Ngoài những phong tục đón tết truyền thống với 'Cây nêu tràng pháo bánh chưng xanh. Thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ', Việt Nam còn có những phong tục độc đáo, đặc sắc mà không phải ai cũng biết.
Việt Nam có 54 dân tộc anh em với những phong tục đón Tết Nguyên đán độc đáo, mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống của từng tộc người.
Trên đất nước Việt Nam, mỗi dân tộc đều có những phong tục riêng để đón Tết cổ truyền. Trải qua bao biến động của lịch sử, thời gian nhưng tết của người Dao vẫn gìn giữ được nhiều phong tục tập quán tốt đẹp từ ngàn xưa truyền lại.
Lễ hội Gầu Tào của đồng bào dân tộc Mông ở huyện Mai Châu (Hòa Bình) là lễ hội dân gian truyền thống, nét sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng đã có từ lâu đời nhằm tôn vinh bản sắc văn hóa, dân tộc.
Nếu như Tết của người M'Nông được biết đến với những nghi thức tôn vinh hạt thóc thì Tết truyền thống của người Êđê lại không thể không có món canh bột lá yao độc đáo, đậm đà hương vị núi rừng và đặc biệt của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.
Tết Nguyên đán là ngày lễ lớn nhất Việt Nam và với 54 dân tộc anh em cũng sẽ có những phong tục khác nhau trong dịp này. Dưới đây là những phong tục đón Tết khác lạ của một số dân tộc ở vùng núi phía Bắc nước ta.
Người Mã Liềng thuộc dân tộc Chứt, tập trung định cư ở các bản Kè, bản Cáo, bản Chuối, bản Cà Xen thuộc hai xã Lâm Hóa, Thanh Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình. Sau những năm 90 của thế kỷ trước, họ rời khỏi hang đá, cuộc sống đã dần thay đổi; tuy nhiên, những phong tục tập quán độc đáo, đặc sắc vẫn được họ giữ gìn qua nhiều thế hệ. Đối với người Mã Liềng, lễ cúng thần rừng vào ngày mùng 1 Tết là sự kiện trọng đại nhất, không gia đình nào được vắng mặt.
Hữu ngạn sông Mã, ngay sát mép nước, có một khóm đá hình thù kỳ dị gồm ba khối đá khổng lồ xếp chồng lên nhau, nhìn rất thích mắt. Nhưng lời nguyền khủng khiếp từ tảng đá ấy khiến hàng trăm năm nay, người Mường, người Thái cư trú trên mảnh đất Mường Lát (Thanh Hóa) không dám đến gần.
Cũng giống như nhiều dân tộc khác, người Dao đỏ đón Tết cổ truyền theo lịch âm. Trong quan niệm của họ, Tết là dịp để mọi người sum họp, nghỉ ngơi sau một năm lao động mệt nhọc.
Ít người biết rằng, bản Sì Choang ở xã Vàng Ma Chải, huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu, heo hút, biệt lập còn lưu giữ nhiều tập tục lạ kỳ, huyền bí của người Dao đỏ, trong đó có tục kéo vợ vào mùa xuân.
Người miền núi nhiều nơi trên thế giới đều có chung một cách 'nuôi lửa' đơn giản và hiệu quả nhất, đó là trong bếp hoặc trong lò lúc nào cũng ủ sẵn than hồng ngún trong tro, cho lửa trong than, cho lửa trong củi, cho lửa trong lửa và lửa cứ thế tự 'nuôi' mình, nói như lối nói hiện đại bây giờ là 'tự' sống 24/24 giờ.
Tại vùng đất của bộ tộc ít người ở Hà Giang, có tới cả ngàn đầu lâu trâu trắng lốp treo lủng lẳng trên những cọc vầu hoặc cọc gỗ cắm rải rác trong những bụi cỏ, sau những gốc cây.
Xét về cội nguồn, 'xe' hay còn gọi thông dụng là 'xòe' (tiếng Thái có nghĩa chung là Múa) của cộng đồng dân tộc Thái trước hết bắt nguồn và gắn kết song hành với sinh hoạt tín ngưỡng. Xòe là nơi góp phần thể hiện quan niệm của người Thái về vũ trụ và về nhân sinh, thông qua các hoạt động nghi lễ của các thầy cúng và người tham gia thực hành chính là các con bệnh hoặc những người có niềm tin vào thần linh.
Với 2.000 USD, một vị giáo sư ở Hungary đã khăn gói đến tận khu rừng nhiệt đới miền Trung Việt Nam cùng ăn cùng ở với người Bru - Vân Kiều suốt 10 tháng ròng.
Cuối năm, khi mùa màng thu hoạch xong, đồng bào dân tộc Cống, tỉnh Lai Châu lại cùng nhau vui trong Tết Hoa Mào gà.
Tuyên Quang có trên 22 dân tộc anh em cùng sinh sống. Trong đó, dân tộc Pà Thẻn sinh sống chủ yếu tại xã Hồng Quang, huyện Lâm Bình. Nói đến người Pà Thẻn là nói đến một dân tộc có đời sống văn hóa tinh thần giàu bản sắc với những lễ hội, tập tục độc đáo.
Gầu Tào là lễ hội truyền thống có từ lâu đời phản ánh tín ngưỡng, phong tục, tập quán của dân tộc Mông được tổ chức vào dịp đầu xuân hàng năm nhằm cầu mùa màng và mọi điều tốt lành nhất sẽ đến với dân bản.
Nghi thức hầu đồng của người Việt những năm 1940, 1950 được nhà nghiên cứu Maurice Durand ghi lại bằng chữ và cả hình ảnh trong cuốn 'Điện thần và nghi thức hầu đồng Việt Nam'.
Vốn có bản sắc văn hóa riêng biệt và độc đáo nên Tết của người Dao đỏ ở xã Khai Trung, huyện Lục Yên (Yên Bái) cũng mang rất nhiều nét đặc trưng cho đời sống văn hóa tinh thần của dân tộc mình.
Vốn có bản sắc văn hóa riêng biệt và độc đáo nên Tết của người Dao đỏ ở xã Khai Trung, huyện Lục Yên (Yên Bái) cũng mang rất nhiều nét đặc trưng cho đời sống văn hóa tinh thần của dân tộc mình.
Lần về Hải Phòng gần đây nhất, phóng viên gặp con út bà Nở là Phạm Thị Bích, khi cô mới ở bệnh viện tâm thần về và tỉnh táo nhất, cô đã tiết lộ sự thật.
Đối với đồng bào dân tộc Dao, lễ Lập tĩnh - Cấp sắc là một nghi lễ truyền thống thể hiện nét văn hóa độc đáo riêng của dân tộc và là nghi lễ bắt buộc đánh dấu một đàn ông người Dao trưởng thành.
Dù là cộng đồng đông người hay rất ít người, bà con các dân tộc thiểu số Việt Nam đều có những ngày Tết để nhớ về tổ tiên, về trời, đất, thần rừng, đồng thời cầu mong năm mới được ấm no, hạnh phúc, mùa màng tốt tươi...
Hỏi ông có bao nhiêu con, thì ông nhớ có 21 đứa, của 2 bà vợ, nhưng tên của từng đứa con thì ông không nhớ được, vì đông quá.
Biển Đông có hàng chục hòn đảo, nhưng không đâu như đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi), có hàng ngàn ngôi mộ chôn những pho tượng đất, mà không có xác chết.
ĐBP - Lễ Gạ Ma Thú (còn gọi là lễ Cúng bản) của người Hà Nhì ở Sín Thầu (huyện Mường Nhé) được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia từ đầu năm 2019. Tuy nhiên, với xu thế hội nhập, giao thoa văn hóa, việc bảo tồn, phát huy giá trị lễ 'Gạ Ma Thú' đang trở thành thách thức không nhỏ.
Đã 3 năm nay, người dân thôn Nậm Dạng, xã Nậm Dạng (Văn Bàn) không còn được nghe tiếng đọc bài của những học trò người Dao vang lên từ căn nhà gỗ. Bởi, 'thầy giáo' Triệu Nguyên Minh (Triệu Ồng Nhất) đã ở tuổi xưa nay hiếm, mắt mờ chân chậm, dù vẫn tâm huyết, nhưng thầy đành lỗi hẹn với những học trò khát khao học chữ Nôm Dao.
Hơn 30 năm làm nghề bốc mộ, không ít lần ông Chiến gặp những giấc mơ kỳ lạ khi kể lại người nghe phải giật mình kinh sợ.
Cả xã hầu như không có người biết chơi đàn tính, hát then, gần hết người trẻ chỉ nói với nhau bằng tiếng Kinh... là lý do để lớp học 'Hát then đàn tính' thành lập tại xã Phúc Lộc (Ba Bể, Bắc Kạn)
Thực hiện Quyết định số 12/2018/QĐ-TTg ngày 6/3/2018 của Thủ tướng Chính phủ, năm 2019, Ban Dân tộc TP Hà Nội đã tổ chức triển khai, thực hiện nhiều chính sách đối với người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của Thủ đô.
Sở Văn hóa - thể thao và du lịch cho biết, năm 2019, công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh đạt nhiều kết quả. Trong đó, hoàn thành công tác sưu tầm hiện vật các đề tài như: đồ nghề thầy cúng, trang phục, nhạc cụ, nhạc khí các dân tộc thiểu số ở Đồng Nai; hoàn thành công tác biên soạn đề tài văn hóa phi vật thể kiểm kê di sản văn hóa điển hình các dân tộc thiểu số; ẩm thực truyền thống các dân tộc bản địa; biên soạn nội dung văn hóa của người Tày, người Chăm ở Đồng Nai.
Người Pà Thẻn, thôn Thượng Minh, xã Hồng Quang (Lâm Bình) lưu giữ rất nhiều nghi lễ và lễ hội cổ truyền như: Tết Nguyên đán, nghi lễ vòng đời; nghi lễ liên quan đến nông nghiệp; lễ cầu mưa; lễ cúng cơm mới; lễ cúng thần săn bắn, lễ kéo chày; lễ hội nhảy lửa... nhưng tiêu biểu nhất vẫn là nghi lễ cấp sắc.
Hằng năm, cứ vào cuối tháng chạp, đầu năm mới, ngư dân lại tổ chức lễ 'Tết thuyền' (cúng thuyền vào dịp tết). Ngay từ tờ mờ sáng, họ đã chuẩn bị mâm cỗ để mang lên tàu cho 'thầy cúng', là những lão ngư trong làng thực hiện nghi lễ. Họ xem đây là việc tri ân 'người bạn' thuyền đã cùng họ vươn khơi đánh bắt trong một năm qua và cầu mong năm mới được mùa 'lộc biển'.