Cách đây 80 năm, sự hội tụ của nhiều yếu tố thuận lợi như bộ máy chính quyền bù nhìn rệu rã, kẻ thù hoang mang, tinh thần đấu tranh của quần chúng lên cao, lực lượng cách mạng ở thế chủ động đã tạo nên 'thời cơ ngàn năm có một' để Đảng ta phát động Tổng khởi nghĩa Tháng Tám 1945, đưa cách mạng Việt Nam giành thắng lợi nhanh chóng trên phạm vi cả nước. Tại Cố đô Huế, cuộc Tổng khởi nghĩa đã lật đổ chính quyền phong kiến, chấm dứt chế độ quân chủ, góp phần quan trọng vào thắng lợi trọn vẹn của dân tộc.
Cách mạng tháng Tám là kết quả tất yếu của quá trình chuẩn bị 15 năm với 3 cuộc vận động cách mạng (1930-1931; 1936-1939 và 1941-8/1945) để khi thời cơ lớn xuất hiện, chỉ trong vòng 2 tuần lễ, dưới sự lãnh đạo sáng suốt, kịp thời của Đảng Cộng sản Đông Dương, đứng đầu là lãnh tụ Hồ Chí Minh, nhân dân Việt Nam đã đoàn kết đứng lên giành chính quyền. Có thể nói, 'mau lẹ, kịp thời, nổ ra đúng lúc phải nổ là đặc điểm nổi bật của cách mạng tháng Tám năm 1945'[1].
Ngày 19.8 không chỉ là ngày kỷ niệm thắng lợi vẻ vang của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 mà còn là Ngày truyền thống của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam. Đây là dịp để mỗi người dân Việt Nam nhìn lại chặng đường đấu tranh kiên cường, tưởng nhớ công ơn của những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Cuộc Cách mạng tháng Tám năm 1945 của nhân dân Việt Nam mang những giá trị nổi bật: Độc lập, tự chủ, sáng tạo. Các giá trị đó cũng là bài học quý từ lịch sử vẫn được khẳng định và tiếp nối để soi sáng chặng đường tiến vào kỷ nguyên mới của đất nước hôm nay.
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Dưới ngọn cờ Đảng, cả dân tộc vùng lên giành chính quyền, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do và đi lên chủ nghĩa xã hội. Thắng lợi ấy là kết quả của ý chí quật cường, tinh thần đoàn kết và khát vọng giải phóng dân tộc. Trong dòng chảy lịch sử ấy, mảnh đất Điện Biên - nơi địa đầu cực Tây Tổ quốc hòa cùng khí thế sục sôi của dân tộc, góp phần vào sự kiện trọng đại của đất nước.
Trong thư, Người thông báo với đồng bào tin Nhật đầu hàng; sự lớn mạnh của Mặt trận Việt Minh; sự ra đời của Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam do 'Việt Nam Quốc dân đại biểu Đại hội' cử ra, cho đó là 'một tiến bộ rất lớn trong lịch sử tranh đấu giải phóng của dân tộc ta từ ngót một thế kỷ nay'.
...Một bà chủ hàng níu lấy tôi nói chuyện Hà Nội, vì tôi nói rõ tôi ở chiến khu về Hà Nội. 'Hà Nội bây giờ đang vui. Chờ mãi mới có ngày nay. Bây giờ tôi có chết cũng sướng đời, ông ạ'...
Tám mươi năm trước, dưới ngọn cờ của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, toàn dân tộc Việt Nam đã vùng lên làm nên Cách mạng Tháng Tám vĩ đại - một cuộc khởi nghĩa không chỉ giành lại chính quyền, mà còn khẳng định sức mạnh vô địch của lòng dân, của khối đại đoàn kết toàn dân tộc và của tinh thần yêu nước cháy bỏng. Chính từ mùa Thu lịch sử ấy, một quân đội kiểu mới – quân đội 'của dân, do dân, vì dân' – đã hình thành, lớn mạnh và trưởng thành trong khói lửa cách mạng, chiến tranh và công cuộc dựng xây đất nước.
Vượt lên giá trị của một tác phẩm nghệ thuật, vở kịch 'Sấm dậy đồng chiêm' đã tái hiện khí thế cách mạng sục sôi giai đoạn tiền khởi nghĩa, đồng thời, khắc họa vai trò nòng cốt của người nông dân vùng chiêm trũng Bắc Bộ trong thời kì này.
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là thắng lợi vĩ đại đầu tiên của Nhân dân ta từ khi có Đảng lãnh đạo, mở ra bước ngoặt lớn trong lịch sử dân tộc Việt Nam. 80 năm đã trôi qua, giá trị tinh thần của mùa Thu lịch sử ấy vẫn còn nguyên giá trị. Trong thời đại số, di sản ấy không chỉ được gìn giữ qua những trang sử và hiện vật, mà còn lan tỏa mạnh mẽ trong nhận thức và hành động của mỗi người dân, trở thành nguồn động lực thôi thúc họ góp sức dựng xây và bảo vệ Tổ quốc.
Trong kháng chiến chống Pháp, để thực hiện nhiệm vụ xây dựng cơ sở cách mạng của Xứ ủy Bắc Kỳ, Căn cứ cách mạng Mường Diềm (xưa thuộc xã Trung Thành, nay thuộc xã Quy Đức, tỉnh Phú Thọ) được Ban Cán sự Đảng tỉnh Hòa Bình cũ thành lập tháng 4/1945. Đây là một trong bốn khu căn cứ cách mạng quan trọng của tỉnh Hòa Bình cũ. Căn cứ cách mạng Mường Diềm đã có những đóng góp quan trọng vào cuộc khởi nghĩa giành chính quyền tháng 8/1945, đập tan âm mưu lập 'Xứ Mường tự trị' của thực dân Pháp. Phát huy truyền thống mảnh đất anh hùng, dù còn rất nhiều khó khăn nhưng cán bộ, Nhân dân xã Quy Đức hôm nay đang nỗ lực phấn đấu phát triển KT – XH, làm giàu chính đáng ngay trên quê hương mình.
Trong những ngày Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Mặt trận Việt Minh, các lực lượng tiền thân của CAND hỗ trợ quần chúng nhất tề đứng lên, đập tan bộ máy đàn áp của chế độ cũ, giành chính quyền về tay nhân dân.
Trong căn nhà nhỏ ở phố Hữu Nghị, xã Lạc Sơn, tiếng thời gian như chậm lại. Ở tuổi 95, cụ bà Bùi Thị Diên vẫn minh mẫn, thường kể lại cho con cháu nghe những năm tháng sục sôi của cách mạng. Trên bàn thờ gia tiên, di ảnh cụ Quách Hy quan lang Mường Khói năm xưa và con trai cả Quách Đức Rưỡng được đặt trang trọng. Dưới di ảnh, hương khói chưa bao giờ tắt, như nối nhịp ký ức một gia tộc từng từ bỏ mọi bổng lộc, danh vọng để đi theo tiếng gọi non sông, dấn thân theo Cách mạng...
Sáng 17/8/1945, Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Nam ra mắt quốc dân tại đình Tân Trào.
Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 là cuộc cách mạng của lòng dân đồng tâm nhất trí, được Đảng tổ chức và lãnh đạo, được tư tưởng Hồ Chí Minh dẫn đường. Trước thềm kỷ nguyên mới, bài học xây dựng và phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc được nhận thức và nâng cao.
Bài 2: Những hiện vật trường tồn cùng Cách mạng Tháng Tám
Khi chủ trương, đường lối đã được chuẩn bị, hoạch địch rõ ràng, bước tiếp theo của quá trình chuẩn bị là xây dựng lực lượng. Nhìn thấu thực tế thời cuộc, Đảng ta ngay thời điểm đó đã xác định việc này phải làm ngay, làm nhanh.
Tháng Tám năm 2025, toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công, thắng lợi mở đầu cho kỷ nguyên độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam. Hòa trong không khí thiêng liêng ấy, lực lượng Công an nhân dân nói chung và Công an Thanh Hóa nói riêng càng thêm tự hào, trân trọng và biết ơn những lớp cán bộ, chiến sĩ tiền bối đã góp phần quan trọng vào thành công của cuộc tổng khởi nghĩa lịch sử mùa thu năm 1945.
Hội nghị toàn quốc của Đảng vừa kết thúc, Đại hội Quốc dân cũng được tổ chức tại Tân Trào (Tuyên Quang). Hơn 60 đại biểu ở bắc, trung, nam; đại biểu kiều bào ở nước ngoài; đại biểu các đảng phái; các đoàn thể dân tộc, tôn giáo quy tụ tại đại hội.
Mùa Thu năm 1945, dưới sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của Đảng và Bác Hồ kính yêu, đồng bào ta từ Bắc chí Nam, triệu người như một, nhất tề đứng lên Tổng khởi nghĩa, giành chính quyền về tay nhân dân.
Trong dòng chảy sục sôi của Cách mạng Tháng Tám 1945, Hà Tĩnh đã khẳng định vị trí tiên phong khi trở thành một trong bốn tỉnh đầu tiên trong cả nước giành chính quyền về tay Nhân dân. Ngọn cờ đầu cách mạng đang soi rọi để Hà Tĩnh tiếp bước truyền thống, dựng xây quê hương mạnh giàu.
Mao Xá – làng có bề dày truyền thống lịch sử, quê hương của đồng chí Lê Công Thanh, Bí thư Tỉnh ủy Hà Nam (năm 1930-1932) và Lê Huy Toán, Bí thư Tỉnh ủy lâm thời Thanh Hóa (1940-1942), nơi có những con người trung kiên vượt lên xiềng xích để nhất tề đứng lên khởi nghĩa giành chính quyền, góp phần tô đẹp thêm dáng hình đất nước.
Hà Nội khởi nghĩa bằng biểu tình chính trị, Huế vận động triều đình thoái vị, Sài Gòn huy động lực lượng vũ trang chiếm cơ sở đầu não. Ba cách giành chính quyền phản ánh sự linh hoạt của cách mạng Việt Nam năm 1945.
Ngày 15/8, tại Không gian văn hóa trà Tân Cương, xã Tân Cương (tỉnh Thái Nguyên), Bảo tàng tỉnh Thái Nguyên phối hợp Bảo tàng Tôn Đức Thắng (Thành phố Hồ Chí Minh) tổ chức trưng bày chuyên đề với chủ đề 'Bác Tôn - Ngày trở về' và 'Thái Nguyên - 80 năm xây dựng và phát triển'.
LTS: 'Ở chiến khu' là loạt bài viết của nhà văn Nguyễn Huy Tưởng đăng trên tạp chí Tiên phong (ra các ngày 1/12/1945, 16/12/1945, 16/2/1946), thuật lại chuyến đi dự Quốc dân đại hội Tân Trào của ông cách đây vừa đúng 80 năm, với tư cách đại biểu Văn hóa cứu quốc. Do khuôn khổ có hạn của trang báo, chúng tôi xin được lược trích. Ngoài các chú thích của tác giả trong nguyên bản được để nguyên, những chú thích được thêm vào là của gia đình nhà văn (GĐ).
Hội nghị toàn quốc của Đảng bế mạc, các đại biểu khẩn trương trở về các địa phương, mang theo chủ trương của Đảng, kịp thời phát động và lãnh đạo nhân dân vùng lên khởi nghĩa giành chính quyền.
Hà Nội đã tổ chức gặp mặt cán bộ lão thành, người có công và nguyên lãnh đạo Thành phố nhân kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9.
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là một mốc son chói lọi, đánh dấu sự sụp đổ của ách thống trị thực dân, phát xít và mở ra một kỷ nguyên mới - kỷ nguyên độc lập, tự do của dân tộc. Trong bản hùng ca hào hùng ấy, Cao Bằng - cội nguồn của quê hương cách mạng vẫn in đậm những dấu ấn cuộc Cách mạng mùa Thu qua những 'địa chỉ đỏ', những câu chuyện kể, các chứng nhân lịch sử, hiện vật lịch sử… là ký ức không thể quên về những trang sử chói sáng đầy tự hào về những đóng góp của quân và dân Cao Bằng trong Cách mạng Tháng Tám mãi tỏa sáng, là nguồn sức mạnh của thời đại, động lực góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.
Tại Quảng Ngãi, dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng bộ tỉnh, cuộc khởi nghĩa tháng Tám nổ ra từ ngày 14.8.1945. Hiệu lệnh khởi nghĩa bắt đầu từ tiếng trống vang lên ở làng Thi Phổ Nhất, xã Đức Tân (nay là xã Mộ Đức) và hai ngày sau đó đã giành thắng lợi trong toàn tỉnh. Quảng Ngãi trở thành một trong những tỉnh đầu tiên trong cả nước giành chính quyền thành công trong mùa Thu cách đây 80 năm.
Sáng 14/8, Thành ủy, Hội đồng Nhân dân, Ủy ban Nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP. Hà Nội tổ chức buổi gặp mặt trang trọng gần 400 cán bộ lão thành cách mạng, người có công tiêu biểu và các nguyên lãnh đạo thành phố.
LTS: Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng vũ trang nhân dân tỉnh Sơn La (26/8/1945 - 26/8/2025), Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh biên soạn 'Đề cương tuyên truyền kỷ niệm 80 năm ngày truyền thống lực lượng vũ trang nhân dân tỉnh Sơn La (26/8/1945 - 26/8/2015)', với 3 phần, phản ánh quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng vũ trang nhân dân Sơn La trong suốt 80 năm qua. Báo và phát thanh, truyền hình Sơn La trân trọng giới thiệu đến bạn đọc.
Trong không khí cả nước hướng tới kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, chiều 13/8 tại Hà Nội, Báo Nhân Dân tổ chức tọa đàm 'Gặp gỡ các gia đình nhân chứng lịch sử trực tiếp lãnh đạo khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám'.
Trong Cách mạng Tháng 8/1945, quân và dân Hà Tĩnh cùng cả nước vùng lên đập tan xiềng xích nô lệ, thực dân phong kiến, lập nên nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, đưa cách mạng nước ta bước sang một kỷ nguyên mới.
Ngay sau khi nghe tin Mỹ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima (Nhật Bản), đồng chí Hồ Chí Minh cùng Thường vụ Trung ương quyết định tổ chức Hội nghị toàn quốc của Đảng để bàn kế hoạch phát động và lãnh đạo Tổng khởi nghĩa.
Nhân dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, chiều ngày 13/8, tại Hà Nội, Báo Nhân Dân tổ chức tọa đàm 'Gặp gỡ các gia đình nhân chứng lịch sử trực tiếp lãnh đạo Khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám'.
Trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, chiều 13/8, tại Hà Nội, Báo Nhân Dân tổ chức tọa đàm 'Gặp gỡ các gia đình nhân chứng lịch sử trực tiếp lãnh đạo khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám' để ôn lại những ký ức hào hùng về cuộc cách mạng cách đây 80 năm, khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa.
Nhận được tin phát-xít Nhật bại trận và sắp đầu hàng Đồng minh, Trung ương Đảng và Tổng bộ Việt Minh lập tức thành lập Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc gồm 5 đồng chí: Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp, Lê Thanh Nghị, Trần Đăng Ninh, Chu Văn Tấn. Đồng chí Tổng Bí thư Trường Chinh trực tiếp phụ trách Ủy ban.
Con đường vào vùng đất Mường Thàng những ngày giữa thu trải dài giữa bạt ngàn mía ngọt và những ruộng lúa trổ đòng thơm ngát. Gió lùa qua khe suối, mang theo hương lúa trộn với mùi khói bếp bảng lảng từ những mái nhà sàn nép mình bên triền đồi. Chúng tôi men theo con đường bê tông uốn lượn qua những dãy núi chập chùng. Tưởng như 80 năm về trước, nơi đây chỉ là lối mòn xuyên rừng. Muốn vào phải băng bộ gần một ngày đường, vượt qua bao dốc đá, suối sâu...
Ngày 19/8/1945, ngày khởi nghĩa giành chính quyền tại Hà Nội cũng chính là ngày đánh dấu sự ra đời của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, một lực lượng vũ trang trọng yếu, tin cậy của Đảng, Nhà nước và Nhân dân.
Quảng trường Cách mạng tháng Tám ở Hà Nội, sân vận động Tự Do ở Huế hay quảng trường Norodom ở TP HCM từng diễn ra các cuộc mít tinh, sau chuyển thành biểu tình thị uy, khởi nghĩa giành chính quyền.
Chiều 11/8, Đoàn lãnh đạo tỉnh Cà Mau gồm các đồng chí: Lữ Văn Hùng, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh; Huỳnh Quốc Việt, Ủy viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh; Ủy viên BTV Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Bùi Tấn Bảy; Nguyễn Hồng Thắm, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy; Ngô Vũ Thăng, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; Nguyễn Quốc Thanh, Giám đốc Sở VH,TT&DL tham dự lễ giỗ 10 anh hùng liệt sĩ Hòn Khoai tại Khóm 20, phường An Xuyên.
Một dòng chữ cổ bằng tiếng Aram gồm 4 dòng, có thể do các chiến binh Do Thái khắc lên trong cuộc khởi nghĩa Bar Kochba chống lại đế chế La Mã vào thế kỷ thứ 2 sau Công nguyên, đã được phát hiện trong một hang động ở sa mạc Judea.
LTS: Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công và việc thành lập Nhà nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa ngày 2-9-1945 đã tạo nên một bước ngoặt lớn trong lịch sử dân tộc ta, mở ra kỷ nguyên mới của dân tộc: Kỷ nguyên độc lập - tự do; kỷ nguyên của độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội… Hướng tới kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng 8 thành công và Quốc khánh 2-9, Chuyên đề Công an TP Đà Nẵng trân trọng giới thiệu bài viết 'Ký ức những ngày khởi nghĩa' của Nhà văn, Nhà báo Hồ Duy Lệ.
Từ năm 1886, thực dân Pháp xâm lược Tây Bắc, áp đặt chế độ cai trị quân quản, chia rẽ dân tộc, lập ra 'Xứ Thái tự trị', 'Vua Mèo tự quản'. Nhân dân các dân tộc vùng Mường Thanh liên tiếp nổi dậy chống Pháp, tiêu biểu là các cuộc khởi nghĩa của Lường Sám (1914), Giàng Tả Chay của dân tộc Mông (năm 1918). Nhiều đội du kích được thành lập.