc tuần hành lớn nhất từ trước đến nay, nhằm kêu gọi ngăn chặn các mối đe dọa đối với hành tinh do nhiệt độ tăng. Những người tham gia, trong đó có nhiều học sinh, sinh viên, cùng hô vang các khẩu hiệu và giơ cao biểu ngữ mang dòng chữ "Không có hành tinh B".

Theo kế hoạch, sẽ có khoảng 5.800 cuộc tuần hành được tổ chức trong tuần này, tại 163 quốc gia trên thế giới. Riêng tại Mỹ, có hơn 800 cuộc tuần hành đã được lên kế hoạch và khoảng 400 cuộc tại Ðức. Tại thủ đô Washington của Mỹ, hàng nghìn người đã đến Ðồi Capitol, mang theo các khẩu hiệu nhấn mạnh sự cấp bách của cuộc khủng hoảng khí hậu. Tại các thủ đô của Ðức, Anh và Pháp cũng như nhiều nước châu Âu, các cuộc tuần hành đều tập trung vào chủ đề chống biến đổi khí hậu, với lời kêu gọi không chặt phá rừng; giảm rác thải; nói không với ô-tô sử dụng quá nhiều dầu... Vấn đề khí hậu cũng làm "nóng" nghị trường và là một trong những chính sách trọng tâm được đưa ra trong các cuộc vận động tranh cử ở nhiều nước.

Các phong trào tuần hành kêu gọi mọi người dân nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và đòi hỏi các nhà lãnh đạo thế giới đẩy nhanh thực hiện các cam kết trong Thỏa thuận Paris về chống biến đổi khí hậu năm 2015. Trong đó, đề ra những mục tiêu giảm lượng khí thải để hạn chế mức tăng nhiệt độ trái đất dưới 2 độ C, và lý tưởng nhất là 1,5 độ C, so mức thời kỳ tiền công nghiệp. Tuy nhiên, báo cáo mới nhất của LHQ đã đưa ra các con số đáng báo động và cảnh báo về một thực trạng nghiêm trọng rằng, ngay cả khi toàn bộ các nước trên thế giới đạt mục tiêu đặt ra, thì nhiệt độ của trái đất vẫn sẽ tăng từ 2,9 đến 3,4 độ C.

Bốn năm gần đây được đánh giá là giai đoạn nắng nóng nhất trên thế giới kể từ khi các chuyên gia bắt đầu ghi nhận kỷ lục về nhiệt độ vào năm 1850. Khoảng cách giữa những gì cần thực hiện với thực tế đang diễn ra ngày càng nới rộng. Thay vì giảm như mong muốn, lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính (CO2) lại tăng 2% vào năm 2018 và đạt mức kỷ lục 37 tỷ tấn. Các hình thái thời tiết cực đoan giai đoạn 2015 - 2019 ảnh hưởng tới toàn bộ các châu lục và nhiều kỷ lục mới về nền nhiệt tăng cao liên tiếp được xác lập. Tháng 7 vừa qua là tháng nóng kỷ lục, khiến nhiều vụ cháy rừng với mức độ nghiêm trọng chưa từng có đã xảy ra cả ở phương Bắc. Trước đó, các vụ cháy rừng trong tháng 6 đã phát thải 50 triệu tấn CO2 vào bầu khí quyển...

Nhóm cố vấn khoa học cho hội nghị cấp cao về biến đổi khí hậu của LHQ nhấn mạnh, thế giới cần gấp rút triển khai hành động nhằm ngăn chặn sự ấm lên của trái đất, hạn chế những tác động nghiêm trọng từ biến đổi khí hậu. Ðể duy trì mức tăng nhiệt độ trái đất dưới 2 độ C, các nước cần tăng gấp ba quy mô các mục tiêu cắt giảm lượng khí thải, và gấp năm lần để duy trì ở mức dưới 1,5 độ C. Về mặt kỹ thuật, những tham vọng này được cho là có thể thực hiện, song đòi hỏi nỗ lực mạnh mẽ của cả cộng đồng quốc tế.

Những tin tức về thảm họa, thiên tai trên toàn cầu cho thấy bức tranh "đen tối" của khí hậu trái đất. Thay vì chỉ là những lời kêu gọi và cam kết, LHQ muốn hội nghị lần này là nơi để các chính phủ chia sẻ những mô hình, kế hoạch cụ thể và có thể nhân rộng về cách thức giảm khí nhà kính. Và khi Thỏa thuận Paris bước vào giai đoạn thực hiện quan trọng trong năm tới, thế giới cần hành động, chứ không chỉ cam kết, nhằm thực hiện trách nhiệm cứu "hành tinh xanh".