Thúc đẩy quyền tiếp cận thông tin của báo chí

Quyền tiếp cận thông tin (TCTT) là quyền quan trọng nhất của báo chí, là tiền đề để thực hiện quyền TCTT/sự thật của công chúng - sứ mệnh cao cả nhất của báo chí. Khung pháp luật về quyền TCTT của báo chí ở Việt Nam đã có bước phát triển quan trọng theo tư duy chính phủ mở, theo đó, mọi thông tin đều là tài sản của nhân dân, cần được công khai tối đa để phục vụ nhu cầu phát triển xã hội, ngoại trừ một số ngoại lệ, gồm bí mật nhà nước và các bí mật khác. Điển hình của tư duy chính phủ mở là Luật TCTT 2016. Cùng với đó là ý thức trách nhiệm của cơ quan nhà nước các cấp cũng được nâng cao trong việc thực hiện phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí.Tuy vậy, việc thực hiện quyền TCTT của báo chí vẫn còn gặp không ít khó khăn, vướng mắc, cản trở, chủ yếu là do việc hiểu và thực hiện chưa đúng các quy định của pháp luật liên quan. Đáng chú ý, là cả hai phía (các nhà báo và đại diện các cơ quan nhà nước các cấp) đều có những biểu hiện chưa hiểu đúng, và do đó chưa thực hiện đúng các quy định liên quan đến phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí.Thứ nhất, đó là việc xác định chưa đúng người có thẩm quyền/trách nhiệm phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí trong mỗi cơ quan nhà nước, làm cho việc TCTT của nhà báo bị chậm trễ, vướng mắc.Theo Nghị định 09 về phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí, người thực hiện phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí là người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước các cấp, nhưng trên thực tế, trong nhiều trường hợp, người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước không trực tiếp thực hiện phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí, mà lại giao/ủy quyền cho người khác không đúng quy định.Về quy định ủy quyền thực hiện nhiệm vụ phát ngôn, cũng có những cách hiểu và thực hiện chưa đúng. Trong các cơ quan cấp bộ, cấp tổng cục, UBND cấp tỉnh, người đứng đầu cơ quan nhà nước có thể ủy quyền cho cấp phó hoặc cấp dưới trực tiếp thực hiện việc phát ngôn. Nhưng đối với các cơ quan cấp cục, các sở, UBND cấp huyện và cấp xã, nếu người đứn

Thanh Hóa: Đã bắt được đối tượng chém 3 người thương vong

Các lực lượng chức năng đã bắt được Lê Văn Lượng (38 tuổi, trú làng Đô Sơn, xã Thạch Lập), là đối tượng chém 3 người thương vong.

Nghệ An: Thêm 2 cán bộ thủy lợi bị khởi tố

Ngày 9-6, Phòng Cảnh sát kinh tế (PC03, Công an tỉnh Nghệ An) cho biết, Cơ quan Cảnh sát điều tra vừa khởi tố 2 bị can Trần Hữu Đạt (42 tuổi, cán bộ Phòng Kỹ thuật công trình) và Bùi Thị Lường (45 tuổi, Phó phòng Kỹ thuật công trình, đều thuộc Công ty TNHH MTV thủy lợi Bắc Nghệ An chuyên quản Xí nghiệp thủy lợi Đô Lương) về tội 'Thiếu trách nhiệm, gây hậu quả nghiêm trọng'.

Đã bắt được phạm nhân Triệu Quân Sự

Chiều ngày 1-6, lực lượng chức năng đã bắt được phạm nhân Triệu Quân Sự (31 tuổi, trú xã Phú Cường, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên) khi đối tượng đang lẩn trốn tại địa bàn huyện Hà Trung (tỉnh Thanh Hóa).

Việt Nam - Philippines: Quyết định ngôi đầu bảng

Đánh bại Indonesia với phong độ ấn tượng, Việt Nam đang có được sự tự tin rất lớn trước cuộc so tài với Philippines, trận đấu mà nếu thầy trò HLV Park Hang-seo giành thêm 3 điểm, xem như chiếm ưu thế rất lớn trong cuộc đua giành vé vào vòng bán kết.

Cha mẹ mải làm vườn, 2 con nhỏ chết đuối thương tâm

Vụ việc 2 cháu nhỏ chỉ mới 5 và 6 tuổi của 2 gia đình ở tỉnh Bình Thuận chết đuối dưới ao khiến nhiều người thương xót.

Gabriel Jesus ghi cú poker khi Man City đè bẹp Watford 5-1

Tiền đạo người Brazil Gabriel Jesus đã tìm thấy hat-trick đầu tiên ở Premier League khi ghi 4 bàn trong chiến thắng 5-1 trước Watford, giúp Manchester City tạm thời nới rộng khoảng cách ở ngôi đầu so với Liverpool.

Ăn côn trùng lạ khiến 3 người ngộ độc ở Gia Lai: Xác định là sâu ban miêu, rất độc, gây hủy hoại cơ quan trong cơ thể

Côn trùng lạ mà 3 người làm thuê ăn là sâu ban miêu. Độc tố của sâu ban miêu là chất cantharidin, rất độc, gây hủy hoại cơ quan trong cơ thể, từ dạ dày, ruột cho đến gan, thận. Người tử vong do ăn nhiều con này.

Ghi hat-trick vào lưới Norwich, Ronaldo kiếm được 850.000 bảng tiền thưởng

Cristiano Ronaldo đã ghi được hat-trick thứ 60 trong sự nghiệp của mình vào thứ Bảy, khi anh ấy một mình dẫn dắt Manchester United giành chiến thắng Norwich City 3-2 tại Old Trafford.

Xử phạt đối tượng kêu gọi 'fan chính nghĩa' biểu tình ủng hộ bà Nguyễn Phương Hằng

Ngày 17-4, Công an thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương cho biết, đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính số tiền 4 triệu đồng đối với Lê Văn Phụng (32 tuổi, quê Đồng Tháp, tạm trú tại thị xã Tân Uyên) về hành vi 'Tổ chức xúi giục, kích động người khác gây rối, làm mất trật tự công cộng'.

Cận cảnh cây đa khổng lồ bị chặt hạ tại đình Chèm

Cây đa khổng lồ tại đình Chèm - Di tích Quốc gia đặc biệt đã bị tùy ý chặt hạ trong ngày 18-3. Theo đại diện Ban Khánh tiết đình Chèm, đây là giống cây đa đỏ mới được trồng từ năm 1998 để tạo bóng mát, chứ không phải cây cổ thụ hay cây di sản. SGGPO xin giới thiệu chùm ảnh của Trần Trung Hiếu đã ghi lại được cây đa trong tổng thể không gian đình Chèm năm 2018, 2019 và những hình ảnh ghi nhận sau đó.

Đã bắt được nghi can đâm chết người vì bị nhắc nhở khi hát karaoke gây ồn ào

Chiều 12-3, Công an Bình Phước cho biết, đã bắt được Sầm Quang Nhuận (19 tuổi, ngụ TP Đồng Xoài) nghi can trong vụ đâm chết người để phục vụ công tác điều tra.

Hình ảnh xúc động đón những công dân đầu tiên từ vùng chiến sự Ukraine về nước

Sau hành trình kéo dài gần 11 giờ đồng hồ từ Bucharest (Romania) về Hà Nội, chuyến bay đã đáp xuống sân bay Nội Bài lúc 11 giờ 30 phút ngày 8-3. Đây là những công dân Việt Nam đầu tiên trở về nước do tình hình chiến sự phức tạp ở Ukraine.

Thêm trọng tài TPHCM đạt đẳng cấp cao nhất FIFA

Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC) bổ sung trợ lý trọng tài thuộc Ban Trọng tài Liên đoàn Bóng đá TPHCM (HFF) Phạm Hoài Tâm vào danh sách trợ lý trọng tài cấp cao nhất (Elite), bắt đầu từ mùa giải 2022.

Diễn biến mới liên quan vụ án tại Cục Lãnh sự, Bộ Ngoại giao

Ngày 19-2, Cơ quan An ninh điều tra, Bộ Công an đã có văn bản gửi Bộ trưởng Bộ GT-VT đề nghị chỉ đạo các đơn vị cung cấp tài liệu làm rõ chủ trương tổ chức các chuyến bay đưa công dân Việt Nam về nước không trả phí (chuyến bay 'giải cứu'), và chuyến bay có trả phí (chuyến bay 'combo') được thực hiện từ thời điểm nào?

Liên tiếp phát hiện người dân trồng cây thuốc phiện trái phép

Ngày 19-2, Trung tá Nguyễn Văn Đại, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Na Cô Sa (Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên), thông tin đơn vị vừa phát hiện, bắt giữ thêm 1 đối tượng về hành vi trồng cây thuốc phiện.

Tân Hoàng Minh từ chối mua tài sản trúng đấu giá lô đất vàng Thủ Thiêm

Chiều 11-1, trên nhiều trang mạng xã hội, các diễn đàn trực tuyến lan truyền một văn bản được cho là của Tập đoàn Tân Hoàng Minh liên quan đến lô đất mà Công ty TNHH đầu tư bất động sản (BĐS) Ngôi Sao Việt thuộc tập đoàn mua đấu giá trúng trước đó.

Bắt 2 đối tượng cướp iPad của hai cháu bé tại phòng trọ

Chiều 6-1, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Biên Hòa đã bắt giữ đối tượng Bùi Việt Thắng (31 tuổi) và Bùi Nguyễn Hoàng Trường (25 tuổi) để điều tra về hành vi cướp tài sản.

Khen thưởng ban chuyên án triệt phá đường dây làm giả hơn 20.000 giấy tờ, thu lợi bất chính 30 tỷ đồng

Sáng 20-12, ông Nguyễn Văn Phương, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên-Huế đã tặng bằng khen cho tập thể, cá nhân và thưởng 'nóng' cho Ban chuyên án thuộc Công an tỉnh Thừa Thiên - Huế sau khi phá thành công chuyên án triệt phá đường dây làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức mà SGGPO đã thông tin.

Sau 9 ngày vẫn chưa tìm thấy 5 ngư dân Nghệ An mất tích trên biển

Sáng ngày 9-12, ông Nguyễn Trường Thành, Chánh Văn phòng Ban Chỉ huy PCTT-TKCN tỉnh Nghệ An cho biết, cho đến hiện tại vẫn chưa tìm thấy 5 ngư dân mất tích trên biển.

Michael Carrick tin chắc Man United có thể đánh bại Chelsea

HLV tạm quyền của Manchester United, Michael Carrick tin rằng đội bóng của anh có khả năng giành được một kết quả trước cường địch như Chelsea.

Dạy học là một nghề sáng tạo

Dạy học là một nghề sáng tạo. Thầy cô giáo không thay đổi mình thì không thể tạo ra sự thay đổi tương lai của mọi thế hệ học trò.Ai cũng biết dạy học trong kỷ nguyên 4.0 khác hẳn với việc dạy học ở thế kỷ 20 hoặc những thế kỷ trước. Thực tế, thầy giáo trước đây biết rất nhiều, thậm chí đám trẻ con thế hệ 5X như chúng tôi còn nghĩ thầy giáo là người 'biết tuốt', biết tất tần tật những điều mà người thường không biết.Thật sự cũng không sai là bao bởi những kiến thức thuộc về khoa học cơ bản cũng như những kinh nghiệm thực tế ở những thế kỷ trước không quá nhiều và ít thay đổi nên một người thầy uyên bác có thể 'biết tuốt'.Ngày nay, khối lượng kiến thức và kinh nghiệm của loài người thay đổi vô cùng nhanh chóng. Nhiều người cho rằng, khối lượng tri thức ngày nay tăng gấp đôi chỉ trong vòng bốn đến sáu năm. Nếu điều này đúng thì chỉ cần học hết tiểu học, các bạn học sinh lớp 6 đã có thể không biết những kiến thức mà các bạn học sinh lớp một học sau họ 5 năm.Như vậy, trong cuộc đời đi học của một người, chỉ nói ở bậc phổ thông thì số lượng kiến thức học sinh nhận được sau 5 năm với thế hệ trước có thể đã tăng gấp hai đến ba lần so với thế hệ đàn anh.Dạy học trong kỷ nguyên mới không thể theo kiểu biết gì nói nấy hoặc thậm chí biết mười nói một, bởi ngay cả khi biết mười nói một thì ông thầy cũng khó có khả năng biết được tất cả những thay đổi về mặt khoa học, kinh nghiệm trong nghề nghiệp của mình, trong lĩnh vực chuyên môn của mình.Vì thế, dạy học trong kỷ nguyên 4.0 sẽ khác nhiều so với việc dạy học truyền thống trước kia. Nhà trường ngày nay không phải chỉ là nơi duy nhất truyền đạt kiến thức cho học sinh. Kiến thức mà người học có được không hẳn chỉ ở trong khuôn viên nhà trường, trong lớp học. Người học có thể nhận được nhiều hơn thế từ ngoài nhà trường.Thế nên, việc dạy học ngày nay không giống xưa: học trò không phải là cái 'bình rỗng' để người thầy rót vào đó mọi kiến thức mà người thầy hoặc ngành học đó có được. Không thể mở rộng mãi thời gian học trong nhà trườ

Scotland chắc suất nhì bảng, Đan Mạch thủng lưới bàn… đầu tiên

Chiến thắng 2-0 trước Moldova giúp Scotland đảm bảo vị trí thứ 2 của bảng F và cùng với đó là suất play-off. Trong khi Đan Mạch dù nối dài mạch thắng liên tiếp lên con số 9 nhưng họ 'không may' đã để thủng lưới bàn đầu tiên ở vòng loại.

Tạo thêm động lực mới khôi phục sức sản xuất

Trong các vấn đề cốt lõi hiện nay, để ổn định tình hình, khôi phục kinh tế sau đại dịch Covid-19 thì vấn đề người lao động, các chính sách hỗ trợ người lao động là đặc biệt quan trọng và cấp thiết. Để hỗ trợ người lao động, sớm khôi phục sức sản xuất, những chính sách, giải pháp nếu được vận dụng càng nhanh càng tốt.Thời gian qua, Chính phủ đã ban hành nhiều giải pháp cho vấn đề này như Nghị quyết 68/NQ-CP ngày 1-7-2021 nhằm hỗ trợ doanh nghiệp với việc giảm mức đóng bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp (giảm từ 1% xuống 0%, trong 12 tháng), tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất (tạm dừng 6 tháng kể từ ngày nộp hồ sơ). Hay Nghị quyết 116/NQ-CP ngày 24-9-2021 về việc giảm mức đóng vào Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp cho người sử dụng lao động bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19 (mức đóng giảm từ 1% xuống 0% với quỹ tiền lương tháng của những người lao động thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp).Tuy nhiên, thực tế hiện nay đòi hỏi cần thiết phải bổ sung một số chính sách hỗ trợ khác nhằm giảm bớt gánh nặng, tạo điều kiện để doanh nghiệp phục hồi. Đơn cử, hiện mức trích nộp quỹ hưu trí đối với doanh nghiệp là 14%, người lao động là 8%. Quỹ ốm đau, thai sản, doanh nghiệp đóng 3%. Như vậy, tổng mức đóng bảo hiểm xã hội hiện nay là 17% đối với doanh nghiệp và 8% đối với người lao động. Ngoài ra, mức đóng bảo hiểm y tế đối với doanh nghiệp là 3% và người lao động là 1,5% cũng là một khoản chi phí rất lớn, đặc biệt trong giai đoạn ảnh hưởng đại dịch Covid-19. Do đó, Chính phủ cần có chính sách miễn/giảm mức trích nộp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế của doanh nghiệp và người lao động, ít nhất 6 tháng.Một nguồn thu khác là nguồn thu kinh phí công đoàn cũng cần được xem xét sử dụng để hỗ trợ chăm lo người lao động. Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam nên xem xét tiếp tục trích một phần từ nguồn quỹ kinh phí công đoàn để hỗ trợ người lao động là đoàn viên công đoàn đang làm việc tại doanh nghiệp, tương tự như Nghị quyết 116/NQ-CP của Chính phủ về chính sách hỗ trợ người l

Hà Tĩnh: Khởi tố, bắt tạm giam nghi phạm sát hại cháu bé 8 tuổi

Ngày 2-11, Phòng Cảnh sát hình sự Công an Hà Tĩnh cho biết, đơn vị đã chủ trì, phối hợp với Công an huyện Hương Sơn kịp thời điều tra vụ án giết cháu bé 8 tuổi xảy ra ngày 25-10, tại xã Sơn Ninh, huyện Hương Sơn. Vụ án gây hoang mang trong dư luận xã hội những ngày vừa qua.

Mở rộng tài khóa, chưa cần nâng trần nợ công

Chính phủ đã thực hiện việc tăng thêm vay nợ trong năm 2020, 2021 và đang tiếp tục tìm cách tăng vay nợ công để hỗ trợ thêm nếu nền kinh tế vẫn hấp thụ vốn tốt, đảm bảo hiệu quả vốn vay. Việc này cũng xuất phát từ chi phí cho công tác phòng chống dịch Covid-19, hỗ trợ an sinh xã hội giai đoạn 2020-2021 đã khiến cho ngân sách gặp nhiều khó khăn khi phải thực hiện những gói kích thích 'chưa có tiền lệ'.Trong khuyến nghị giải pháp phục hồi kinh tế đối với Việt Nam của Ngân hàng Thế giới (WB), có 2 giải pháp rất đáng chú ý, đó là tăng ngân sách chi cho đầu tư công và tăng chi ngân sách cho an sinh xã hội. Cả 2 khuyến nghị này đều tập trung vào chính sách tài khóa, đều tăng chi ngân sách. Đây cũng là cách mà nhiều Chính phủ trên thế giới đang và buộc phải thực hiện. Việt Nam sẽ không phải ngoại lệ.Song, một vấn đề đang được dư luận quan tâm hiện nay là việc Chính phủ vay thêm nợ có ảnh hưởng đến vấn đề kiểm soát an toàn nợ công? Và, khi vay nợ thêm có phải nới trần nợ công?Theo số liệu báo cáo của Chính phủ, với cách tính GDP mới, nợ công năm 2020 đạt mức 45,08% GDP, dự kiến đến cuối năm 2021, nợ công ở mức 46,1% GDP (nếu so với cách tính GDP cũ là 55,3%); nợ Chính phủ ở mức 45,2% GDP (năm 2018 là 50% GDP); nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ so với thu ngân sách khoảng 19,5%-20,5%. Một chỉ tiêu quan trọng khác là nợ nước ngoài của quốc gia so với GDP dự kiến cũng sẽ giảm xuống còn khoảng 45,8%.Như vậy, nếu so với ngưỡng quy định nợ công mới theo GDP mới năm 2020 thì nợ công vẫn còn cách ngưỡng khoảng 14%GDP. Nếu so với ngưỡng năm 2020 là 65% thì còn gần 15% GDP. Đây là dư địa vay thêm rất lớn, do đó chưa cần nâng mức trần nợ công.Ngay từ năm 2020, Chính phủ đã tăng mức vay nợ để bù đắp thâm hụt ngân sách cho các chi tiêu phòng chống dịch Covid-19. Theo kịch bản được WB đưa ra vào cuối tháng 9 vừa qua, bội chi ngân sách của Việt Nam dự kiến tăng từ 4,9% GDP năm 2020 lên 6% năm 2021. Con số này sẽ không đáng lo ngại khi việc tăng nợ công nhưng đi kèm với đó là những d

Thừa Thiên - Huế: Dùng dây dù vượt lũ sông A Sáp cứu 5 người bị cô lập

Chiều 12/9, Đồn Biên phòng cửa khẩu A Đớt thuộc Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh Thừa Thiên - Huế đã phối hợp cùng các lực lượng cứu hộ địa phương cứu hộ thành công 5 người dân bị cô lập trên dòng lũ sông A Sáp.

Nới dần từng bước, kiểm soát rủi ro

'Chúng ta không thể tiếp tục mãi giãn cách triệt để, cũng như không thể quét sạch F0, thay vào đó chúng ta sẽ mở dần, sống trong điều kiện bình thường mới, trong điều kiện có dịch'. Đó là trao đổi của đồng chí Nguyễn Văn Nên, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TPHCM, với báo chí bên lề cuộc làm việc với quận 7 về tình hình kiểm soát dịch Covid-19 vào ngày 5-9.Sau 3 tháng (kể từ ngày 31-5), người dân và doanh nghiệp (DN) của thành phố đã dần thích nghi với trạng thái dịch bệnh thường trực. Trong quá trình đó, người dân đã điều chỉnh hành vi tự bảo vệ mình, đồng thời nhiều DN xây dựng được phương án sản xuất an toàn ngay giữa đại dịch. Một số quận huyện đã lên kế hoạch kiểm soát dịch bệnh và mở cửa lại đời sống xã hội, kinh tế trong điều kiện có dịch làm mục tiêu quan trọng cần đặt ra.TPHCM đang chuẩn bị một cách cẩn trọng, linh động và bài bản lộ trình nới dần từng bước, kiểm soát rủi ro nhằm nỗ lực đưa trở lại hoạt động quản lý nhà nước, phục hồi sản xuất kinh doanh, mở cửa đời sống xã hội. Điều đáng nói, lộ trình này không 'bước đi' trên những ý chí lạc quan 'tếu' hay ý muốn của bất cứ cá nhân nào mà nó là sự thống nhất, đồng bộ với một kế hoạch chi tiết ứng phó với tình hình dịch bệnh - xã hội cụ thể trên từng địa bàn quận huyện cũng như chú trọng vào việc xử lý nhanh các rủi ro có thể xảy ra.Vì thế, để sống trong điều kiện có dịch, 'chúng ta cần phải có vaccine, thuốc và ý thức, thói quen tốt… để trang bị, giúp mỗi người dân trở thành chiến sĩ chiến đấu để chống dịch'- người đứng đầu Đảng bộ TPHCM đã xác định. Đó là lý do khi quận 7 và huyện Củ Chi được chọn làm thí điểm thì ngoài những tiền đề ban đầu, việc thành phố tập trung vaccine, thuốc và hệ thống y tế để hai địa phương này đủ điều kiện mở lại hoạt động sản xuất - kinh doanh, là cực kỳ quan trọng.Rõ ràng, sự biến đổi, sức sinh sản, lây lan mạnh của biến chủng Delta đã tấn công mọi thành trì phòng chống dịch ở hầu khắp các quốc gia, và Việt Nam không là ngoại lệ. Do đó, để tiến tới 'sống chung với virus

ĐKVĐ Lille sẽ sớm bị PSG soán ngôi

Vỏng đấu đầu tiên Ligue 1 mang đến một dự cảm chẳng lành cho Lille khi họ đánh mất bản sắc của mình: Để lọt lưới 3 bàn và chỉ cầm hòa nhờ pha ghi bàn ở phút cuối cùng. Khi PSG còn chưa nóng máy, Lille đã sớm tụt lại thì việc họ bị đối thủ bỏ xa là điều tất nhiên.

Vụ 'đại gia' ở Đà Nẵng bị tố lừa đảo: Tìm cách chống chế để kéo dài việc trả nợ

Sau khi SGGPO có bài phản ánh việc nhiều người gởi đơn tố cáo bà Nguyễn Thị Hồng Loan (sinh năm 1963, trú tại tổ 28b, phường Hòa Thọ Tây, quân Hải Châu, TP Đà Nẵng) đã lợi dụng lòng tin, dùng mác 'đại gia' để lừa đảo vay tiền rồi chiếm đoạt; thay vì có động thái, thiện chí giải quyết hậu quả thì bà Loan cùng chồng là ông Nguyễn Trường Quang đã tìm cách chống chế để kéo dài việc trả nợ cho các nạn nhân.