Mỗi khi thành phố bất chợt mưa tôi thường nhớ đến nồi cá đồng kho nghệ của má trong căn bếp ở quê. Thật lạ, là cá kho dân dã chứ chẳng phải một món nào khác. Nồi cá đồng kho nghệ cùng gia đình tôi đi qua những năm tháng ấu thơ chật vật khi miếng thịt vẫn là một món sang xa xôi ngoài chợ. Mùi thơm của nồi cá đồng kho nghệ là thứ mùi hương lưu luyến mãi trong tâm hồn của kẻ xa quê.
Mới đây, nước mắm Nam Ô được Cục Sở hữu trí tuệ cấp chứng nhận chỉ dẫn địa lý, góp phần quan trọng trong việc bảo tồn di sản cũng như thúc đẩy phát triển kinh tế, nâng tầm giá trị cho sản phẩm làng nghề thủ công truyền thống của địa phương.
Bà Bòng tự tử. Nhưng bà ta còn sống. Má Đẹt thì chết rồi. Trong cơn chấp chới mê sảng mỗi đêm, Đẹt luôn thấy khuôn mặt trắng bợt của má. Người má lạnh tím tái. Má treo Đẹt lên sợi dây thừng trong cái lều ba hắn dựng trên cánh đồng để bẫy chim, cò. Giựt mình sực tỉnh, hắn liền bật điện sờ cổ, coi thử có vết hằn bầm tím nào không.
Nước mắm là một phần làm nên truyền thống, phong vị ẩm thực của người Việt nói chung, người dân xứ Quảng nói riêng. Kỹ thuật làm nước mắm và sử dụng nước mắm trong văn hóa ẩm thực là một quá trình tích lũy nhiều kiến thức dân gian của người dân xứ Quảng, đặc biệt là ngư dân sinh sống ở các làng biển.
Vì thường được trồng làm cảnh, làm hàng rào nên ít ai nghĩ rằng loại cây này có thể ăn được, thậm chí có thể chế biến thành nhiều món ngon.
Quê tôi xưa, tết đến, xuân về nhà nào cũng làm bánh đúc để cúng. Người ta xem việc làm bánh đúc cúng tết như một thông lệ, họ quan niệm đây là những món được làm từ hạt gạo quý giá nhất của đất trời để tạ ơn thần linh và ông bà đã phù hộ mùa màng bội thu. Người quê tôi coi bánh đúc là món ăn dân dã mà khó quên. Bánh đúc là món ngon từ đồng quê, đem lại hương vị man mác thân quen của những người có cuộc sống bình dân sau lũy tre làng.
Lứa chúng tôi quen gọi bác Nguyễn Đình An bằng anh, dẫu bác đã ngoài 90. Hình như tính cách sôi nổi và nhất là cái tình với lớp hậu sinh từ mấy chục năm, cho phép chúng tôi gọi con người ân tình này mãi mãi bằng anh như vậy mà không sợ mang tiếng bất kính. Tuổi tác khiến anh phải nằm một chỗ từ hơn năm nay, nhưng đôi mắt ấy bao giờ cũng giữ một vẻ tinh anh hiếm có.
Ngày còn nhỏ, mỗi bữa cơm cha tôi thường tự tay làm một chén nước mắm. Tùy vào thức ăn có trên mâm mà chén mắm được thêm các loại gia vị như ớt, tỏi... Để rồi, những năm 90 của thế kỷ trước khi ra Hà Nội đi học, giữa cái lạnh của mùa Đông xứ Bắc tôi lại da diết nhớ mâm cơm gia đình cùng chén nước mắm mang hương vị đặc trưng của xứ Quảng.
Cả đêm giao thừa, lũ trẻ chúng tôi không ngủ, không phải để xem Táo quân hay pháo bông như bây giờ vì làm gì có TV, mà là thức chờ ba cúng xong để được ăn thịt gà.
Mặt trời thấp dần sau đỉnh Cà Tang. Gió thổi ngược từ dưới lòng Thu Bồn lên làm những thân tre kẽo kẹt, ngả nghiêng. Từng lọn tóc tre hững hờ buông theo chiều gió. Lũ gà chạy quanh nhà lục tục đòi ăn cữ tối để lên chuồng. Bà Liên vốc từng nắm lúa vãi ra sân, lũ gà xúm lại, mổ liên hồi trên cái nền sân cũ mấp mô. Bà đưa tay lên đếm, 5 con gà mái mẹ, chục con gà giò với đàn gà con líu ríu chân tăm. Bà đếm đi đếm lại thêm 2 lần nữa. Con gà trống choai lại ham chơi lờn vờn sang nhà hàng xóm rồi ở lại luôn với đàn gà bên ấy. Bao nhiêu bận bà phải sang hàng xóm lùa về. Đã nhốt lại mấy lần mà hễ cứ thả ra là chàng ta lại quen chân.
Từ một món ăn dân dã của người dân Đà Nẵng, bún mắm nêm đã nhanh chóng trở thành thứ đặc sản nổi tiếng nhờ vào hương vị đậm đà đặc biệt.
Xã đảo Nhơn Châu (thuộc thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định) từng là nơi khó khăn, thiếu thốn và ít người biết đến, nhưng từ khi có điện về, du lịch phát triển, xã đảo Nhơn Châu đã khoác lên mình một diện mạo mới.
Chợ sớm, mua vài lạng cá de tươi xanh. Thứ cá khiêm nhường này được ngư dân kéo lưới theo lộng gần bờ, là loài cá 'nổi' theo mùa, khi những cơn gió nồm xuất hiện thì ngư dân miền Trung lại trúng đậm mùa cá de.
Khi học lên cấp ba, Quang ở trọ gần trường; chiều thứ Bảy lại hăm hở cuốc bộ hai mươi cây số về nhà, với đôi chân rã rời. Cơn đói giục bước, lại khiến đoạn đường dài ra.
Ruốc là từ gọi của quê tôi, một miền duyên hải miền Trung, còn người miền Bắc gọi là con moi, người trong Nam thì gọi là con khuyếc. Con ruốc thuộc loại nhuyễn thể, là một món ăn được rất nhiều người yêu thích bởi hương vị thơm ngon và bổ dưỡng. Đặc biệt ruốc ở vùng biển ngang ngon nổi tiếng, nhất là con ruốc từ tháng hai đến tháng tư âm lịch.
Một bữa gặp nhau giữa phố chiều mưa bạn nói ước chi bây giờ được về quê ăn cho đã thèm đồ quê! Kiểu như một mâm cơm nóng hôi hổi có trái cà dĩa xắt mỏng kẹp vài ba lá rau thơm, nồi cá đồng con nhỏ xíu xíu bằng ngón tay kho nhiều nghệ tươi hay đơn giản hơn chỉ là mớ rau tập tàng hái quanh nhà luộc chấm mắm cái… Rau cà quanh nhà lúc nào cũng sẵn, mớ cá đồng còn giãy đành đạch mới xúc ngoài đồng.
Đời mắm cũng như đời người, thật lắm nỗi truân chuyên. Dù trải bao thăng trầm, thì mắm vẫn vẹn nguyên giá trị, kệ cuộc sống xoay vần...
Rất nhiều người Việt hẳn đã từng nhìn thấy loại rau này nhưng lại không mặn mà với việc chế biến.
Quê tôi, nhiều cánh đồng men theo con đường lũy tre làng, hướng ra phía xa xa là bờ bãi của phía bờ nam dòng sông Mẹ xứ Quảng Thu Bồn. Mỗi năm lụt về, lớp phù sa như thấm tháp thêm vào những thớ đất thịt màu mỡ. Và những cơn mưa làm xanh thêm những chân ruộng cao do lúa khôn mọc ra lá mơn mởn. Những chân ruộng thấp, nước ngập trắng đồng. Tôi nhớ một thời, thú nhất là đi thả lưới, đặt lờ, hay cất vó vào ngày mưa gió. Các loại cá ức nước cứ thế bị tóm gọn. Mớ cá đồng lúc nhúc nào rô, giếc, tràu, cấn, mại, lúi, trê… Cá nào cũng ngon, cũng là món hấp dẫn cho cơm nóng ngày đông một thời.
Sự tồn tại của các giếng Chăm cổ ở Đà Nẵng là chứng tích trực quan thể hiện quá trình giao lưu, hòa trộn các dòng chảy văn hóa trong lịch sử. Kỹ thuật đào giếng, tìm mạch nước tốt cùng hệ thống giếng của người Chăm là di sản văn hóa quý giá. Việc quan tâm, bảo tồn các giếng này không chỉ phục vụ nghiên cứu, khảo cổ và tìm hiểu về văn hóa Chăm cổ, mà còn góp phần tạo cảnh quan, điểm đến du lịch cho thành phố.