Ngành gỗ Việt Nam nhiều năm qua được xem là một trong những trụ cột xuất khẩu quan trọng của khu vực nông - lâm - thủy sản, với tốc độ tăng trưởng ấn tượng và vị thế ngày càng mở rộng trên bản đồ thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, khi Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) chuẩn bị bước vào giai đoạn thực thi, ngành gỗ đang đứng trước một bước ngoặt chưa từng có: Chuyển từ cạnh tranh bằng năng lực sản xuất sang bằng dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và tính minh bạch của chuỗi cung ứng.
Ngành gỗ Việt Nam thời gian qua được xem là một trong những lĩnh vực xuất khẩu chủ lực với tốc độ tăng trưởng cao. Tuy nhiên, khi Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) chuẩn bị bước vào giai đoạn thực thi, ngành gỗ đang đứng trước một cuộc chuyển đổi chưa từng có: từ cạnh tranh bằng năng lực sản xuất sang cạnh tranh bằng dữ liệu truy xuất nguồn gốc và tính minh bạch của chuỗi cung ứng.
Từ những cánh đồng giảm phát thải đến các mô hình tái chế phụ phẩm, làn sóng kinh tế tuần hoàn đang lan rộng trong khu vực HTX. Tuy nhiên, muốn biến 'màu xanh' thành giá trị thật, HTX không thể thiếu ESG – bộ tiêu chuẩn được ví như chiếc cân đo độ bền vững và mức độ đáng tin của mỗi mô hình sản xuất.
Khoảng trống dữ liệu đang nổi lên như rủi ro lớn nhất của nông sản Việt tại thị trường EU khi EUDR yêu cầu truy xuất đến từng tọa độ địa lý của vùng nguyên liệu.
Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) đang tạo ra sức ép chưa từng có đối với nhiều ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như cà phê, cao su, gỗ hay hồ tiêu. Khi yêu cầu truy xuất nguồn gốc được siết chặt đến từng lô đất sản xuất, bài toán xây dựng cơ sở dữ liệu vùng trồng không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện sống còn để duy trì thị phần tại thị trường EU.
EUDR đang đặt ra yêu cầu truy xuất nguồn gốc đến từng lô đất sản xuất, buộc Việt Nam đẩy nhanh xây dựng dữ liệu vùng trồng, duy trì xuất khẩu nông, lâm sản sang EU.
Việt Nam có khoảng 11,8 triệu ha đất bị suy thoái, gần 1/3 diện tích tự nhiên, trong đó 1,2 triệu ha ở mức nghiêm trọng. Đáng lo ngại, gần 40% đất nông nghiệp (khoảng 5 triệu ha) và thêm 5 triệu ha đất lâm nghiệp đang xuống cấp, cho thấy mức độ suy thoái cao, đe dọa trực tiếp đến sản xuất và phát triển bền vững.
Khi các tiêu chuẩn bền vững ngày càng khắt khe, tình trạng suy thoái đất ảnh hưởng tới năng suất và tác động trực tiếp đến khả năng đáp ứng thị trường của nông sản Việt.
Dù sở hữu nguồn nguyên liệu ca cao chất lượng cao hiếm hoi trên thế giới, Việt Nam vẫn đang thâm hụt thương mại chocolate khi hàng nhập khẩu chiếm tới 60% thị phần bán lẻ trong nước. Nghịch lý này đặt ra yêu cầu cấp thiết thúc đẩy chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng từ ca cao đến chocolate, qua đó hướng tới xây dựng chuỗi giá trị bền vững cho ngành hàng ca cao Việt Nam...
Tận dụng lợi thế vùng nguyên liệu, liên kết chặt chẽ với nông hộ, doanh nghiệp Việt tìm cách chiếm lĩnh thị phần cà phê, ca cao chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu thị trường.
Tuân thủ các yêu cầu về phát triển bền vững không còn là lựa chọn mà là điều kiện bắt buộc để đồ gỗ và sản phẩm từ gỗ Việt Nam duy trì vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Mặc dù đứng vào ngành hàng 'tỷ đô' của các sản phẩm nông nghiệp và đứng hàng thứ 3 trên thế giới về xuất khẩu nhưng chuỗi cung ứng của ngành hàng sắn Việt Nam vẫn bộc lộ nhiều thách thức, nhất là trước các yêu cầu mới về truy xuất nguồn gốc và môi trường.
Việc thích ứng với EUDR không chỉ giúp duy trì kim ngạch xuất khẩu vào EU mà còn là chiến lược dài hạn để nâng cao giá trị và tính bền vững cho ngành cà phê Việt Nam.
Với hơn 90% sản lượng phục vụ xuất khẩu, ngành cà phê Việt Nam đã hội nhập sâu với thị trường quốc tế; trong đó Liên minh châu Âu (EU) là thị trường tiêu thụ lớn nhất, chiếm khoảng 40% tổng lượng cà phê xuất khẩu.
Cơ chế giao khoán đất trong các công ty nông nghiệp từng là một trong những giải pháp đột phá đổi mới sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên để tận dụng cơ hội từ các thị trường quốc tế như xuất khẩu nông sản và tín chỉ carbon, Việt Nam cần giải quyết dứt điểm các vướng mắc trong chính sách khoán và quản lý đất đai.
Trong bối cảnh xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng toàn cầu và nhu cầu ngày càng cao về hiệu quả sử dụng đất trong sản xuất nông nghiệp, hội thảo 'Hiện trạng và đề xuất giải pháp giao khoán trong các công ty nông nghiệp' được tổ chức nhằm đánh giá thực trạng cơ chế giao, nhận khoán tại các công ty nông nghiệp hiện nay.
Sau 30 năm thực hiện chính sách về giao khoán, đến năm 2024, các công ty nông nghiệp đã thực hiện khoán gần 114.000 ha, khoảng 25,69% tổng diện tích đất nông nghiệp của các công ty đưa vào sử dụng.
Đến năm 2024, cả nước có 121 công ty nông nghiệp, được nhà nước giao, cho thuê là 478.039 ha đất. Việc giao khoán đã có tác động tích cực, nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng tài nguyên đất đai, vườn cây, cải thiện cuộc sống người dân, góp phần phát triển kinh tế.
Mặc dù không phải tất cả nông hộ đều phải tuân thủ EUDR ngay từ đầu, nhưng xu hướng minh bạch hóa và truy xuất nguồn gốc đang trở thành yêu cầu bắt buộc của nhiều thị trường. Việc thích ứng với EUDR không chỉ là điều kiện để duy trì xuất khẩu vào EU, mà còn là hướng đi chiến lược để nâng cao giá trị và tính bền vững cho ngành cà phê Việt Nam…
Với diện tích rừng lớn, Việt Nam được đánh giá là quốc gia có nhiều tiềm năng trong việc tạo ra tín chỉ carbon. Tuy nhiên, trên thực tế, quá trình phát triển thị trường carbon rừng vẫn còn gặp một số khó khăn, vướng mắc.
Việt Nam hiện có hơn 600 nghìn nông hộ sản xuất cà-phê, chiếm hơn 90% diện tích canh tác. Tuy nhiên, phần lớn trong số này đang đối mặt nhiều rào cản khi tiếp cận các yêu cầu của Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), đặc biệt trong truy xuất nguồn gốc và chứng minh quyền sử dụng đất.
Đáp ứng quy định EUDR, các nông hộ trồng cà phê đang gặp khó khăn lớn trong việc chứng minh quyền sử dụng đất và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Dự thảo Nghị định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng đang mở ra hành lang pháp lý rõ ràng cho doanh nghiệp tham gia thị trường carbon, tạo điều kiện để doanh nghiệp khai thác giá trị kinh tế từ hoạt động bảo vệ và phát triển rừng.
Dự thảo Nghị định quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng đang được soạn thảo. Khi được ban hành, nghị định sẽ 'cởi trói' cho các chủ tín chỉ carbon, cho phép họ chủ động hơn trong việc trao đổi, chuyển nhượng hoặc bù trừ tín chỉ không chỉ trong nước mà cả với đối tác quốc tế…
Dự thảo Nghị định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng cho phép bù trừ tín chỉ carbon trong nước, mở thêm lựa chọn giảm phát thải cho doanh nghiệp Việt.
Việc quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ các-bon của rừng nhằm huy động nguồn tài chính mới cho công tác bảo vệ rừng thông qua sự vận hành của thị trường các-bon rừng trong thời gian tới.
Quy định chống mất rừng của châu Âu (EUDR) sẽ chính thức được áp dụng từ ngày 30/12/2025 yêu cầu 7 nhóm mặt hàng, trong đó có cao su, khi nhập khẩu vào châu Âu (EU) phải đảm bảo toàn bộ chuỗi cung tuân thủ pháp luật quốc gia nơi sản xuất, có khả năng truy xuất đầy đủ và quá trình sản xuất không gây mất rừng và suy thoái rừng kể từ sau ngày 31/12/2020.
Sản phẩm cao su đáp ứng quy định EUDR được xuất khẩu sang thị trường EU với mức giá cao hơn sản phẩm thông thường từ 150-300 USD/tấn.
Dù xuất khẩu viên nén nửa đầu năm 2025 tăng trưởng 2 con số cả về lượng và giá trị, nhưng để đi đường dài, ngành hàng này đang đối diện với 5 thách thức lớn.
Việt Nam đang nổi lên như một trong những nhà cung cấp gỗ và sản phẩm gỗ hàng đầu cho Hoa Kỳ và cũng là một trong những nước tiêu thụ gỗ Hoa Kỳ lớn nhất. Đạo luật Lacey và các quy định thương mại gỗ khác được các doanh nghiệp hai bên tuân thủ nghiêm túc. Việt Nam đã nỗ lực rất lớn để vượt qua những lo ngại về tính hợp pháp và bền vững của gỗ và sản phẩm gỗ.
Theo cảnh báo từ Hiệp hội Sản phẩm gỗ Quốc tế Hoa Kỳ (IWPA), một số sản phẩm gỗ, ván ép Việt Nam đang trong diện điều tra có thể bị áp dụng đồng thời thuế đối ứng và thuế chống bán phá giá. Do đó, doanh nghiệp Việt Nam cần theo dõi sát đơn đăng ký mức thuế riêng biệt (SRA) do Bộ Thương mại Hoa Kỳ phát hành, dự kiến vào cuối tháng 7 hoặc đầu tháng 8.
Cả nước có hơn 300 làng nghề gỗ truyền thống. Hầu hết nguyên liệu đầu vào tại các làng nghề này là gỗ rừng tự nhiên, nhập khẩu từ nước ngoài với hơn 1 triệu m3 mỗi năm. Đây đang trở thành nguyên nhân chính khiến nhiều làng nghề dần mai một, do nguyên liệu khan hiếm, sản phẩm truyền thống không cạnh tranh được...
Ngày 24/6, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp các hiệp hội ngành gỗ, Tổ chức Forest Trends tổ chức tọa đàm 'Thương mại gỗ và sản phẩm gỗ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ'.
Còn một số quan niệm chưa chuẩn xác về ngành gỗ Việt Nam. Do đó, cần phải tăng cường đối thoại với thị trường xuất khẩu để họ hiểu đúng về ngành gỗ trong nước.
Việt Nam đang nổi lên như một trong những nhà cung cấp gỗ và sản phẩm gỗ hàng đầu cho Hoa Kỳ và cũng là một trong những nước tiêu thụ gỗ Hoa Kỳ lớn nhất.
Theo lộ trình, thị trường carbon Việt Nam sẽ chính thức hoạt động từ năm 2029. Tuy nhiên, để thị trường sôi động, hiệu quả, cần có sự góp mặt của khối tư nhân.
Bình Định đang từng bước chuyển đổi mô hình công nghiệp theo hướng sinh thái, công nghệ cao, sản xuất sạch, sử dụng năng lượng tái tạo và kinh tế tuần hoàn...
Quy định của Liên minh Châu Âu về sản phẩm không gây phá rừng (European Union Deforestation Regulation - EUDR) có hiệu lực từ đầu năm 2026, đang đặt ra yêu cầu khắt khe đối với ngành cà phê Việt Nam khi xuất khẩu vào thị trường EU. Nếu không tuân thủ các quy định về sử dụng đất, các sản phẩm cà phê sẽ không đáp ứng được quy định EUDR, thậm chí có nguy cơ không được chấp nhận tại thị trường này.
Để tháo gỡ những vướng mắc kéo dài và khơi thông tiềm năng to lớn của ngành lâm nghiệp, các cấp, ngành đang gấp rút triển khai hàng loạt giải pháp đồng bộ, từ hoàn thiện hành lang pháp lý, đơn giản hóa thủ tục đến tăng cường hỗ trợ người dân nhận khoán.
Chính sách giao khoán đất lâm nghiệp đã thay đổi theo từng thời kỳ, tuy nhiên, vẫn tồn tại nhiều bất cập trong thực tiễn đòi hỏi có những sửa đổi cho phù hợp.
Sau 30 năm thực hiện chính sách về giao khoán, các công ty lâm nghiệp toàn quốc đã thực hiện khoán trên 458.000 ha, tương đương khoảng 27% tổng diện tích được quản lý.
Nhà nước có vai trò cực kỳ quan trọng trong việc kiến tạo thị trường thông qua việc ban hành và thực thi các quy định nhằm hình thành, vận hành, thúc đẩy và giám sát thị trường các-bon. Trong đó, khối tư nhân có vai trò quyết định trong việc thành công của thị trường này - TS. Tô Xuân Phúc - Giám đốc Điều hành Chương trình Chính sách, Thương mại và Tài chính Lâm nghiệp của Tổ chức Forest Trends (Mỹ) nhấn mạnh khi trao đổi với phóng viên về việc thu hút khối tư nhân tham gia vận hành thị trường thương mại các-bon.
Năm 2024, kim ngạch nhập khẩu gỗ và sản phẩm gỗ Việt Nam đạt trên 2,81 tỷ USD, tăng 28,1% so với năm 2023. Các mặt hàng gỗ có xu hướng nhập khẩu tăng mạnh gồm: gỗ tròn, gỗ xẻ, gỗ dán, veneer, ván dăm, ván sợi, gỗ dán...
Khối lượng xuất khẩu cà phê chế biến sâu đã tăng từ mức 8,8% năm 2022 lên 9,6% năm 2024. Đây là một chỉ dấu tốt cho sự tăng trưởng xuất khẩu của ngành.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặt mục xuất khẩu nông lâm thủy sản năm 2025 là 65 tỷ USD, Tuy nhiên, với việc Mỹ (thị trường chiếm đứng đầu, chiếm 21,6% trong tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản của Việt Nam) vừa công bỗ áp thuế đối ứng 46% lên hàng hóa Việt Nam, các ngành hàng cần điều chỉnh chiến lược sản xuất, xuất khẩu để đáp ứng tình hình mới…
Việt Nam đóng vai trò đặc biệt trong đầu tư vào ngành cao su trong khu vực Đông Nam Á, tạo ra mô hình sản xuất và thương mại cao su thiên nhiên xuyên biên giới giữa Việt Nam và các quốc gia khác ở sông Mê Kông. Tuy nhiên, việc truy xuất sản phẩm dọc theo chuỗi cung ứng cao su xuyên biên giới trở nên khó khăn…
Quy định chống mất rừng của EU mở ra cơ hội nhưng cũng đặt ngành cao su trước bài toán khó về truy xuất nguồn gốc, đòi hỏi doanh nghiệp buộc phải thích ứng để đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe.