Chinh phục sân chơi quốc tế

Học sinh Trường PTDTNT THCS và THPT Đồng Văn tự tin thể hiện phần thi tại Cuộc thi Robotics for Good 2026.

Gieo khát vọng tri thức từ gian khó

Đêm đã khuya nhưng ánh đèn trong phòng học của Trần Đức Hiếu, học sinh lớp 12 chuyên Toán, trường THPT Chuyên Hà Giang vẫn sáng đèn. Hiếu là học sinh duy nhất của tỉnh xuất sắc ghi tên mình vào danh sách 15 học sinh toàn quốc tham dự Kỳ thi Olympic Tin học Châu Á - Thái Bình Dương (APIO) năm 2026. Để bước tới sân chơi trí tuệ này, Hiếu đã trải qua vòng tuyển chọn khốc liệt với những học sinh xuất sắc nhất cả nước. Trước đó, em từng giành giải Nhất học sinh giỏi quốc gia môn Tin học. Phía sau thành tích ấy là những tháng ngày miệt mài với máy tính, thuật toán và hàng nghìn bài lập trình khó. Cô giáo Trần Thị Trang Nhung chia sẻ: “Là người đồng hành cùng Hiếu trong suốt 3 năm học tại trường THPT chuyên Hà Giang, tôi thấy Hiếu có tố chất thông minh, niềm đam mê mãnh liệt và dành nhiều thời gian cho môn Tin học. Học sinh miền núi thiệt thòi hơn rất nhiều về điều kiện tiếp cận công nghệ và môi trường cọ xát, nhưng Hiếu luôn lấy đó làm động lực nỗ lực tự học hỏi nhiều hơn".

Ở các trường nội trú vùng cao, học sinh phần lớn xuất thân khó khăn, quen với cuộc sống xa gia đình từ sớm, hạn chế tiếp cận công nghệ. Nhưng chính trong hoàn cảnh ấy, khát vọng đổi đời bằng tri thức lại cháy lên mãnh liệt. Em Nguyễn Thanh Trà, học sinh trường PTDT Nội trú ATK Sơn Dương là một điển hình tiêu biểu. Sinh ra và lớn lên trong gia đình nông thôn, nhưng Trà sớm đã bộc lộ tố chất thông minh và không ngừng nỗ lực, vươn lên trong học tập. Năm học 2025 - 2026, Từ mái trường nội trú vùng cao, Trà vượt qua hàng nghìn thí sinh để ghi tên mình vào bảng vàng Olympic quốc tế khi xuất sắc đoạt giải DIAMOND 1 (Giải Kim cương dành cho những học sinh xuất sắc nhất) môn Tiếng Anh tại Kỳ thi Olympic trực tuyến FISO.

Trong lòng thầy cô và bạn bè ở trường, Thanh Trà là học sinh thông minh, chăm chỉ. Ngoài giờ học trên lớp, em gần như dành toàn bộ thời gian tự luyện tiếng Anh. Trà chia sẻ: "Kỳ thi Olympic trực tuyến FISO là kỳ thi học thuật quốc tế, được tổ chức chính thức bởi Đội ngũ FISO Olympiad với sứ mệnh nuôi dưỡng sự tò mò, khả năng suy luận và tư duy phản biện. Khác với những kỳ thi truyền thống, FISO không chỉ kiểm tra kiến thức ghi nhớ mà chú trọng phát triển tư duy logic, sáng tạo và khả năng vận dụng thực tiễn".

Không chỉ ở các môn khoa học cơ bản, học sinh vùng cao còn tạo dấu ấn rõ nét ở những sân chơi công nghệ mang tầm quốc tế. Tại Chung kết quốc gia Cuộc thi Robotics for Good 2026 tổ chức ở Hà Nội, đội Sa mộc đá của Trường PTDTNT THCS và THPT Đồng Văn, xã Đồng Văn gây ấn tượng mạnh với mô hình robot ứng dụng trong nông nghiệp. Ba học sinh vùng cao là Hoàng Nhật Long, Ly Mí Tú, Vàng Thị Dính, Vàng Dương Thiện đã lập trình robot thực hiện hoàn toàn tự động các nhiệm vụ trồng trọt, tưới tiêu, thu hoạch, phân loại nông sản.

Cô giáo Vàng Thị Dính chia sẻ: "Các em học sinh đều xuất thân từ gia đình nghèo khó, thiếu thốn đủ bề, quá trình sáng tạo sản phẩm Robot bắt đầu từ bàn tay trắng, không có linh kiện để lắp đặt robot thì cô và trò đi mượn, quá trình lập trình, thử nghiệm hoạt động robot đều do cô và trò tự mày mò, học hỏi, chưa trải qua lớp đào tạo nào. Nhưng các em đều đam mê và không bỏ cuộc".

Giữa không gian thi đấu hiện đại với hàng loạt mô hình công nghệ tiên tiến, những học sinh miền núi nhỏ bé ấy vẫn tự tin trình bày ý tưởng, tranh tài với các đội mạnh đến từ nhiều thành phố lớn trong cả nước. Kết thúc cuộc thi, đội giành giải “Trang trí robot ấn tượng” và giải “Huấn luyện viên xuất sắc”. Nhưng có lẽ, điều đáng quý hơn cả là sự trưởng thành về tư duy, bản lĩnh và khát vọng của những học sinh lần đầu bước vào một sân chơi công nghệ quy mô lớn.

Em Trần Đức Hiếu miệt mài với máy tính, thuật toán và hàng nghìn bài lập trình khó để chạm tới Kỳ thi Olympic Tin học Châu Á - Thái Bình Dương (APIO).

Chuyển mình của giáo dục mũi nhọn vùng cao

Những năm gần đây, giáo dục mũi nhọn của tỉnh đang cho thấy bước tiến rõ nét, không còn dừng ở những thành tích mang tính điểm sáng đơn lẻ mà đã hình thành một lớp học sinh có năng lực cạnh tranh ở các sân chơi lớn. Tại Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia THPT năm học 2025 - 2026, toàn tỉnh xuất sắc giành 59 giải, trong đó có 2 giải Nhất, 11 giải Nhì cùng hàng chục giải Ba và Khuyến khích. 2 em được chọn tham gia kỳ thi chọn đội tuyển Olympic quốc tế.

Đáng chú ý, học sinh Tuyên Quang không chỉ mạnh ở các môn văn hóa truyền thống mà đang từng bước khẳng định dấu ấn ở lĩnh vực khoa học công nghệ, nghiên cứu ứng dụng và trí tuệ nhân tạo. Tại Cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học năm học 2025 - 2026, tỉnh có 2 dự án đoạt giải Tư quốc gia. Trong đó, dự án “Green Habit AI - Ứng dụng AI kiến tạo tương lai xanh, hỗ trợ cảnh báo và cứu hộ thiên tai” của hai học sinh Trần Minh Phương và Đặng Đình Phong, trường PTDTNT ATK Sơn Dương đã gây ấn tượng mạnh nhờ tính thực tiễn cao đối với khu vực miền núi thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai. Ở lĩnh vực ngoại ngữ và hội nhập quốc tế, dấu ấn học sinh Tuyên Quang cũng ngày càng rõ nét khi em Nông Tuấn Dương, học sinh lớp 7E, trường THCS Lê Quý Đôn đã xuất sắc giành Huy chương Vàng môn Tiếng Anh tại Kỳ thi Olympic Quốc tế Khoa học, Toán và Tiếng Anh ASMO 2025. Cùng với đó, 29 học sinh của tỉnh được vinh danh tại Cuộc thi Olympic tiếng Anh trên Internet toàn quốc.

Phía sau những tấm huy chương ấy là sự đổi thay trong tư duy giáo dục của địa phương. Từ chỗ tập trung phổ cập, nâng mặt bằng dân trí, ngành Giáo dục Tuyên Quang đang từng bước chú trọng đào tạo mũi nhọn, phát hiện học sinh năng khiếu từ sớm, đầu tư cho STEM, công nghệ và ngoại ngữ. Đây là nguồn nhân lực chất lượng cao cho tương lai của tỉnh. Từ những lớp học nơi miền đá khó khăn, những ngôi trường nội trú còn thiếu thốn, ngày càng nhiều học sinh vùng cao tiếp cận công nghệ, khoa học kỹ thuật và tư duy toàn cầu. Khoảng cách địa lý đang dần được thu hẹp bằng sự tự tin, tri thức, chuyển đổi số và khát vọng học tập của thế hệ trẻ.