Hóa giải khó khăn, vượt qua thách thức

Ở góc nhìn khác, kết quả khảo sát chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) 2022 cho thấy, chỉ có 35% doanh nghiệp tư nhân và 33% doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) có dự định mở rộng sản xuất, kinh doanh trong vòng 2 năm tới - đồng nghĩa với việc có tới 2/3 số doanh nghiệp dự kiến không tăng thêm quy mô.

Những con số thống kê này cho thấy, dù đã đạt được nhiều kết quả nhưng thực tế, doanh nghiệp vẫn đang đối diện với rất nhiều khó khăn, thách thức.

Nêu rõ hơn về thực trạng này, Ủy viên Ban Thường trực, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Đậu Anh Tuấn dẫn chứng, điều tra PCI năm 2022 được tiến hành dựa trên phản hồi thông tin của gần 11.872 doanh nghiệp, trong đó có 10.590 doanh nghiệp tư nhân và 1.282 doanh nghiệp có vốn FDI đang hoạt động tại nước ta thì có tới 42,9% doanh nghiệp cho biết không mở rộng sản xuất, kinh doanh do gặp khó khăn về tiếp cận đất đai.

Với việc tiếp cận tín dụng, đây là nỗi lo của khoảng 55,6% doanh nghiệp, trong đó, các doanh nghiệp quy mô siêu nhỏ và nhỏ đang là nhóm khó tiếp cận tín dụng nhất. Với nhóm các doanh nghiệp có quy mô vốn từ 3 tỷ đồng trở xuống, tỷ lệ doanh nghiệp đang tiếp cận tín dụng chỉ là 11,3%. Ở nhóm có quy mô vốn từ trên 3 tỷ đến 10 tỷ đồng, tỷ lệ này là 20,5%.

Ngoài những khó khăn trên, một khó khăn nữa mà doanh nghiệp đang gặp phải đó là chi phí không chính thức. Cụ thể, theo báo cáo PCI năm 2022, tình trạng trả chi phí không chính thức vẫn duy trì xu hướng giảm từ năm 2016 nhưng lại xuất hiện dấu hiệu đáng lo ngại là tỷ lệ doanh nghiệp đồng ý với nhận định “tình trạng nhũng nhiễu khi giải quyết các thủ tục cho doanh nghiệp là phổ biến” tăng đáng kể trong năm 2022 lên mức 71,7% so với mức 57,4% năm 2021.

Từ những "lát cắt" này cho thấy, để nền kinh tế phục hồi và phát triển bền vững nói chung, hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua khó khăn nói riêng, yêu cầu cấp bách hiện nay là phải tập trung ưu tiên cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh; giải quyết có hiệu quả những khó khăn, hạn chế, yếu kém, cả trước mắt lẫn lâu dài để giữ vững đà phục hồi, tăng trưởng nhanh và bền vững, thực chất hơn. Bên cạnh đó, cần tạo chuyển biến mạnh hơn trong việc thực hiện các đột phá chiến lược, cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh... Tiếp tục có những chính sách hỗ trợ về vốn, miễn, giảm, giãn thuế, đơn giản và rút ngắn thời gian giải quyết các thủ tục hành chính; tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận các nguồn vốn thuận lợi hơn.

Với doanh nghiệp, phải có chiến lược để giảm thiểu rủi ro cũng như nắm bắt các cơ hội mới. Thực hiện đa dạng hóa sản phẩm, tăng các mặt hàng có hàm lượng giá trị gia tăng cao, chế biến sâu, sản phẩm kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Bên cạnh đó, cần tăng khả năng tự chủ về nguồn nguyên phụ liệu, xây dựng thương hiệu, thực hiện chuyển đổi số trong logistics, thương mại điện tử….

Bên cạnh những điểm sáng, bức tranh kinh tế quý I vừa qua cũng đã "phản ánh" không ít các nút thắt, điểm nghẽn cả trong nội tại và những yếu tố bên ngoài, đòi hỏi các cơ quan chức năng cũng như doanh nghiệp phải có giải pháp kịp thời, hiệu quả để hóa giải khó khăn, vượt qua thách thức.