Toàn cảnh nạn lừa đảo tiền ảo

Triệt phá nhiều đường dây

Năm 2026 mở đầu bằng hàng loạt chuyên án lớn, chứng tỏ lực lượng chức năng không khoan nhượng với tội phạm lừa đảo tiền ảo. Điển hình là vụ FTXF, sàn giao dịch và token giả mạo bị Công an Hà Nội triệt phá hôm 17/3/2026.

Trần Nam Chung (40 tuổi, thủ phạm cầm đầu) cùng Bùi Đình Ngọc và 3 đồng phạm bị bắt tạm giam về tội "lừa đảo chiếm đoạt tài sản". Từ năm 2021, nhóm này phát hành token FTXF qua hợp đồng thông minh (smart contract) do Ngọc lập trình, tạo website giả mạo sàn bất động sản, đấu giá ngược, tích hợp nền tảng WOWIDEX, WETAON, PAYGATE. Bọn chúng tổ chức seminar, lớp học tài chính để khuyến khích "giữ dài hạn". Sau khi huy động hàng chục tỷ đồng từ hàng trăm nhà đầu tư, nhóm bán tháo token gây mất giá và thanh khoản, chiếm đoạt toàn bộ. Công an Hà Nội kêu gọi nạn nhân (từ 2021 đến nay) liên hệ Phòng Cảnh sát kinh tế để phối hợp điều tra.

Nhóm tiền ảo Gemholic tại cơ quan điều tra

Đầu năm 2026, Công an Hải Phòng khởi tố 4 bị can vụ Gemholic đã mở bán token GEMS, huy động 921 ETH (hơn 39 tỷ đồng) chỉ trong 3 ngày hồi năm 2023. Sau khi nhà đầu tư chuyển tiền, các đối tượng tìm cách làm gián đoạn, đình chỉ dự án, sau đó đánh sập website, xóa tên miền, xóa hệ thống máy chủ khiến nhà đầu tư không thể truy cập, rút tiền và chiếm đoạt. Số tiền này sau đó được chia nhỏ qua hàng chục ví điện tử, chuyển qua nhiều sàn trung gian để che giấu nguồn gốc, hợp thức hóa và sử dụng vào mục đích tiêu xài cá nhân. Dù nhóm này xóa dấu vết hết sức tinh vi nhưng vẫn không trốn tránh được cơ quan điều tra. Căn cứ vào tài liệu điều tra, Công an Hải Phòng đã triển khai các biện pháp nghiệp vụ, triệt phá chuyên án, bắt giữ 4 đối tượng.

Không lâu sau vụ Gemholic, cũng tại Hải Phòng, Công an đã triệt phát vụ Luxkingtech cũng liên quan đến tiền ảo, phát hành token LKT đa cấp khiến hơn 1.000 nạn nhân mất 175 tỷ đồng. Công an Thanh Hóa triệt phá đường dây Xintel (07/01/2026) núp bóng "hệ sinh thái công nghệ triệu đô", hứa hẹn đồng tiền mã hóa Xin và máy đào ảo, lừa hơn 42.000 nạn nhân, chiếm đoạt khoảng 400 tỷ đồng.

Từ những dự án "hệ sinh thái công nghệ triệu đô" đến các sàn giao dịch tiền điện tử "ma", làn sóng lừa đảo tiền mã hóa đã và đang gây ra những thiệt hại nặng nề cho hàng trăm nghìn người dân Việt Nam. Đây là bức tranh toàn cảnh về một trong những vấn nạn tội phạm sử dụng công nghệ cao nghiêm trọng nhất hiện nay.

"Ma trận" cạm bẫy

Chỉ tính riêng các vụ án lớn được triệt phá, con số thiệt hại đã lên đến hàng chục nghìn tỷ đồng với hàng trăm nghìn nạn nhân như: vụ DRK (2.000 tỷ đồng), Matrix Chain (10.000 tỷ đồng), WorldMall (2.600 tỷ đồng), Xintel (400 tỷ đồng), PaynetCoin (2.200 tỷ đồng)...

Theo ghi nhận của Cục An toàn thông tin, Bộ Thông tin và Truyền thông (cũ), trong năm 2024 đã tiếp nhận hơn 22.200 phản ánh về lừa đảo trực tuyến, trong đó hơn 80% liên quan đến chiếm đoạt tài sản qua các hình thức kỹ thuật số, bao gồm đầu tư tiền điện tử giả mạo. Hệ quả không chỉ dừng ở tổn thất tài chính mà còn khiến nhiều nạn nhân rơi vào khủng hoảng tâm lý, gia đình tan vỡ, thậm chí lâm vào nợ nần sau khi vay mượn để đầu tư vào các dự án "ảo".

Nhóm tiền ảo Gemholic tại cơ quan điều tra

Báo cáo của Chainalysis cho thấy, trong giai đoạn 2021-2022, Việt Nam vẫn xếp thứ ba trên thế giới về khối lượng giao dịch tiền số. Trong số này có một bộ phận không nhỏ những người tham gia theo phong trào, thiếu kiến thức chuyên sâu về thị trường, đây chính là nhóm mà các sàn giao dịch lừa đảo thường nhắm đến để trục lợi. Sở dĩ các đường dây lừa đảo tiền ảo "sống khỏe" suốt nhiều năm là vì chúng sử dụng nhiều tầng lớp thủ đoạn tinh vi, đánh đúng tâm lý ham lợi nhuận nhanh của người dân.

Lực lượng Công an đã làm rõ thủ đoạn dựng lên các dự án công nghệ "ảo", hệ sinh thái hoành tráng, tổ chức hội thảo rầm rộ để quảng bá dự án tiền mã hóa, đồng thời dựng các "máy đào" chỉ tồn tại trên hệ thống điện tử nhằm lôi kéo người tham gia đầu tư. Hội thảo được tổ chức quy mô lớn tại khách sạn 5 sao, có MC chuyên nghiệp và những "chuyên gia" nói về tương lai tươi sáng của công nghệ blockchain.

Nhiều dự án lừa đảo thường hứa hẹn lợi nhuận cố định mỗi tháng từ 30 - 40%/tháng, cao hơn rất nhiều so với các quỹ ủy thác tài chính khác. Các dự án huy động vốn và trả lãi theo nhiều tầng, đồng thời đặt ra mức hoa hồng vài chục đến hàng trăm phần trăm cho người giới thiệu nhằm thu hút thêm nhiều thành viên khác tham gia. Tạo vỏ bọc quốc tế cũng là chiêu thức thường được sử dụng. Chẳng hạn, dù đồng Xin không được niêm yết trên các sàn giao dịch và không có giá trị pháp lý tại Việt Nam, nhóm này vẫn quảng bá rầm rộ.

Cơ quan điều tra làm việc với nhóm TOSI

Để tạo lòng tin, các đối tượng thành lập một công ty mang tên Xintel tại Hồng Kông (Trung Quốc) nhằm tạo cảm giác dự án có yếu tố quốc tế. Thao túng tâm lý và tạo khan hiếm giả tạo là chiêu trò thường gặp. Để thao túng tâm lý nhà đầu tư, các đối tượng Xintel chỉ đạo "đốt" 8,2 tỷ Token Xin nhằm tạo sự khan hiếm giả tạo và đẩy giá ảo trên hệ thống. Thực chất, mọi con số trên website đều do nhóm đối tượng tự điều chỉnh thủ công, không theo bất kỳ thuật toán hay quy luật cung cầu nào.

Các đối tượng lừa đảo khai thác mạng xã hội và KOL, thông qua các nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok, Telegram để gia tăng các hoạt động quảng cáo với nhiều nội dung hấp dẫn, lôi kéo nhiều người đầu tư vào các dự án, sàn tiền ảo. Chúng sử dụng nhẫn kim cương giả, xe sang mô hình để khoe của, tạo niềm tin và dựng các đoạn chat giả mạo thể hiện "đầu tư thắng lớn". Giai đoạn cuối của mọi mô hình lừa đảo đều giống nhau: sau khi nhà đầu tư chuyển tiền, các đối tượng tìm cách gián đoạn, đình chỉ dự án, đánh sập website, xóa tên miền, xóa hệ thống máy chủ khiến nhà đầu tư không thể truy cập, rút tiền và chiếm đoạt toàn bộ tài sản.

Khám xét văn phòng nhóm tiền ảo FTFX

Làn sóng lừa đảo tiền mã hóa tại Việt Nam không phải hiện tượng nhất thời mà là một cuộc khủng hoảng tài chính âm thầm, kéo dài nhiều năm, với quy mô thiệt hại lên đến hàng chục nghìn tỷ đồng và hàng trăm nghìn nạn nhân. Thủ đoạn của kẻ lừa đảo ngày càng tinh vi, chúng khoác lên mình bộ cánh của những "doanh nhân công nghệ", dùng các thuật ngữ thời thượng như blockchain, DeFi, metaverse, Web3... để tạo ra vẻ hợp pháp, tạo vỏ bọc công nghệ cao rồi biến mất cùng tiền của nhà đầu tư. Bài học rõ ràng nhất từ hàng loạt vụ án này là không có "hệ sinh thái công nghệ" nào lại bảo đảm lợi nhuận 30-40%/tháng. Khi lời hứa quá hấp dẫn, đó chính là dấu hiệu chắc chắn nhất của một cái bẫy.

(Còn tiếp...)

Tân Phong - Trúc Giang