Hướng tới kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công (19/8/1945 – 19/8/2025) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 – 2/9/2025), TPHCM tổ chức triển lãm ảnh 'Từ kỷ nguyên độc lập, thống nhất đất nước đến kỷ nguyên vươn mình của dân tộc'.
Ngày 19/8/1945 không chỉ là một mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc mà còn ghi dấu sự kiện trọng đại của Thủ đô Hà Nội. Đó chính là ngày khởi nghĩa giành chính quyền ở Thủ đô giành thắng lợi hoàn toàn. Từ trái tim của cả nước, ngọn cờ độc lập đã được thổi bùng, lan tỏa khắp nơi, mở đường cho thắng lợi trọn vẹn của cả dân tộc. Tròn tám thập kỷ trôi qua, Hà Nội hôm nay đang khẳng định vị thế là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước, vươn lên mạnh mẽ trong hội nhập quốc tế.
Cách đây tròn 8 thập niên, dưới sự lãnh đạo chủ động và sáng tạo của Đảng bộ tỉnh, Nhân dân Thanh Hóa cùng cả nước đã nhất tề đứng dậy đánh đuổi bè lũ phát xít, tay sai giành lại độc lập, tự do cho dân tộc. Tinh thần, khí khế và thắng lợi vẻ vang của cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã khảm vào lịch sử dân tộc nói chung, lịch sử xứ Thanh nói riêng một chương mới đầy hào hùng trong công cuộc dựng xây và bảo vệ Tổ quốc.
80 năm đã trôi qua kể từ buổi sáng mùa Thu năm 1945, khi nhân dân huyện Can Lộc (cũ) trở thành địa phương đầu tiên của tỉnh Hà Tĩnh đứng lên giành chính quyền về tay nhân dân. Tiếp đà thắng lợi, các địa phương ở Hà Tĩnh nhất tề đứng dậy giải phóng khỏi ách đô hộ. Phát huy hào khí tháng Tám, quân và dân Hà Tĩnh vững bước đi lên xây dựng quê hương ngày càng giàu mạnh. Nhưng ngọn lửa cách mạng năm xưa vẫn cháy âm ỉ trong ký ức người dân, tiếp thêm sức mạnh để xây dựng quê hương giàu đẹp trong thời kỳ mới.
Xứ Nghệ, vùng đất địa linh nhân kiệt-không chỉ đi đầu trong cách mạng vô sản với Xô viết Nghệ Tĩnh mà còn là hình mẫu sáng tạo trong tổ chức, chỉ đạo, huy động quần chúng và giành thắng lợi trong một thời gian ngắn chưa từng có trong Cách mạng Tháng Tám. Từ ngày 16 đến 26-8-1945, là mười ngày làm nên lịch sử mới của mảnh đất này.
Mỗi độ thu về, trước những ngôi nhà, ngõ phố lại rợp cờ đỏ sao vàng, gợi nhớ dấu ấn hào hùng của Cách mạng Tháng Tám 1945. Cùng cả nước, 80 năm qua, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc Sơn La luôn phát huy hào khí mùa Thu cách mạng, đoàn kết, chung tay xây dựng quê hương ngày một giàu mạnh, ấm no.
Với tinh thần 'Vì nước quên thân, vì dân phục vụ' và phương châm 'Chỉ biết còn Đảng, còn mình', Công an Thanh Hóa luôn xứng đáng là 'thanh bảo kiếm sắc bén' và 'lá chắn thép kiên cường', tuyệt đối trung thành với Đảng, tận tâm phục vụ Nhân dân. Lực lượng Công an Thanh Hóa là chỗ dựa vững chắc, tin cậy của cấp ủy, chính quyền và đồng bào các dân tộc trong tỉnh, góp phần quan trọng vào sự nghiệp xây dựng Thanh Hóa ngày càng giàu đẹp, văn minh, thịnh vượng...
Đầu mùa Thu năm Ất Dậu 80 năm về trước, thời cơ 'ngàn năm có một' để khởi nghĩa giành chính quyền đã đến, dù đang trong trận ốm thập tử nhất sinh, Bác Hồ vẫn gượng dậy làm việc trong một căn lán giữa núi rừng Tân Trào. Một đêm khi dứt cơn sốt, Người đã nhắn nhủ đồng chí Võ Nguyên Giáp và những cộng sự thân thiết: 'Lúc này, thời cơ thuận lợi đã đến, dù hy sinh tới đâu, dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải kiên quyết giành cho được độc lập'. Đó chính là lời hiệu triệu quốc dân đồng bào đứng lên làm cuộc Cách mạng Tháng Tám thành công.
Đài Hà Nội trân trọng giới thiệu bài viết 'Tinh thần Cách mạng Tháng Tám – động lực để Hà Nội tiên phong trong kỷ nguyên mới' của đồng chí Bùi Thị Minh Hoài, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội.
Ngày 10/7/1941, Tỉnh ủy Thanh Hóa quyết định cử 11 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên xúc tiến xây dựng chiến khu Ngọc Trạo. Ngay từ khi tới vùng căn cứ, cán bộ, chiến sĩ đã được Nhân dân đón tiếp chu đáo, nuôi dưỡng và che giấu, tạo mọi điều kiện để hoàn thành nhiệm vụ. Cơ quan ấn loát của Tỉnh ủy cũng từ Yên Định chuyển về căn cứ Ngọc Trạo được đồng bào hết sức giúp đỡ.
Mỗi độ thu về, trong trái tim của hàng triệu người dân lại vang lên bản hùng ca bất diệt về cách mạng Tháng Tám năm 1945. Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng ta, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, toàn thể Nhân dân Việt Nam đã nhất tề vùng lên tiến hành Tổng khởi nghĩa, giành chính quyền, làm nên một mốc son chói lọi trong lịch sử vẻ vang của dân tộc. Phát huy tinh thần, hào khí cách mạng Tháng Tám, quân và dân Lạng Sơn đang ra sức thi đua xây dựng quê hương ngày càng giàu mạnh.
Trước Mùa Thu lịch sử năm 1945, đất nước ta chìm trong đêm dài nô lệ. Hơn 80 năm dưới ách thống trị tàn bạo của thực dân Pháp đã bóc lột nhân dân ta đến tận xương tủy, làm cho đất nước ta kiệt quệ, tiêu điều. 'Chúng lập nhà tù nhiều hơn trường học; thẳng tay đàn áp, chém giết những người yêu nước; tắm các cuộc khởi nghĩa của ta trong biển máu'. Quyền sống, quyền tự do, quyền mưu cầu hạnh phúc - những giá trị thiêng liêng của con người - bị chà đạp không thương tiếc.
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công chứng minh sức mạnh từ sự lãnh đạo sáng suốt, tài tình của Đảng, kết hợp với lòng yêu nước nồng nàn trong muôn triệu dân chúng yêu Tổ quốc hơn cả máu của mình. Một khí thế chưa từng có trong lịch sử dân tộc đã được tạo lập trong những ngày mùa thu lịch sử ấy.
Với khát vọng độc lập, tự do, trong mùa thu Cách mạng tháng Tám năm 1945, cùng với cả nước, Nhân dân Đất Tổ đã đứng lên khởi nghĩa giành chính quyền, mở ra bước ngoặt lớn trong lịch sử dân tộc, đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên của độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. 80 năm đã trôi qua nhưng tinh thần Cách mạng tháng Tám vẫn còn nguyên giá trị, tạo động lực mạnh mẽ, cổ vũ các cấp ủy Đảng, chính quyền và Nhân dân trong tỉnh vượt qua mọi khó khăn, thách thức để viết nên những trang sử mới trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Mùa thu năm 1945, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ, nhân dân Hà Nội và cả nước đã nhất tề đứng lên khởi nghĩa giành chính quyền, lập nên một mốc son chói lọi trong lịch sử dựng nước và giữ nước vẻ vang của dân tộc ta.
Ngày 19/8/1945, theo lời kêu gọi nổi dậy khởi nghĩa của Mặt trận Việt Minh, đồng bào nội, ngoại thành Hà Nội kéo đến quảng trường Nhà hát Lớn dự mít tinh trong tiếng hát 'Tiến quân ca' và cờ đỏ sao vàng, sau đó chia ra thành nhiều đoàn đi chiếm các cơ quan chính quyền địch… Cách mạng tháng Tám ở Hà Nội thành công có tác động lớn tới phong trào khởi nghĩa ở các tỉnh, thành phố khác trên phạm vi cả nước.
Sau một thời gian chuẩn bị rất ngắn, Xứ ủy Bắc Kỳ, Thành ủy Hà Nội đã phát động nhân dân Hà Nội nổi dậy giành chính quyền vào ngày 19/8/1945.
23 tuổi ông là Bí thư Thành ủy, lãnh đạo nhân dân Hà Nội nổi dậy, tiến hành Tổng khởi nghĩa giành chính quyền, góp phần quan trọng để cách mạng Tháng Tám thành công.
Giữa những chuyển biến nhanh chóng của tình hình thế giới những ngày tháng 8 năm 1945, nhận thấy thời cơ 'ngàn năm có một' đã đến, Trung ương Đảng và Bác Hồ quyết định triệu tập Hội nghị toàn quốc của Đảng tại Tân Trào, đề ra quyết sách khởi nghĩa, giành chính quyền về tay nhân dân. Ngay sau đó, Quốc dân Đại hội Tân Trào họp và bầu Ủy ban Dân tộc giải phóng.
Ngày 19/8/1945, ngày khởi nghĩa giành chính quyền tại Hà Nội cũng chính là ngày đánh dấu sự ra đời của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, một lực lượng vũ trang trọng yếu, tin cậy của Đảng, Nhà nước và Nhân dân. 80 năm qua, lực lượng Công an nhân dân không ngừng trưởng thành, lớn mạnh, luôn là 'lá chắn thép', 'thanh bảo kiếm' sắc bén, bảo vệ Đảng, bảo vệ Nhà nước và nhân dân.
Trong những ngày diễn ra cuộc tổng khởi nghĩa giành chính quyền năm 1945, tỉnh An Giang ngày nay bao gồm 4 tỉnh Rạch Giá, Long Xuyên, Châu Đốc, Hà Tiên. Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, trực tiếp là các tỉnh ủy, quận ủy của 4 tỉnh, hàng trăm ngàn quần chúng cách mạng tỉnh An Giang nhất tề vùng lên khởi nghĩa giành chính quyền trọn vẹn về tay nhân dân.
Cách đây tròn 80 năm, ngày 19/8/1945, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, toàn thể Nhân dân Việt Nam đã nhất tề đứng lên khởi nghĩa giành chính quyền, lật đổ chế độ phong kiến, đập tan xiềng xích áp bức của chế độ thực dân, lập nên nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa-nhà nước công nông đầu tiên ở Ðông Nam Á, mở ra kỷ nguyên mới, kỷ nguyên của độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, Nhân dân ta trở thành người làm chủ đất nước, làm chủ vận mệnh của mình...
Đảng bộ Hà Nội đóng vai trò then chốt khi lãnh đạo nhân dân giành chính quyền từ tay Nhật và chính phủ bù nhìn, góp phần vào thắng lợi chung của cả nước trong cuộc Tổng khởi nghĩa tháng 8/1945.
Cách mạng Tháng Tám, hay còn gọi là Khởi nghĩa tháng Tám, thể hiện sự táo bạo của Đảng Cộng sản Đông Dương lúc bấy giờ, nay là Đảng Cộng sản Việt Nam, của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các nhà lãnh đạo khác.
Sắp bước vào tuổi 100, cụ bà Ngô Thị Thu ở thị trấn Nghèn cũ (nay là xã Can Lộc, Hà Tĩnh) vẫn nhớ như in khoảnh khắc lịch sử tháng Tám năm 1945 – khi bà đọc lời hiệu triệu khởi nghĩa, giành chính quyền về tay Nhân dân.
Theo Phó Tổng Thư ký Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Sử học, PGS.TS. Nguyễn Văn Nhật, sự hình thành và hoàn thiện đường lối cách mạng giải phóng dân tộc cũng như chủ trương chuẩn bị lực lượng, tận dụng thời cơ Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 thể hiện sự sáng tạo, nhạy bén của Đảng, trong đó có vai trò của Tổng Bí thư Trường Chinh.
Cách đây 80 năm, sự hội tụ của nhiều yếu tố thuận lợi như bộ máy chính quyền bù nhìn rệu rã, kẻ thù hoang mang, tinh thần đấu tranh của quần chúng lên cao, lực lượng cách mạng ở thế chủ động đã tạo nên 'thời cơ ngàn năm có một' để Đảng ta phát động Tổng khởi nghĩa Tháng Tám 1945, đưa cách mạng Việt Nam giành thắng lợi nhanh chóng trên phạm vi cả nước. Tại Cố đô Huế, cuộc Tổng khởi nghĩa đã lật đổ chính quyền phong kiến, chấm dứt chế độ quân chủ, góp phần quan trọng vào thắng lợi trọn vẹn của dân tộc.
Cách mạng tháng Tám là kết quả tất yếu của quá trình chuẩn bị 15 năm với 3 cuộc vận động cách mạng (1930-1931; 1936-1939 và 1941-8/1945) để khi thời cơ lớn xuất hiện, chỉ trong vòng 2 tuần lễ, dưới sự lãnh đạo sáng suốt, kịp thời của Đảng Cộng sản Đông Dương, đứng đầu là lãnh tụ Hồ Chí Minh, nhân dân Việt Nam đã đoàn kết đứng lên giành chính quyền. Có thể nói, 'mau lẹ, kịp thời, nổ ra đúng lúc phải nổ là đặc điểm nổi bật của cách mạng tháng Tám năm 1945'[1].
Ngày 19.8 không chỉ là ngày kỷ niệm thắng lợi vẻ vang của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 mà còn là Ngày truyền thống của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam. Đây là dịp để mỗi người dân Việt Nam nhìn lại chặng đường đấu tranh kiên cường, tưởng nhớ công ơn của những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Cuộc Cách mạng tháng Tám năm 1945 của nhân dân Việt Nam mang những giá trị nổi bật: Độc lập, tự chủ, sáng tạo. Các giá trị đó cũng là bài học quý từ lịch sử vẫn được khẳng định và tiếp nối để soi sáng chặng đường tiến vào kỷ nguyên mới của đất nước hôm nay.
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Dưới ngọn cờ Đảng, cả dân tộc vùng lên giành chính quyền, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do và đi lên chủ nghĩa xã hội. Thắng lợi ấy là kết quả của ý chí quật cường, tinh thần đoàn kết và khát vọng giải phóng dân tộc. Trong dòng chảy lịch sử ấy, mảnh đất Điện Biên - nơi địa đầu cực Tây Tổ quốc hòa cùng khí thế sục sôi của dân tộc, góp phần vào sự kiện trọng đại của đất nước.
Trong thư, Người thông báo với đồng bào tin Nhật đầu hàng; sự lớn mạnh của Mặt trận Việt Minh; sự ra đời của Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam do 'Việt Nam Quốc dân đại biểu Đại hội' cử ra, cho đó là 'một tiến bộ rất lớn trong lịch sử tranh đấu giải phóng của dân tộc ta từ ngót một thế kỷ nay'.
...Một bà chủ hàng níu lấy tôi nói chuyện Hà Nội, vì tôi nói rõ tôi ở chiến khu về Hà Nội. 'Hà Nội bây giờ đang vui. Chờ mãi mới có ngày nay. Bây giờ tôi có chết cũng sướng đời, ông ạ'...
Tám mươi năm trước, dưới ngọn cờ của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, toàn dân tộc Việt Nam đã vùng lên làm nên Cách mạng Tháng Tám vĩ đại - một cuộc khởi nghĩa không chỉ giành lại chính quyền, mà còn khẳng định sức mạnh vô địch của lòng dân, của khối đại đoàn kết toàn dân tộc và của tinh thần yêu nước cháy bỏng. Chính từ mùa Thu lịch sử ấy, một quân đội kiểu mới – quân đội 'của dân, do dân, vì dân' – đã hình thành, lớn mạnh và trưởng thành trong khói lửa cách mạng, chiến tranh và công cuộc dựng xây đất nước.
Vượt lên giá trị của một tác phẩm nghệ thuật, vở kịch 'Sấm dậy đồng chiêm' đã tái hiện khí thế cách mạng sục sôi giai đoạn tiền khởi nghĩa, đồng thời, khắc họa vai trò nòng cốt của người nông dân vùng chiêm trũng Bắc Bộ trong thời kì này.
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là thắng lợi vĩ đại đầu tiên của Nhân dân ta từ khi có Đảng lãnh đạo, mở ra bước ngoặt lớn trong lịch sử dân tộc Việt Nam. 80 năm đã trôi qua, giá trị tinh thần của mùa Thu lịch sử ấy vẫn còn nguyên giá trị. Trong thời đại số, di sản ấy không chỉ được gìn giữ qua những trang sử và hiện vật, mà còn lan tỏa mạnh mẽ trong nhận thức và hành động của mỗi người dân, trở thành nguồn động lực thôi thúc họ góp sức dựng xây và bảo vệ Tổ quốc.
Trong kháng chiến chống Pháp, để thực hiện nhiệm vụ xây dựng cơ sở cách mạng của Xứ ủy Bắc Kỳ, Căn cứ cách mạng Mường Diềm (xưa thuộc xã Trung Thành, nay thuộc xã Quy Đức, tỉnh Phú Thọ) được Ban Cán sự Đảng tỉnh Hòa Bình cũ thành lập tháng 4/1945. Đây là một trong bốn khu căn cứ cách mạng quan trọng của tỉnh Hòa Bình cũ. Căn cứ cách mạng Mường Diềm đã có những đóng góp quan trọng vào cuộc khởi nghĩa giành chính quyền tháng 8/1945, đập tan âm mưu lập 'Xứ Mường tự trị' của thực dân Pháp. Phát huy truyền thống mảnh đất anh hùng, dù còn rất nhiều khó khăn nhưng cán bộ, Nhân dân xã Quy Đức hôm nay đang nỗ lực phấn đấu phát triển KT – XH, làm giàu chính đáng ngay trên quê hương mình.
Trong những ngày Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Mặt trận Việt Minh, các lực lượng tiền thân của CAND hỗ trợ quần chúng nhất tề đứng lên, đập tan bộ máy đàn áp của chế độ cũ, giành chính quyền về tay nhân dân.
Trong căn nhà nhỏ ở phố Hữu Nghị, xã Lạc Sơn, tiếng thời gian như chậm lại. Ở tuổi 95, cụ bà Bùi Thị Diên vẫn minh mẫn, thường kể lại cho con cháu nghe những năm tháng sục sôi của cách mạng. Trên bàn thờ gia tiên, di ảnh cụ Quách Hy quan lang Mường Khói năm xưa và con trai cả Quách Đức Rưỡng được đặt trang trọng. Dưới di ảnh, hương khói chưa bao giờ tắt, như nối nhịp ký ức một gia tộc từng từ bỏ mọi bổng lộc, danh vọng để đi theo tiếng gọi non sông, dấn thân theo Cách mạng...
Sáng 17/8/1945, Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Nam ra mắt quốc dân tại đình Tân Trào.
Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 là cuộc cách mạng của lòng dân đồng tâm nhất trí, được Đảng tổ chức và lãnh đạo, được tư tưởng Hồ Chí Minh dẫn đường. Trước thềm kỷ nguyên mới, bài học xây dựng và phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc được nhận thức và nâng cao.