Động lực cũ, cách làm mới

Nước ta bước vào năm 2023 với niềm vui và nỗi lo xen lẫn, trong đó lo lắng có phần nhỉnh hơn. Thành tích tăng trưởng tốp đầu châu Á - Thái Bình Dương không thể làm lu mờ những khó khăn, thách thức cả từ bên ngoài lẫn bên trong, cả khách quan và chủ quan, cả phần có thể dự báo và những điều hoàn toàn bất định đang chờ đợi phía trước. Trong bối cảnh như vậy, nhiều ý kiến cho rằng, động lực tăng trưởng năm 2023 của nước ta sẽ là ổn định kinh tế vĩ mô, là đầu tư công, là cải cách thể chế và chính sách, là cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, cắt giảm thủ tục hành chính và giảm bớt phiền hà cho người dân, doanh nghiệp…

Đây đều là những điểm tựa quan trọng của nền kinh tế nếu muốn vượt qua những cơn gió nghịch; đồng thời cũng là những “gương mặt thân quen” thường được nhắc tới mỗi khi năm hết, Tết đến. Có điều, các động lực này chưa được khai thác cho thật hiệu quả để đóng góp nhiều hơn cho tăng trưởng kinh tế.

Chẳng hạn, sau hai năm khốn đốn vì đại dịch Covid-19, Quốc hội đã quyết định tăng cường đầu tư công để thúc đẩy phục hồi kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, tình trạng có tiền mà không tiêu được vẫn diễn ra dù Chính phủ và Thủ tướng liên tục đôn đốc, thành lập các tổ công tác vừa kiểm tra, vừa tháo gỡ khó khăn. Theo Bộ Tài chính, ước giải ngân vốn đầu tư công 12 tháng năm 2022 chỉ đạt 67,27% kế hoạch. Nếu so với kế hoạch Thủ tướng giao thì giải ngân ước đạt 75,11%, thấp hơn so với cùng kỳ năm 2021 (77,3%) - thời điểm cả nước còn chật vật với phong tỏa, chống dịch… Nếu giải ngân đầu tư công hiệu quả hơn, tăng trưởng năm qua chắc chắn sẽ tốt hơn và đặt nền tảng vững vàng hơn cho tiến trình phục hồi kinh tế.

Hay chuyện tháo bỏ rào cản kinh doanh, theo nhận xét của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (tại báo cáo về việc Nghị quyết số 02/NQ-CP ngày 10.1.2022 của Chính phủ, có xu hướng chậm lại từ năm 2020. Đặc biệt, từ giữa năm 2022, doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn nhưng mức độ quan tâm của một số bộ, ngành, địa phương về vấn đề này có dấu hiệu chùng xuống. Ở một số lĩnh vực, rào cản thậm chí còn nặng nề hơn, không chỉ gây khó khăn cho doanh nghiệp mà cả với cán bộ thực thi.

Như đã nói, không dễ tìm kiếm động lực mới, nhưng may mắn là các nhà quản lý, điều hành có thể tìm cách khai thác hiệu quả hơn các động lực cũ để đóng góp nhiều hơn cho tăng trưởng.

Năm 2023, Quốc hội đã thông qua kế hoạch đầu tư công với tổng số vốn trên 700 nghìn tỷ đồng, tăng khoảng 25% (tương đương 140 nghìn tỷ đồng) so với kế hoạch năm 2022 và tăng 260 nghìn tỷ đồng so với kế hoạch năm 2021 (năm đầu tiên của kế hoạch đầu tư công trung hạn 2021 - 2025). Cũng trong năm nay, Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương phải giải ngân toàn bộ số vốn thuộc Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội. Để giải ngân đúng tiến độ và đều trong 4 quý thay vì dồn vào cuối năm nhằm tăng khả năng hấp thụ của nền kinh tế, Chính phủ nên ưu tiên lập các tổ công tác liên bộ rà soát các quy định và tính toán cách tiếp cận “một luật sửa nhiều luật” theo quy trình rút gọn để gỡ khó cho doanh nghiệp.

Tương tự, cải thiện môi trường kinh doanh cũng cần được “tiếp lửa” với cách tiếp cận mới. Chẳng hạn, hiện nay cơ quan ban hành điều kiện kinh doanh chính là cơ quan cấp phép, dẫn đến việc các bộ, ngành “thích” cài cắm điều kiện trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật. Để cắt giảm điều kiện kinh doanh một cách thực chất, có thể thay đổi theo hướng bộ, ngành ban hành quy định nhưng cơ quan thực thi thủ tục nên giao cho địa phương. Không còn lợi ích khi ban hành chính sách, các bộ, ngành sẽ không thiết kế ra những chính sách “phức tạp”.

Chỉ khi khai thác các động lực tăng trưởng cũ với cách làm, cách tiếp cận mới như vậy, năm 2023 mới hanh thông hơn trong phục hồi và phát triển kinh tế, hướng tới một nền tảng bền vững cho phát triển quốc gia.