Để hiểu rõ hơn về bức tranh toàn cảnh ở quốc gia Nam Á khi Mỹ rút quân và Taliban trở lại nắm quyền, PGS. TS, Thiếu tướng Lê Văn Cương - nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học, Bộ Công an có những trao đổi về vấn đề này.
Theo hãng tin AP (Mỹ), Washington đã đạt được thỏa thuận với Taliban rằng lực lượng này sẽ không can thiệp vào các chuyến bay sơ tán Mỹ đang thực hiện từ sân bay quốc tế Kabul.
Sự kiện Taliban chiếm lĩnh thủ đô Kabul đã đánh dấu sự thất bại của quân đội Afghanistan khi không thể chặn đứng đòn tấn công của lực lượng này, dù quân đội được đánh giá cao hơn. Dư luận cho rằng, đây là thất bại được đoán trước. Vậy nguyên nhân xuất phát từ đâu?
Tổng thống Mỹ Joe Biden đã đổ lỗi cho chính phủ Afghanistan vì thất bại trong việc chống cự trước Taliban, đồng thời liên tục khẳng định việc quyết định rút quân khỏi Afghanistan là đúng đắn.
Tình trạng người dân Afghanistan ùa xuống đường băng ở sân bay Kabul đã buộc một máy bay quân sự Đức phải chuyển hướng khi chưa sơ tán được bất cứ ai.
Đài Sputnik ngày 16-8 dẫn lời phát ngôn viên Đại sứ quán Nga Nikita Ishenko cho biết Tổng thống Afghanistan Ashraf Ghani được hộ tống rời thủ đô Kabul bằng những chiếc xe hơi chở đầy tiền mặt một ngày trước đó.
Ngày 16/8, Thủ tướng Đức Angela Merkel cùng Ngoại trưởng nước này Heiko Maas thừa nhận đã đánh giá sai về tình hình ở Afghanistan khi lực lượng Taliban tiến quân quá nhanh, giành quyền kiểm soát các thành phố và thủ đô Kabul.
Phát biểu trước quốc gia về tình hình ở Afghanistan, Tổng thống Joe Biden cho rằng, Kabul thất thủ là do lãnh đạo Afghanistan 'đã từ bỏ và bỏ chạy khỏi đất nước', trong khi Lầu Năm Góc cho biết họ 'hoàn toàn' đã lên kế hoạch cho 'khả năng Taliban sẽ đạt được những lợi ích đáng kể trên khắp đất nước,' nhưng thư ký báo chí John Kirby từ chối cho biết liệu Tổng thống Biden có được thông báo về vấn đề này hay không.
Hôm thứ Hai (16/8), Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã kêu gọi chấm dứt ngay bạo lực ở Afghanistan sau khi Taliban tiếp quản đất nước và tiến hành các cuộc đàm phán để thành lập một chính phủ Afghanistan mới bao gồm phụ nữ.
Ngày 16/8, Đại sứ Nga tại Kabul Dmitry Zhirnov cho rằng, cách tiếp cận của Taliban đối với tình hình ở Afghanistan có thể xem là 'tích cực', hiện tình hình ở Kabul đã tốt hơn so với thời Tổng thống Ashraf Ghani.
Đoạn clip ngắn ghi lại hình ảnh Tổng thống Afghanistan Ashraf Ghani lên máy bay để bắt đầu chuyến thăm hai ngày tới Uzbekistan trong tháng 7 vừa qua đã bị bóp méo nội dung trên mạng xã hội.
Ngày 16/8, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Ned Price cho biết, Washington sẽ chỉ công nhận chính quyền của Taliban tại Afghanistan nếu phong trào này tôn trọng quyền của phụ nữ và không tham gia những phong trào cực đoan như Al-Qaeda.
Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov và Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đã thảo luận qua điện thoại về tình hình Afghanistan và đồng ý tiếp tục các cuộc đàm phán với Trung Quốc, Pakistan và Liên Hợp Quốc, Nga cho biết hôm thứ Hai (16/8).
Một trong những chỉ huy quân sự cấp cao của Mỹ đã gặp mặt trực tiếp các lãnh đạo của Taliban, kêu gọi các tay súng không can thiệp vào cuộc sơ tán tại sân bay Kabul.
Taliban đã chiếm được thủ đô Kabul một cách nhanh chóng hơn nhiều so với những gì Tổng thống Mỹ Joe Biden dự liệu, Washington rõ ràng đã đánh giá sai về lực lượng này.
Tổng thống Biden thừa nhận chậm trễ về việc sơ tán thường dân Afghanistan là đồng minh của Mỹ, nhưng vẫn bảo vệ quyết định rút quân.
Tổng thống Joe Biden hôm thứ Hai cho biết ông 'đứng đằng sau' quyết định rút quân đội Mỹ khỏi Afghanistan và bác bỏ những lời chỉ trích rộng rãi về cuộc rút quân hỗn loạn đang gây ra một cuộc khủng hoảng.
Thủ tướng Merkel thừa nhận rằng Chính phủ Đức đã đánh giá sai tình hình ở Afghanistan và vấn đề quan trọng giờ đây là nhanh chóng sơ tán công dân Đức tới nơi an toàn.
Các nhân chứng cho biết 5 người thiệt mạng trong cảnh tượng hỗn loạn ở sân bay Kabul, nơi quân đội Mỹ canh gác để hỗ trợ sơ tán nhân viên Đại sứ quán Mỹ sau khi Taliban tiến vào thủ đô và tuyên bố chiến tranh kết thúc.
Ngày 16/8, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã có bài phát biểu toàn quốc về tình hình ở Afghanistan sau khi Taliban nắm quyền kiểm soát thủ đô Kabul, gần hai thập kỷ kể từ khi lực lượng này bị quân đội Mỹ lật đổ.
Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres kêu gọi thế giới hợp tác 'ngăn chặn mối đe dọa khủng bố toàn cầu tại Afghanistan' và đảm bảo rằng các quyền cơ bản của con người phải được tôn trọng.
Quan chức giấu tên này nói rằng hiện chưa rõ 2 đối tượng bị tiêu diệt có phải là thành viên của lực lượng Taliban hay không và cho rằng đây là một sự cố riêng rẽ.
Trong phản ứng đầu tiên sau khi Taliban tiếp quản Kabul, ngày 16/8, Bộ Ngoại giao Ấn Độ cho biết New Delhi sẽ 'sát cánh' với các đối tác Afghanistan, thực hiện tất cả các bước vì sự an toàn của người Ấn Độ và lợi ích của Ấn Độ ở Afghanistan.
Với việc để lộ mong muốn rút quân, Washington đã mất đi tất cả công cụ mặc cả với Taliban, dẫn tới sự sụp đổ không thể tránh khỏi của chính quyền Afghanistan.