'Dệt' hệ sinh thái xanh từ thiên địch

Thiên địch hiện diện trên cây trồng, góp phần kiểm soát sâu hại và duy trì cân bằng sinh thái trong vườn

Những “chiến binh” nhỏ trong khu vườn

Trên những cành bưởi da xanh ở Đinh Trang Thượng, đàn kiến vàng xuất hiện giữa tán lá. Anh Lê Văn Hoàng không xua chúng đi mà để kiến vàng săn sâu, bọ trĩ và nhiều côn trùng gây hại. Bởi khi nhà vườn hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học, quần thể có ích sẽ có điều kiện tồn tại và sinh sản.

Hợp tác xã (HTX) Bưởi da xanh Đinh Trang Thượng hiện có 11 thành viên với khoảng 5 ha bưởi, tổng sản lượng khoảng 300 - 400 tấn/năm. Phân hữu cơ được ủ để bón cây, đàn kiến vàng được giữ lại như một phần của khu vườn, trở thành một trong những "chiến binh" trong tấm lưới đa dạng sinh thái.

Anh Lê Văn Hoàng áp dụng giải pháp canh tác an toàn cho vườn bưởi

Trong nhà kính trồng ớt chuông của bà Huỳnh Thị Tố Nga ở vùng Nam Ban Lâm Hà, những giải pháp canh tác an toàn được chủ động đưa vào áp dụng. 2 sào ớt với khoảng 8.000 cây từng được quản lý sâu bệnh bằng thuốc bảo vệ thực vật. Có thời điểm mỗi tuần tốn khoảng 2 triệu đồng tiền thuốc; một vụ khoảng 10 tháng, chi phí có thể lên tới 80 triệu đồng. Sau nhiều năm trồng ớt, bà Nga chuyển sang giá thể và thay đổi cách quản lý dịch hại. Thiên địch được thả vào vườn để khống chế bọ trĩ, nhện và một số đối tượng gây hại; bẫy côn trùng, đèn bắt bướm được bố trí hỗ trợ. Chi phí thiên địch khoảng 60 triệu đồng/vụ.

“Khác biệt không chỉ ở chi phí. Khi thiên địch trở thành một phần của quy trình, việc sử dụng thuốc được hạn chế. Nếu quần thể được duy trì tốt, chúng tiếp tục sinh sản và chỉ cần bổ sung thêm một số lần”, bà Nga chia sẻ.

Thiên địch là một “mắt xích” sống, chỉ tồn tại khi những mắt xích xung quanh không bị phá vỡ.

Thiên địch trở thành một ‘mắt xích sống’ trong quy trình quản lý sâu hại tại vườn ớt chuông

Và tấm lưới sinh thái

Tại Thiên Sinh Farm của ông Nguyễn Quốc Thắng ở xã Quảng Lập, câu chuyện được mở rộng sang cách tổ chức cả trang trại. Trang trại rộng khoảng 15 ha nhưng chỉ khoảng 2,5 ha là nhà kính. Giữa các khu có khoảng đất để nước mưa thấm xuống; nước từ mái được thu về hồ phục vụ tưới. Trong và quanh khu sản xuất có hoa, cây xanh, tạo thức ăn và chỗ trú cho sinh vật có ích.

Một dải hoa, một khoảng đất trống, một hồ nước mưa, một loài côn trùng có ích, nhìn riêng có vẻ rời rạc, nhưng đặt cạnh nhau, chúng thành những “sợi” kết nối của cùng một tấm lưới cho hệ sinh thái khu vực sản xuất.

Hoa, cây xanh, khoảng đất thấm nước và khu sản xuất cùng tạo nên không gian cho đa dạng sinh học

Theo ông Lại Thế Hưng, chuyên gia nông nghiệp, nguyên Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Lâm Đồng, ứng dụng thiên địch không phải phương pháp mới. Khoảng 20 năm trước, những giải pháp như sử dụng ong ký sinh để kiểm soát sâu hại đã được triển khai. Theo ông, thiên địch phù hợp với hướng canh tác bền vững nhưng cần đặt trong quản lý dịch hại tổng hợp - IPM, kết hợp canh tác, sinh học, theo dõi sâu bệnh và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hợp lý.

Một đàn kiến vàng, một con nhện bắt mồi, một dải hoa hay khoảng đất cho nước mưa thấm xuống đều là những “sợi” nhỏ. Khi được nối lại bằng cách canh tác tôn trọng tự nhiên, chúng tạo nên một tấm lưới bền hơn.

"Dệt" hệ sinh thái xanh vì thế bắt đầu từ lúc người làm nông không chỉ hỏi phải tiêu diệt loài nào trong khu vườn, mà còn biết giữ lại những gì để khu vườn có thể tự bảo vệ mình.