Một cuộc tranh cãi chưa từng có đã xảy ra trong những ngày gần đây liên quan đến việc Australia hủy thỏa thuận mua tàu ngầm của Pháp trị giá hàng chục tỷ USD và công bố thỏa thuận mới với Mỹ, Anh về tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân. Pháp thậm chí đã triệu hồi các đại sứ của nước này tại Mỹ và Australia để phản đối quyết định trên, động thái thể hiện sự rạn nứt ngoại giao trong mối quan hệ giữa các đồng minh lâu năm của phương Tây.
Pháp đã đưa ra phản ứng cứng rắn chưa từng có, cảnh báo Mỹ, Anh, Australia và cả NATO sẽ gặp phải hậu quả nghiêm trọng sau khi 'cướp' của Paris hợp đồng đóng tàu ngầm trị giá cực lớn.
Việc Australia hủy hợp đồng mua tàu ngầm của Pháp trị giá hàng chục tỉ USD sau khi thỏa thuận hợp tác an ninh ba bên Mỹ-Anh-Australia (AUKUS) chính thức ra đời khiến quan hệ giữa Canberra và Paris leo thang căng thẳng.
Thủ tướng Úc Scott Morrison hôm nay lên đường sang Mỹ để dự hội nghị thượng đỉnh của nhóm 'Bộ tứ' trong bối cảnh Úc đang bị chỉ trích gay gắt về quyết định từ bỏ thỏa thuận tàu ngầm với Pháp.
Hiệp định Đối tác tăng cường an ninh 3 bên (AUKUS) giữa Mỹ, Anh, Úc làm mối quan hệ giữa Pháp với Washington và Canberra rạn nứt chưa từng có, báo hiệu sự thay đổi mạnh mẽ cục diện địa chính trị.
Pháp đã hủy cuộc họp giữa Bộ trưởng Quốc phòng Florence Parly và người đồng cấp Anh sau những căng thẳng xoay quanh liên minh quân sự Mỹ - Anh - Australia.
Phát biểu với Sky News ngày 19/9, Bộ trưởng Quốc phòng Úc Peter Dutton khẳng định đã bày tỏ quan ngại với người đồng cấp Pháp Florence Parly về công nghệ tàu ngầm của Pháp và nhấn mạnh Úc phải 'hành động vì lợi ích quốc gia' khi chọn mua tàu ngầm hạt nhân. Ông cho biết, Canberra không thể mua tàu ngầm hạt nhân của Pháp vì kiểu tàu đó cần tái nạp nhiên liệu, trong khi tàu ngầm của Mỹ thì không.
Tại cuộc điện đàm sắp tới, Tổng thống Pháp Macron sẽ yêu cầu Tổng thống Mỹ Biden làm rõ về quan hệ đối tác Mỹ-Anh-Australia, điều khiến Canberra quyết định rút khỏi thỏa thuận mua tàu ngầm của Paris.
Người phát ngôn Chính phủ Pháp Gabriel Attal ngày 19/9 thông báo Tổng thống nước này Emmanuel Macron và người đồng cấp Mỹ Joe Biden sẽ tiến hành điện đàm trong vài ngày tới trong bối cảnh căng thẳng bùng lên liên quan đến một hợp đồng mua bán tàu ngầm.
Thủ tướng Australia nói ông hiểu sự thất vọng của Pháp về việc hủy bỏ thỏa thuận đóng tàu ngầm, nhưng khẳng định trước đó đã nêu quan ngại với Paris trên cơ sở lợi ích quốc gia.
Bộ trưởng Dutton cho biết chính phủ của ông đã 'thẳng thắn, cởi mở và trung thực' với Pháp rằng họ lo ngại về thỏa thuận trên, vốn vượt quá ngân sách và chậm hơn nhiều năm so với kế hoạch.
Bộ trưởng Quốc phòng Australia Peter Dutton lý giải về nguyên nhân Canberra hủy hợp đồng đóng tàu ngầm với Paris.
Hôm 19-9, Reuters dẫn lời Bộ trưởng Quốc phòng Úc cho biết nước này đã trao đổi 'thẳng thắn, cởi mở và trung thực' với Pháp về những lo ngại của họ đối với thỏa thuận mua tàu ngầm của Pháp.
Ít lâu sau khi Mỹ, Anh và Australia tuyên bố liên minh quốc phòng ba bên, Trung Quốc đệ đơn xin gia nhập CPTPP, hiệp định Mỹ từng rút lui dưới thời ông Donald Trump.
Ngoại trưởng và bộ trưởng Quốc phòng Mỹ và Australia vừa ra tuyên bố chung, trong đó có nội dung phản đối yêu sách chủ quyền phi lý của Trung Quốc ở Biển Đông.
Pháp và Liên minh châu Âu (EU) nhận thấy hành động của Mỹ khi theo đuổi liên minh Aukus trong bí mật không giống với những gì ông Biden từng hứa về việc 'nước Mỹ đã trở lại'.
Trong hơn 20 năm, Australia đã cố gắng duy trì quan hệ cân bằng với cả Mỹ và Trung Quốc, nhưng thỏa thuận quân sự mới đây với Mỹ và Anh có thể thay đổi điều này.
Mỹ-Australia: Quan ngại 'tuyên bố chủ quyền không dựa trên cơ sở pháp lý' của Trung Quốc ở Biển Đông
Ngày 16/9, Ngoại trưởng Marise Payne và Bộ trưởng Quốc phòng Peter Dutton của Australia cùng với Bộ trưởng Quốc phòng Lloyd Austin và Ngoại trưởng Anthony Blinken đã tiến hành tham vấn thường niên theo cơ chế '2+2' lần thứ 31 tại thủ đô Washington D.C, Mỹ.
Sau khi Mỹ-Anh-Australia công bố hiệp định AUKUS, phát biểu tại cuộc họp báo, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken khẳng định Mỹ sẽ không để Australia đơn độc trước các biện pháp trừng phạt thương mại của Trung Quốc.
Bộ trưởng Quốc phòng Australia Peter Dutton ngày 16/9 cho biết Australia và Mỹ đã đạt các thỏa thuận mới về bố trí lực lượng, theo đó sẽ tăng cường hợp tác trên không thông qua các hoạt động triển khai luân phiên tất cả các loại máy bay quân sự của Mỹ đến Australia.