Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai vừa ban hành Công văn số 1320/UBND-KGVX chỉ đạo về thực hiện Công điện số 47/CĐ-TTg ngày 13-5-2024 của Thủ tướng Chính phủ tăng cường quản lý thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Trả lời chất vấn Quốc hội vào chiều 4/6 về quản lý thuốc lá điện tử, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã đưa ra một số giải pháp trong khi chờ hoàn thiện chính sách.
Chiều 4-6, Quốc hội tiến hành chất vấn nhóm vấn đề thứ hai thuộc lĩnh vực công thương. Các đại biểu Quốc hội (ĐB) chất vấn Bộ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Hồng Diên về vấn đề thuốc lá điện tử.
Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên cho biết, thuốc lá là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, được điều chỉnh bởi Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá. Trong khi đó, thuốc lá điện tử, nung nóng là loại thuốc lá thế hệ mới, chưa được điều chỉnh trong luật nên thời gian qua có khoảng trống pháp lý lớn.
Sản phẩm thuốc lá mới bao gồm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng chưa được định nghĩa cụ thể trong luật hiện hành.
Bộ trưởng Công Thương nhấn mạnh chưa cấp phép kinh doanh thuốc lá điện tử, thời gian tới Bộ sẽ ban hành chính sách rõ hơn để quản lý mặt hàng này.
Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ GD&ĐT xem xét đưa vào chương trình giảng dạy trong nhà trường về tác hại của thuốc lá điện tử.
Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên cho biết, Bộ Công Thương cùng với các bộ, ngành hữu quan do Bộ Y tế chủ trì sẽ tham mưu các cơ quan có thẩm quyền ban hành chính sách quản lý rõ ràng, chặt chẽ đối với thuốc lá điện tử để khắc phục khoảng trống pháp lý trong lĩnh vực này.
Thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng chưa được thừa nhận ở Việt Nam nhưng lại được bán tràn lan trên thị trường, gây ảnh hưởng đến sức khỏe người dân, đặc biệt là giới trẻ.
Bộ Công Thương chưa cấp phép kinh doanh và đăng ký thông báo cho website thương mại điện tử kinh doanh thuốc lá thế hệ mới cho bất kể doanh nghiệp nào.
Theo thống kê từ Tổng cục Quản lý thị trường, Bộ Công Thương: Giai đoạn từ năm 2020 đến quý I/2024, số vụ thanh tra, kiểm tra thuốc lá điếu nhập lậu 9.069 vụ; vi phạm về thuốc lá điếu nhập lậu là 7.215 vụ với tổng giá trị hàng hóa vi phạm hơn 14 tỷ đồng; vi phạm về thuốc lá mới bao gồm thuốc lá điện tử và thuốc lá làm nóng là 707 vụ, tổng giá trị hàng hóa vi phạm là hơn 92 tỷ đồng. Như vậy, số vụ vi phạm về thuốc lá mới dù chỉ chiếm 9% tổng số vụ vi phạm, nhưng tổng giá trị hàng hóa vi phạm chiếm đến 87% của cả ngành hàng.
Trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội chiều 4/6, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên cho biết: thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng chưa được định nghĩa trong luật hiện hành. Vì vậy, thời gian qua đang tồn tại khoảng trống pháp lý với sản phẩm này.
Thuốc lá làm nóng, thuốc lá điện tử là hai trong số nhiều sản phẩm thuốc lá mới. Tuy nhiên, hai loại thuốc lá này có sự khác biệt lớn từ nguyên liệu, cấu tạo sản phẩm cho đến quy định quản lý.
Hiện nay, trên thị trường xuất hiện các loại hình sản phẩm thuốc lá thế hệ mới, trong đó có hai loại phổ biến nhất được gọi là thuốc lá nung nóng và thuốc lá điện tử.
Thuốc lá thế hệ mới hay thường gọi là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đã trở thành sản phẩm rất phổ biến trên thị trường. Cũng bởi mức độ phổ biến, nhất là với giới trẻ, nên sản phẩm này lại đang trở thành một trong những mặt hàng ghi nhận nhiều vi phạm, từ nhập lậu, làm giả đến sản phẩm trá hình cho ma túy len lỏi vào cuộc sống. Vụ việc phát hiện thì nhiều nhưng công tác quản lý còn rất khó khăn.
Hiện nay, tình trạng sử dụng thuốc lá điện tử đang gia tăng ở lứa tuổi vị thành niên... Thuốc lá là một trong những nguyên nhân gây ra các gánh nặng bệnh tật và gánh nặng kinh tế cho xã hội.
Sáng 31/5, tại TP. Quy Nhơn, Trung ương Đoàn phối hợp với Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế), Tổ chức Y tế Cộng đồng toàn cầu Vital Strategies tổ chức Ngày hội 'Thanh niên Việt Nam nói không với thuốc lá và thuốc lá điện tử năm 2024', với sự tham gia của hơn 500 đoàn viên, thanh niên.
Rất nhiều các nghiên cứu bước đầu đã chỉ ra hậu quả lâu dài đối với sức khỏe khi sử dụng và tiếp xúc thụ động với 'sol khí'/khói của các sản phẩm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Trên toàn cầu, ước tính hiện có khoảng 19 triệu thanh thiếu niên từ 13 - 15 tuổi (13 triệu bé trai và 6 triệu bé gái) đang hút thuốc lá, trong đó có khoảng 5 triệu thanh thiếu niên hút thuốc lá sống ở khu vực Đông Nam Á. Khảo sát ở hầu hết các quốc gia đều cho thấy tỷ lệ trẻ em từ 13- 15 tuổi đang sử dụng các sản phẩm thuốc lá, đặc biệt là các sản phẩm thuốc lá mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cao.
Kết quả tổng hợp chưa đầy đủ của các cơ sở khám, chữa bệnh trong cả nước cho thấy, có hơn 1,2 ngàn trường hợp phải nhập viện cấp cứu do sử dụng thuốc lá điện tử (TLĐT) trong năm 2023. Trong đó có đến 71 trường hợp dưới 18 tuổi.
Bài viết 'Cách thức thuốc lá hồi sinh trong thế hệ trẻ' của tác giả trẻ Soukita Morgan mới đây đăng trên tạp chí Youthquaker Magazine có một dòng tít phụ 'Thói quen nguy hiểm đang được coi là món phụ kiện thời trang hot (được chú ý) nhất'.
Bày tỏ lo ngại trước thực trạng tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử và nguy cơ già hóa dân số, một số đại biểu Quốc hội kiến nghị Quốc hội sớm sửa Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá; bổ sung Luật Dân số.
Do chưa có chính sách, quy định pháp luật cụ thể về quản lý thống nhất đối với các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới nên hiện nay các lực lượng chức năng chỉ có thể xử phạt vi phạm hành chính đối với các tổ chức, cá nhân kinh doanh sản phẩm thuốc lá thế hệ mới về hành vi kinh doanh hàng hóa nhập lậu và/hoặc kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ.
Để phòng ngừa, ngăn chặn những tác hại mà thuốc lá thế hệ mới như thuốc lá điện tử (TLĐT), thuốc lá nung nóng mang lại, thời gian qua, các cấp, ngành liên quan của tỉnh đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tăng cường kiểm soát, ngăn chặn, xử lý nghiêm các trường hợp mua bán, kinh doanh sản phẩm TLĐT, thuốc lá nung nóng chưa được phép kinh doanh, sử dụng trên thị trường.
Thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng dễ bị lợi dụng tẩm ướp các chất ma túy, chất gây nghiện, điều đáng nguy hiểm hơn là các loại sản phẩm này nhắm vào giới trẻ.
Theo đại biểu Quốc hội, trong thời gian nghiên cứu khung pháp lý, cần có biện pháp kiểm soát, xử lý nghiêm, ngăn chặn đối với loại sản phẩm thuốc lá điện tử trên thị trường.
Việc khó khăn trong bắt giữ, xử lý thuốc lá thế hệ mới (thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng) là do chưa có cơ chế chính sách quản lý rõ ràng.
Theo Bộ Y tế, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử đang gia tăng nhanh chóng trong học sinh từ 13 đến 15 tuổi, cụ thể là (từ 3,5% năm 2022 lên 8,0% năm 2023).
Trong Phiên giải trình mới đây, nhiều đại biểu cho rằng Quốc hội cần sửa Luật Phòng chống tác hại thuốc lá để cấm thuốc lá điện tử đối với trẻ em thông qua những can thiệp chức năng mạnh mẽ, hiệu quả.
Thuốc lá thế hệ mới như thuốc lá nung nóng và thuốc lá điện tử đang phổ biến trong giới trẻ. Tuy nhiên, theo chuyên gia y tế, nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của thuốc lá thế hệ mới không thua kém gì so với các loại thuốc lá điếu truyền thống.
Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5 năm nay được WHO phát động với chủ đề 'Bảo vệ trẻ em trước những tác động của ngành công nghiệp thuốc lá', nhằm yêu cầu ngành công nghiệp thuốc lá ngừng việc nhắm tới trẻ em, thanh thiếu niên bằng những sản phẩm có hại cho sức khỏe.
Tình hình nhập lậu, buôn bán thuốc lá thế hệ mới trên thị trường và trên không gian mạng ngày càng gia tăng. Trong khi đó, thiếu chính sách quản lý và quy định pháp luật cụ thể khiến cho việc kiểm soát, xử lý nhập thuốc lá thế hệ mới gặp nhiều khó khăn.
Thuốc lá thế hệ mới bao gồm các sản phẩm thuốc lá làm nóng, thuốc lá điện tử hoặc các sản phẩm cung cấp nicotin thay thế thuốc lá không còn xa lại đối với giới trẻ hiện nay. Các chuyên gia y tế cho rằng, nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của thuốc lá thế hệ mới không thua kém gì so với các loại thuốc lá điếu truyền thống.
Theo phản ánh của cơ quan chức năng, thực trạng buôn bán thuốc lá nung nóng, thuốc lá điện tử (thuốc lá thế hệ mới) gia tăng và diễn biến phức tạp. Trong khi đó việc xử lý các hành vi nhập lậu, buôn bán thuốc lá thế hệ mới gặp nhiều vướng mắc do thiếu quy định và chế tài đủ mạnh.
Ban chỉ đạo chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tỉnh Gia Lai (Ban Chỉ đạo 389 tỉnh) vừa ban hành Công văn số 20/BCĐ389-TTPC về việc tăng cường quản lý thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Sở Y tế Hà Nội vừa có văn bản yêu cầu các đơn vị y tế trong và ngoài công lập tiếp tục tăng cường tuyên truyền về tác hại của thuốc lá điếu thông thường, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và có các quy định để ngăn ngừa việc sử dụng các sản phẩm này tại các cơ quan, công sở.
Sở Y tế Hà Nội yêu cầu các đơn vị y tế trong và ngoài công lập tích cực triển khai thực hiện việc quản lý thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cảnh báo các công ty thuốc lá vẫn đang tích cực nhắm mục tiêu vào giới trẻ thông qua mạng xã hội, các sự kiện thể thao, âm nhạc và các sản phẩm mới có hương vị, nhằm lôi kéo thế hệ trẻ sử dụng nicotine.
Đó là chủ đề của Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5/2024 do Tổ chức Y tế thế giới phát động.
Khảo sát ở hầu hết các quốc gia đều cho thấy trẻ em từ 13–15 tuổi có tỉ lệ đang sử dụng các sản phẩm thuốc lá cao, đặc biệt là các sản phẩm thuốc lá mới.