Bài 2: Những hiện vật trường tồn cùng Cách mạng Tháng Tám
Khi chủ trương, đường lối đã được chuẩn bị, hoạch địch rõ ràng, bước tiếp theo của quá trình chuẩn bị là xây dựng lực lượng. Nhìn thấu thực tế thời cuộc, Đảng ta ngay thời điểm đó đã xác định việc này phải làm ngay, làm nhanh.
Tháng Tám năm 2025, toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công, thắng lợi mở đầu cho kỷ nguyên độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam. Hòa trong không khí thiêng liêng ấy, lực lượng Công an nhân dân nói chung và Công an Thanh Hóa nói riêng càng thêm tự hào, trân trọng và biết ơn những lớp cán bộ, chiến sĩ tiền bối đã góp phần quan trọng vào thành công của cuộc tổng khởi nghĩa lịch sử mùa thu năm 1945.
Hội nghị toàn quốc của Đảng vừa kết thúc, Đại hội Quốc dân cũng được tổ chức tại Tân Trào (Tuyên Quang). Hơn 60 đại biểu ở bắc, trung, nam; đại biểu kiều bào ở nước ngoài; đại biểu các đảng phái; các đoàn thể dân tộc, tôn giáo quy tụ tại đại hội.
Mùa Thu năm 1945, dưới sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của Đảng và Bác Hồ kính yêu, đồng bào ta từ Bắc chí Nam, triệu người như một, nhất tề đứng lên Tổng khởi nghĩa, giành chính quyền về tay nhân dân.
Trong dòng chảy sục sôi của Cách mạng Tháng Tám 1945, Hà Tĩnh đã khẳng định vị trí tiên phong khi trở thành một trong bốn tỉnh đầu tiên trong cả nước giành chính quyền về tay Nhân dân. Ngọn cờ đầu cách mạng đang soi rọi để Hà Tĩnh tiếp bước truyền thống, dựng xây quê hương mạnh giàu.
Mao Xá – làng có bề dày truyền thống lịch sử, quê hương của đồng chí Lê Công Thanh, Bí thư Tỉnh ủy Hà Nam (năm 1930-1932) và Lê Huy Toán, Bí thư Tỉnh ủy lâm thời Thanh Hóa (1940-1942), nơi có những con người trung kiên vượt lên xiềng xích để nhất tề đứng lên khởi nghĩa giành chính quyền, góp phần tô đẹp thêm dáng hình đất nước.
Hà Nội khởi nghĩa bằng biểu tình chính trị, Huế vận động triều đình thoái vị, Sài Gòn huy động lực lượng vũ trang chiếm cơ sở đầu não. Ba cách giành chính quyền phản ánh sự linh hoạt của cách mạng Việt Nam năm 1945.
Ngày 15/8, tại Không gian văn hóa trà Tân Cương, xã Tân Cương (tỉnh Thái Nguyên), Bảo tàng tỉnh Thái Nguyên phối hợp Bảo tàng Tôn Đức Thắng (Thành phố Hồ Chí Minh) tổ chức trưng bày chuyên đề với chủ đề 'Bác Tôn - Ngày trở về' và 'Thái Nguyên - 80 năm xây dựng và phát triển'.
LTS: 'Ở chiến khu' là loạt bài viết của nhà văn Nguyễn Huy Tưởng đăng trên tạp chí Tiên phong (ra các ngày 1/12/1945, 16/12/1945, 16/2/1946), thuật lại chuyến đi dự Quốc dân đại hội Tân Trào của ông cách đây vừa đúng 80 năm, với tư cách đại biểu Văn hóa cứu quốc. Do khuôn khổ có hạn của trang báo, chúng tôi xin được lược trích. Ngoài các chú thích của tác giả trong nguyên bản được để nguyên, những chú thích được thêm vào là của gia đình nhà văn (GĐ).
Hội nghị toàn quốc của Đảng bế mạc, các đại biểu khẩn trương trở về các địa phương, mang theo chủ trương của Đảng, kịp thời phát động và lãnh đạo nhân dân vùng lên khởi nghĩa giành chính quyền.
Hà Nội đã tổ chức gặp mặt cán bộ lão thành, người có công và nguyên lãnh đạo Thành phố nhân kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9.
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là một mốc son chói lọi, đánh dấu sự sụp đổ của ách thống trị thực dân, phát xít và mở ra một kỷ nguyên mới - kỷ nguyên độc lập, tự do của dân tộc. Trong bản hùng ca hào hùng ấy, Cao Bằng - cội nguồn của quê hương cách mạng vẫn in đậm những dấu ấn cuộc Cách mạng mùa Thu qua những 'địa chỉ đỏ', những câu chuyện kể, các chứng nhân lịch sử, hiện vật lịch sử… là ký ức không thể quên về những trang sử chói sáng đầy tự hào về những đóng góp của quân và dân Cao Bằng trong Cách mạng Tháng Tám mãi tỏa sáng, là nguồn sức mạnh của thời đại, động lực góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.
Tại Quảng Ngãi, dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng bộ tỉnh, cuộc khởi nghĩa tháng Tám nổ ra từ ngày 14.8.1945. Hiệu lệnh khởi nghĩa bắt đầu từ tiếng trống vang lên ở làng Thi Phổ Nhất, xã Đức Tân (nay là xã Mộ Đức) và hai ngày sau đó đã giành thắng lợi trong toàn tỉnh. Quảng Ngãi trở thành một trong những tỉnh đầu tiên trong cả nước giành chính quyền thành công trong mùa Thu cách đây 80 năm.
Sáng 14/8, Thành ủy, Hội đồng Nhân dân, Ủy ban Nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP. Hà Nội tổ chức buổi gặp mặt trang trọng gần 400 cán bộ lão thành cách mạng, người có công tiêu biểu và các nguyên lãnh đạo thành phố.
LTS: Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng vũ trang nhân dân tỉnh Sơn La (26/8/1945 - 26/8/2025), Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh biên soạn 'Đề cương tuyên truyền kỷ niệm 80 năm ngày truyền thống lực lượng vũ trang nhân dân tỉnh Sơn La (26/8/1945 - 26/8/2015)', với 3 phần, phản ánh quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng vũ trang nhân dân Sơn La trong suốt 80 năm qua. Báo và phát thanh, truyền hình Sơn La trân trọng giới thiệu đến bạn đọc.
Trong không khí cả nước hướng tới kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, chiều 13/8 tại Hà Nội, Báo Nhân Dân tổ chức tọa đàm 'Gặp gỡ các gia đình nhân chứng lịch sử trực tiếp lãnh đạo khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám'.
Trong Cách mạng Tháng 8/1945, quân và dân Hà Tĩnh cùng cả nước vùng lên đập tan xiềng xích nô lệ, thực dân phong kiến, lập nên nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, đưa cách mạng nước ta bước sang một kỷ nguyên mới.
Ngay sau khi nghe tin Mỹ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima (Nhật Bản), đồng chí Hồ Chí Minh cùng Thường vụ Trung ương quyết định tổ chức Hội nghị toàn quốc của Đảng để bàn kế hoạch phát động và lãnh đạo Tổng khởi nghĩa.
Nhân dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, chiều ngày 13/8, tại Hà Nội, Báo Nhân Dân tổ chức tọa đàm 'Gặp gỡ các gia đình nhân chứng lịch sử trực tiếp lãnh đạo Khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám'.
Trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, chiều 13/8, tại Hà Nội, Báo Nhân Dân tổ chức tọa đàm 'Gặp gỡ các gia đình nhân chứng lịch sử trực tiếp lãnh đạo khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám' để ôn lại những ký ức hào hùng về cuộc cách mạng cách đây 80 năm, khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa.
Nhận được tin phát-xít Nhật bại trận và sắp đầu hàng Đồng minh, Trung ương Đảng và Tổng bộ Việt Minh lập tức thành lập Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc gồm 5 đồng chí: Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp, Lê Thanh Nghị, Trần Đăng Ninh, Chu Văn Tấn. Đồng chí Tổng Bí thư Trường Chinh trực tiếp phụ trách Ủy ban.
Con đường vào vùng đất Mường Thàng những ngày giữa thu trải dài giữa bạt ngàn mía ngọt và những ruộng lúa trổ đòng thơm ngát. Gió lùa qua khe suối, mang theo hương lúa trộn với mùi khói bếp bảng lảng từ những mái nhà sàn nép mình bên triền đồi. Chúng tôi men theo con đường bê tông uốn lượn qua những dãy núi chập chùng. Tưởng như 80 năm về trước, nơi đây chỉ là lối mòn xuyên rừng. Muốn vào phải băng bộ gần một ngày đường, vượt qua bao dốc đá, suối sâu...
Ngày 19/8/1945, ngày khởi nghĩa giành chính quyền tại Hà Nội cũng chính là ngày đánh dấu sự ra đời của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, một lực lượng vũ trang trọng yếu, tin cậy của Đảng, Nhà nước và Nhân dân.
Quảng trường Cách mạng tháng Tám ở Hà Nội, sân vận động Tự Do ở Huế hay quảng trường Norodom ở TP HCM từng diễn ra các cuộc mít tinh, sau chuyển thành biểu tình thị uy, khởi nghĩa giành chính quyền.
Chiều 11/8, Đoàn lãnh đạo tỉnh Cà Mau gồm các đồng chí: Lữ Văn Hùng, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh; Huỳnh Quốc Việt, Ủy viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh; Ủy viên BTV Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Bùi Tấn Bảy; Nguyễn Hồng Thắm, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy; Ngô Vũ Thăng, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; Nguyễn Quốc Thanh, Giám đốc Sở VH,TT&DL tham dự lễ giỗ 10 anh hùng liệt sĩ Hòn Khoai tại Khóm 20, phường An Xuyên.
Một dòng chữ cổ bằng tiếng Aram gồm 4 dòng, có thể do các chiến binh Do Thái khắc lên trong cuộc khởi nghĩa Bar Kochba chống lại đế chế La Mã vào thế kỷ thứ 2 sau Công nguyên, đã được phát hiện trong một hang động ở sa mạc Judea.
LTS: Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công và việc thành lập Nhà nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa ngày 2-9-1945 đã tạo nên một bước ngoặt lớn trong lịch sử dân tộc ta, mở ra kỷ nguyên mới của dân tộc: Kỷ nguyên độc lập - tự do; kỷ nguyên của độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội… Hướng tới kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng 8 thành công và Quốc khánh 2-9, Chuyên đề Công an TP Đà Nẵng trân trọng giới thiệu bài viết 'Ký ức những ngày khởi nghĩa' của Nhà văn, Nhà báo Hồ Duy Lệ.
Từ năm 1886, thực dân Pháp xâm lược Tây Bắc, áp đặt chế độ cai trị quân quản, chia rẽ dân tộc, lập ra 'Xứ Thái tự trị', 'Vua Mèo tự quản'. Nhân dân các dân tộc vùng Mường Thanh liên tiếp nổi dậy chống Pháp, tiêu biểu là các cuộc khởi nghĩa của Lường Sám (1914), Giàng Tả Chay của dân tộc Mông (năm 1918). Nhiều đội du kích được thành lập.
Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là một sự kiện vĩ đại trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Là những người sinh ra và lớn lên trong hòa bình, thế hệ trẻ Sơn La luôn tự hào và xúc động khi cùng nhân dân cả nước kỷ niệm 80 năm sự kiện lịch sử đặc biệt này.
Hướng tới kỷ niệm 80 năm Quốc dân Đại hội Tân Trào, Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, Tập đoàn Flamingo ra mắt Không gian trưng bày đặc biệt với chủ đề 'Tân Trào - nơi khai sinh Tổ quốc, 80 năm khởi nguồn cách mạng Việt Nam' tại Flamingo Heritage Onsen & Resort, xã Tân Trào, tỉnh Tuyên Quang.
NXB Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản cuốn sách 'Dấu ấn Cách mạng tháng Tám năm 1945' sử dụng nguồn tư liệu gốc từ Văn kiện Đảng toàn tập, cùng nhiều bài viết trên Báo Cứu quốc, Báo Sự thật, Báo Độc lập trong thời kỳ Cách mạng tháng Tám và những năm sau đó.
Không chỉ ghi lại sự kiện, cuốn sách 'Dấu ấn Cách mạng Tháng Tám năm 1945' còn là những ký ức, bài viết của các nhân chứng: Đại tướng Võ Nguyên Giáp, đồng chí Trường Chinh, nhà sử học Trần Huy Liệu, nhà văn Tô Hoài...
Sau khi Chiến tranh thế giới lần thứ hai bùng nổ, ngày 29/9/1939, Trung ương Đảng gửi thông cáo cho các cấp bộ đảng, nêu một số phương hướng và biện pháp cần kíp trước mắt nhằm chuyển hướng các mặt hoạt động của Đảng. Thông cáo xác định một vấn đề quan trọng trong sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược: 'Hoàn cảnh Đông Dương sẽ tiến bước đến vấn đề dân tộc giải phóng'[1]. Trung ương Đảng chỉ thị cho các cấp ủy, đảng viên và tổ chức quần chúng phải rút vào bí mật, tạm đình chỉ các cuộc biểu tình, chuẩn bị đội ngũ cán bộ đảng.
Trong lịch sử dân tộc, Cách mạng Tháng Tám 1945 đánh dấu sự sụp đổ của ách thống trị thực dân, phát xít, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do của dân tộc.
Không chỉ tái hiện chân thực và sâu sắc những ngày tháng lịch sử hào hùng của Cách mạng Tháng Tám, cuốn sách 'Dấu ấn Cách mạng Tháng Tám năm 1945' còn là minh chứng sống động cho chân lý lịch sử 'Không có gì quý hơn độc lập, tự do' ở thời khắc quan trọng mang tính bước ngoặt của cách mạng Việt Nam.
Ngày 8/8, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật giới thiệu tới công chúng cuốn sách 'Dấu ấn Cách mạng Tháng Tám năm 1945'.
Nhằm tái hiện chân thực không khí sục sôi của những ngày Tháng Tám lịch sử, đồng thời khơi dậy cảm hứng từ truyền thống yêu nước, tinh thần cách mạng cho thế hệ hôm nay, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản cuốn sách 'Dấu ấn Cách mạng Tháng Tám năm 1945', do Nguyễn Thái Bình chủ biên.
Hành trình để Đảng ta, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo toàn dân phá thế 'một cổ hai tròng', thoát khỏi đêm trường nô lệ để đến với độc lập, tự do, không chỉ là từ việc tạo thế và lực từ những cao trào cách mạng liên tiếp mà còn nhờ nghệ thuật chớp thời cơ mau lẹ và tài tình. Nói như cố Tổng Bí thư Trường Chinh: 'Mau lẹ, kịp thời nổ ra đúng lúc phải nổ - đó là một trong những ưu điểm nổi bật của Cách mạng Tháng Tám'.
Cách đây 80 mùa thu lịch sử, cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã thành công vang dội, tạo nên một kỳ tích trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là thắng lợi vĩ đại của dân tộc Việt Nam trong bối cảnh quốc tế đầy thách thức và cơ hội. Thắng lợi này đã trực tiếp chấm dứt thời kỳ Pháp thuộc, mở ra một kỷ nguyên mới trong lịch sử dân tộc Việt Nam: Kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.
Vách núi Lũng Sa, xã Hồng Việt, huyện Hòa An (nay xã Hòa An) là di tích được xếp hạng cấp Quốc gia năm 1995. Nơi đây, ngày 13/8/1944, diễn ra cuộc họp bí mật của liên tỉnh Cao - Bắc - Lạng chuẩn bị phát động khởi nghĩa giành chính quyền.
Cách mạng tháng Tám diễn ra trong vòng nửa tháng (từ 14 đến 28/8/1945) giành thắng lợi trên phạm vi cả nước. Ngày 02 tháng 9 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa.
Từ ngày 10 đến 19-5-1941, tại lán Khuổi Nặm (Cao Bằng), lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã triệu tập và chủ trì Hội nghị Trung ương 8. Những quyết sách chính xác của Hội nghị đã tạo nên những chuyển biến căn bản, theo hướng có lợi cho cách mạng Việt Nam.