Khám phá ra bị kịch bị cự tuyệt quyền làm người của nhân vật Chí Phèo trong tác phẩm cùng tên, nhà văn Nam Cao đã 'soi gương thấy mặt đời' (thấy qui luật hiện thực tàn khốc của xã hội đương thời) và 'soi tâm thấy cội người' (nhận ra cõi tinh thần cao đẹp của những linh hồn tưởng như đã chết).