Kỳ vọng đột phá từ cải cách thể chế

KTNN tổ chức tập huấn nhằm triển khai đồng bộ, thống nhất, bảo đảm chất lượng tổng rà soát VBQPPL trong toàn Ngành. Ảnh: Đ. KHOA

Rà soát thực chất, lắng nghe thực tiễn

Trong bối cảnh yêu cầu phát triển đất nước ngày càng đặt ra tiêu chuẩn cao hơn về chất lượng thể chế, công tác rà soát và hoàn thiện hệ thống pháp luật đã trở thành nhiệm vụ cấp thiết hàng đầu. Việc triển khai cuộc tổng rà soát hệ thống VBQPPL lớn nhất từ trước đến nay trên phạm vi toàn quốc được đánh giá là bước đi mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm xử lý tận gốc những tồn tại kéo dài, phục vụ việc hoàn thiện căn cơ và đồng bộ cấu trúc hệ thống pháp luật.

Dù mới triển khai trong thời gian ngắn, công tác này đã ghi nhận những kết quả bước đầu tích cực. Hệ thống văn bản chỉ đạo, hướng dẫn được ban hành tương đối đầy đủ; các hội nghị tập huấn trên phạm vi toàn quốc đã được tổ chức nhằm thống nhất nhận thức và phương pháp thực hiện. Đáng chú ý, Bộ Tư pháp đã chính thức vận hành Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật phiên bản mới cùng hệ thống thông tin báo cáo trực tuyến để cung cấp nguồn dữ liệu chuẩn xác cho hoạt động rà soát. Nhiều Bộ, ngành, địa phương cũng đã nhanh chóng xây dựng kế hoạch và thành lập các tổ công tác chuyên trách.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn - Trưởng Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống VBQPPL nhấn mạnh quan điểm chỉ đạo xuyên suốt là rà soát phải gắn liền với yêu cầu phát triển. Trọng tâm là làm rõ những quy định đang cản trở, chồng chéo, mâu thuẫn hoặc không còn phù hợp, bảo đảm tính “đúng, trúng, thực chất”, tránh tình trạng báo cáo hình thức. Chủ tịch Quốc hội khẳng định: “Nếu làm không nghiêm túc, thì không chỉ lãng phí nguồn lực, mà còn bỏ lỡ cơ hội chấn chỉnh những điểm nghẽn thể chế, vốn đang là nút thắt của nút thắt trong phát triển”.

Tinh thần đổi mới tư duy lập pháp và lắng nghe thực tiễn cũng được đặt lên hàng đầu. Quá trình rà soát cần lấy ý kiến rộng rãi từ các đối tượng chịu tác động trực tiếp, coi đây là thước đo khách quan nhất để đánh giá chất lượng pháp luật. Các cơ quan được yêu cầu không chỉ dừng lại ở hội thảo, tọa đàm mà cần trực tiếp gặp gỡ người dân, doanh nghiệp để lắng nghe những vướng mắc thực thi, bởi mục tiêu cuối cùng của pháp luật là phục vụ nhân dân và doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu yêu cầu huy động mạnh mẽ sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, trong đó lãnh đạo các cấp phải trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về chất lượng, tiến độ rà soát.

Kiểm toán nhà nước chủ động nhập cuộc từ sớm

Bám sát các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của Ban Chỉ đạo, KTNN đã chủ động, tích cực triển khai sớm nhiệm vụ tổng rà soát VBQPPL thuộc lĩnh vực KTNN. Ngày 22/4/2026, KTNN ban hành Kế hoạch số 514/KH-KTNN về thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL của KTNN - là một trong 10 cơ quan ban hành kế hoạch sớm nhất cả nước. Kế hoạch xác định rõ lộ trình, phân công trách nhiệm cụ thể, tạo cơ sở để Tổng Kiểm toán nhà nước triển khai nhiệm vụ đồng bộ, hiệu quả, đúng tinh thần chỉ đạo của Ban Chỉ đạo.

Đồng thời, Tổng Kiểm toán nhà nước đã quyết định thành lập Tổ công tác triển khai nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống VBQPPL của KTNN. Tổ công tác cũng ban hành hướng dẫn chi tiết, tổ chức tập huấn trong toàn Ngành nhằm bảo đảm việc rà soát được thực hiện thống nhất, bài bản và đúng yêu cầu đề ra.

Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Trần Minh Khương - Tổ trưởng Tổ công tác nhấn mạnh, yêu cầu xuyên suốt là phải thống nhất cách làm và bảo đảm chất lượng rà soát trong toàn Ngành. Trong đó, các đơn vị là chủ thể trực tiếp thực hiện nhiệm vụ rà soát, cần bám sát thực tiễn hoạt động kiểm toán để kịp thời phát hiện những quy định chồng chéo, mâu thuẫn, không còn phù hợp hoặc còn thiếu; từ đó đề xuất sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ, bảo đảm các kiến nghị vừa có cơ sở pháp lý, vừa có tính khả thi cao.

Theo Kế hoạch, KTNN sẽ thực hiện rà soát 16 VBQPPL, gồm 4 văn bản do KTNN chủ trì soạn thảo và 12 văn bản thuộc thẩm quyền ban hành của Tổng Kiểm toán nhà nước. Căn cứ các tiêu chí rà soát, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế Đặng Văn Hải - Phó Tổ trưởng Tổ công tác lưu ý, bên cạnh việc xem xét sự phù hợp của VBQPPL với chủ trương, đường lối của Đảng; tính hợp hiến, hợp pháp và tính thống nhất của hệ thống pháp luật, lĩnh vực KTNN cần đặc biệt chú trọng các khuyến cáo của INTOSAI và thông lệ quốc tế của các cơ quan kiểm toán tối cao trên thế giới. Qua đó, tiếp tục hoàn thiện các quy định về vị thế, vai trò của KTNN theo Hiến pháp và Luật KTNN.

Bên cạnh đó, từ thực tiễn hoạt động kiểm toán và công tác tham mưu, cần lưu ý phát hiện những quy định chưa rõ ràng, có nhiều cách hiểu khác nhau; các quy định thiếu tính hợp lý, khó khả thi, gây vướng mắc trong quá trình thực thi pháp luật. Đồng thời, rà soát để nhận diện những nội dung, lĩnh vực còn thiếu quy định pháp luật điều chỉnh, làm cơ sở kiến nghị hoàn thiện thể chế.

Có thể thấy, khối lượng VBQPPL cần rà soát là rất lớn, trải rộng trên hầu hết các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Điều này đặt ra áp lực không nhỏ đối với các cơ quan thực hiện. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để các bộ, ngành, địa phương nói chung và KTNN nói riêng nhìn lại toàn diện chất lượng công tác xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật trong lĩnh vực quản lý của mình; qua đó tạo nền tảng cho một cuộc cải cách thể chế đồng Bộ, thực chất và hiệu quả hơn, đáp ứng yêu cầu thể chế phải “đi trước, mở đường” cho sự phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới./.