Gìn giữ mạch nguồn văn hóa dân tộc

Trang phục truyền thống được phụ nữ dân tộc Thái ở phường Chiềng An gìn giữ trong đời sống cộng đồng.

Có mặt tại lễ ra mắt Câu lạc bộ Bảo tồn Văn hóa Thái bản Tam Quỳnh cuối tháng 8 vừa qua, chúng tôi cảm nhận không khí vui tươi, phấn khởi khi đông đảo bà con đến chung vui. Trong những bộ trang phục truyền thống, các bà, các chị hòa vào câu hát, điệu xòe. Sôi nổi hơn cả là phần tái hiện Hạn khuống với những câu hát giao duyên, đối đáp, gợi lại không gian sinh hoạt văn hóa quen thuộc của đồng bào Thái từ bao đời. Với những người cao tuổi, đó là những nét đẹp từng gắn bó với đời sống; còn với lớp trẻ, đây là dịp để hiểu thêm về văn hóa của dân tộc mình.

Câu lạc bộ Bảo tồn Văn hóa Thái bản Tam Quỳnh thành lập với 35 thành viên, gồm các nghệ nhân, người cao tuổi, hạt nhân văn nghệ và những người am hiểu văn hóa truyền thống. Câu lạc bộ tổ chức thành 3 nhóm: hát Thái, thêu khăn piêu và múa Thái; duy trì sinh hoạt để các thành viên giao lưu, học hỏi, cùng bảo tồn và truyền dạy những nét đẹp văn hóa cho thế hệ sau.

Bà Cà Thị Thương, Chủ nhiệm Câu lạc bộ, chia sẻ: Trong bản còn nhiều người biết hát Thái, múa Thái, thêu khăn piêu và am hiểu văn hóa truyền thống. Câu lạc bộ được thành lập sẽ là nơi tập hợp mọi người cùng gìn giữ, người biết truyền lại cho người chưa biết, nhất là truyền dạy cho con cháu. Chúng tôi sẽ duy trì sinh hoạt thường xuyên, thu hút thêm lớp trẻ tham gia để văn hóa dân tộc được tiếp nối.

Câu lạc bộ văn hoá Thái bản Tam Quỳnh tái hiện Lễ hội Hạn khuống với nhiều hoạt động giao lưu văn hóa, văn nghệ, hát đối đáp.

Bên cạnh duy trì các hoạt động văn hóa, văn nghệ, việc truyền dạy cho thế hệ trẻ được các câu lạc bộ đặc biệt quan tâm. Tại tổ 3, Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa Thái cổ có 175 thành viên, duy trì các nhóm hát, múa, câu đố, tó má lẹ... Các nghệ nhân, người cao tuổi trực tiếp hướng dẫn thanh thiếu niên, học sinh học dân ca, dân vũ, trò chơi truyền thống. Qua những buổi sinh hoạt, nhiều em nhỏ được trực tiếp học, thực hành và hiểu thêm về văn hóa dân tộc mình. Em Lò Thị Hà Vy, tổ 3, chia sẻ: Em tham gia câu lạc bộ, được các bà dạy những điệu múa, câu hát và nét văn hóa của dân tộc mình. Em rất vui và mong muốn những nét đẹp này luôn được gìn giữ, để ngày càng có nhiều người biết đến văn hóa dân tộc Thái.

Niềm vui, sự hào hứng của những thành viên trẻ cũng là động lực để các nghệ nhân, người cao tuổi tiếp tục dành thời gian truyền dạy. Bà Lò Thị Tâm, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa Thái cổ, chia sẻ: Tôi mong ngày càng có nhiều thanh thiếu niên tham gia, học hát, học múa, tìm hiểu các trò chơi truyền thống để những nét văn hóa của dân tộc mình tiếp tục được gìn giữ.

Chiềng An hiện có 10 dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào Thái chiếm trên 80%. Nhiều giá trị văn hóa đặc trưng về tiếng nói, chữ viết, trang phục, ẩm thực, dân ca, dân vũ và phong tục vẫn được lưu giữ trong cộng đồng. Toàn phường hiện duy trì 19 câu lạc bộ văn hóa, tập hợp nghệ nhân, người cao tuổi, hạt nhân văn nghệ và những người tâm huyết tham gia bảo tồn, truyền dạy; đồng thời, tạo môi trường để thế hệ trẻ tiếp cận, thực hành văn hóa truyền thống.

Tái hiện các nghề thủ công truyền thống của đồng bào Thái phường Chiềng An.

Tiếp tục gìn giữ, phát huy giá trị truyền thống trước những đổi thay của đời sống hiện đại, phường Chiềng An đã ban hành Đề án bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc gắn với phát triển du lịch giai đoạn 2025-2030. Theo đó, đến năm 2030, phường phấn đấu 100% bản, tổ dân phố có đội văn nghệ quần chúng hoạt động thường xuyên; 80% học sinh các cấp được tiếp cận giáo dục bản sắc văn hóa thông qua hoạt động ngoại khóa. Cùng với duy trì các câu lạc bộ, phường sẽ xây dựng không gian văn hóa bản địa; phục dựng Hạn khuống; tổ chức trình diễn trang phục, giới thiệu ẩm thực; sưu tầm, tư liệu hóa và truyền dạy những giá trị văn hóa có nguy cơ mai một.

Ông Phạm Văn Thanh, Phó Chủ tịch UBND phường, cho biết: Phường tiếp tục phát huy vai trò của nghệ nhân, người cao tuổi trong truyền dạy văn hóa; củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động của các câu lạc bộ; khuyến khích thanh thiếu niên, học sinh tham gia. Đồng thời, gắn các hoạt động bảo tồn với quảng bá, giới thiệu văn hóa truyền thống, từng bước khai thác những giá trị đặc sắc phục vụ phát triển du lịch của địa phương.

Từ những hoạt động văn hóa được duy trì trong cộng đồng, nhiều nét đẹp truyền thống đang tiếp tục hiện diện trong đời sống người dân Chiềng An. Qua đó, các giá trị văn hóa được bảo tồn, phát huy, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần và tạo nên bản sắc riêng của Chiềng An.