Một ủy ban của Quốc hội Iran đã phê duyệt kế hoạch thu phí đối với các tàu đi qua eo biển Hormuz - tuyến đường biển chiến lược quan trọng đối với xuất khẩu dầu khí toàn cầu, vốn gần như bị tắc nghẽn do xung đột tại Trung Đông.
Theo các nhà phân tích, Tổng thống Mỹ Donald Trump có hai lựa chọn quân sự để mở lại eo biển Hormuz.
Iran có kế hoạch thu phí đối với các tàu đi qua eo biển Hormuz bao gồm thiết lập hệ thống thu phí bằng đồng rial, đồng thời cấm tàu của Mỹ và Israel đi qua eo biển này.
Các quan chức Mỹ cho biết Tổng thống Donald Trump đã nói với các trợ lý rằng ông sẵn sàng chấm dứt chiến dịch quân sự chống Iran ngay cả khi eo biển Hormuz vẫn đóng cửa.
Theo nhà kinh tế trưởng Bruce Kasman của JP Morgan, việc Eo biển Hormuz tiếp tục bị đóng trong thêm một tháng sẽ dẫn tới tình trạng hạn chế nguồn cung năng lượng đối với các ngành công nghiệp tiêu thụ năng lượng.
Quốc hội Iran đã thông qua đạo luật áp đặt phí quá cảnh đối với tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz, bất chấp các quy định hàng hải quốc tế.
Lúc 6h ngày 31/3, giá dầu WTI ở mức 104,9 USD/thùng, tăng 2,5 USD/thùng, ngược laịi giá dầu Brent của Mỹ ở mức 112,8 USD/thùng, giảm 2,5 USD/thùng.
Số lượng tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz đang có dấu hiệu tăng lên, song vẫn thấp hơn đáng kể so với thời điểm trước khi cuộc xung đột ở Trung Đông bùng phát.
Nếu Iran tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz, trong khi Houthi gây gián đoạn Biển Đỏ, hai bên có thể ảnh hưởng lớn đến các tuyến vận tải chiến lược và dòng chảy dầu mỏ toàn cầu.
Giá dầu thế giới tăng mạnh trong phiên giao dịch đầu tuần, với dầu Brent tiến gần mức tăng theo tháng mạnh nhất lịch sử, trong khi dầu WTI vượt mốc 100 USD/thùng, sau khi lực lượng Houthi tại Yemen mở rộng xung đột bằng các cuộc tấn công nhằm vào Israel. Trong nước, giá xăng dầu được điều chỉnh giảm đồng loạt.
Quốc hội Iran đã thông qua một đạo luật nhằm chính thức áp đặt phí quá cảnh đối với các tàu thương mại đi qua Eo biển Hormuz, qua đó luật hóa hệ thống thu phí mà các cơ quan chức năng Iran đã triển khai trên thực tế theo hình thức tạm thời kể từ đầu tháng 3.
Khoảng 1.900 tàu thương mại đã bị mắc kẹt ở eo biển Hormuz, chủ yếu ở Vịnh Ba Tư kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu các chiến dịch quân sự chống Iran cách đây hơn một tháng.
Iran xác nhận một chỉ huy cấp cao liên quan chiến dịch phong tỏa eo biển Hormuz đã thiệt mạng, đánh dấu thêm tổn thất lớn trong hàng ngũ lãnh đạo quân sự giữa lúc xung đột leo thang.
Là 'cánh cổng' trên biển duy nhất nối vịnh Ba Tư với đại dương, nơi hơn 20% sản lượng dầu mỏ thế giới đi qua mỗi ngày, Eo biển Hormuz sở hữu vị trí địa lý đặc biệt quan trọng. Đây là nơi trung chuyển năng lượng trung tâm của thế giới, những cũng là điểm nghẽn với nguồn cung nhiên liệu cho thế giới khi xung đột xảy ra.
Iran thiết lập thế trận phòng thủ liên hoàn tại eo biển Hormuz bằng 7 hòn đảo chiến lược, tạo thành những pháo đài không thể chìm đe dọa mọi hoạt động hàng hải.
Iran hôm thứ Hai xác nhận một cuộc không kích của Israel đã khiến chỉ huy lực lượng hải quân của Vệ binh Cách mạng thiệt mạng.
Trong một tuyên bố phát sóng trên truyền hình nhà nước ngày 30/3, Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết, Tư lệnh lực lượng hải quân Alireza Tangsiri 'đã về với thánh Allah do vết thương quá nặng'.
Việc eo biển Hormuz bị tê liệt kéo dài sang tuần thứ 5 mà chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, đang tạo ra những tác động sâu rộng, có khả năng tái định hình cục diện năng lượng thế giới, đặc biệt là tại khu vực châu Á.
Ngày 30/3, các bộ trưởng tài chính, bộ trưởng năng lượng và thống đốc ngân hàng trung ương của Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) sẽ tiến hành hội đàm trực tuyến nhằm đánh giá những hệ lụy kinh tế từ cuộc xung đột tại Trung Đông, trong bối cảnh giá dầu và khí đốt tiếp tục tăng phi mã.
Iran lần đầu đòi công nhận chủ quyền eo Hormuz để kết thúc chiến sự, tính thu phí tàu qua lại, biến tuyến vận tải huyết mạch thành nguồn thu tỷ USD.
Sự tham gia của lực lượng Houthi cùng Iran đang khiến xung đột theo hướng khó lường hơn, thậm chí có thể tạo ra 'kịch bản ác mộng' nếu phong tỏa thành công eo biển Bab al-Mandeb.
Tham vọng mới này đang khiến cả thế giới lo ngại: điều gì sẽ xảy ra nếu một trong những tuyến dầu khí quan trọng nhất hành tinh bị kiểm soát theo cách chưa từng có?
Nhiều quốc gia Trung Đông và Nam Á đang thúc đẩy các cuộc thảo luận về khả năng thành lập một liên minh quốc tế nhằm quản lý hoạt động hàng hải và thu phí quá cảnh qua eo biển Hormuz.
Bộ Dầu mỏ Ấn Độ ngày 29/3 thông báo hai tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) đã đi qua eo biển Hormuz và đang trên đường tới nước này.
Ngày 29/3, Bahrain ban bố lệnh giới nghiêm hàng hải nhằm cải thiện tình hình an ninh trên vùng biển của nước này.
Houthi xuất hiện trong diễn biến mới của chiến sự Iran, khiến bức tranh xung đột trở nên phức tạp hơn với một lực lượng ít được hiểu đầy đủ.
Trong tuần này, các quan chức Iran đã đưa ra danh sách yêu cầu nhằm chấm dứt cuộc chiến do Mỹ và Israel khởi xướng, đồng thời bổ sung một điều chưa từng có trước đây: công nhận chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz.
Trong tháng qua, Iran đã siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz, khiến giá dầu tăng vọt và gây hoảng loạn cho các thị trường toàn cầu. Sau khi các tay súng Houthi ở Yemen tuyên bố tham gia cuộc chiến ở Trung Đông, có nguy cơ nhóm này sẽ gây ảnh hưởng tới một tuyến đường biển quan trọng khác.
Quân đội Israel tuyên bố sẵn sàng cho một cuộc chiến trên nhiều mặt trận sau khi lực lượng Houthi ở Yemen tham gia vào cuộc xung đột bằng các cuộc tấn công tên lửa vào Israel.
Phong trào Houthi ở Yemen - được Iran hậu thuẫn - đã phóng tên lửa đầu tiên vào Israel ngày 28/3, chính thức trở thành một bên tham chiến trong cuộc xung đột ở Trung Đông. Việc này đánh dấu 'sự leo thang nghiêm trọng và đáng lo ngại', ông Farea Al-Muslimi - một nhà nghiên cứu tại Chatham House - cho biết.
Iran đã đồng ý cho thêm tàu treo cờ Pakistan đi qua eo biển Hormuz, động thái được Islamabad đánh giá là bước đi tích cực góp phần giảm nhiệt căng thẳng tại Trung Đông.
Đại diện thường trực của Iran tại Liên hợp quốc, ông Ali Bahreini tuyên bố, Tehran sẽ tạo điều kiện và đẩy nhanh việc vận chuyển các chuyến hàng nhân đạo qua eo biển Hormuz an toàn để đáp lại yêu cầu từ Liên hợp quốc.
Việc Tehran siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz không chỉ làm tê liệt dòng chảy thương mại mà còn đặt ra cơ chế thu phí gây tranh cãi về mặt kinh tế lẫn pháp lý.
Iran đồng ý cho phép 20 tàu treo cờ Pakistan đi qua eo biển Hormuz, Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar cho biết trong bài đăng trên mạng xã hội. Theo thỏa thuận, mỗi ngày sẽ có 2 tàu Pakistan đi qua eo biển này.
Giá dầu tăng vọt trong phiên cuối tuần sau khi Iran tuyên bố đóng cửa eo biển chiến lược Hormuz và giới đầu tư lo ngại về đàm phán Mỹ-Iran. Chính quyền ông Donald Trump liệu sẽ có giải pháp gì và đầu tuần mới sẽ ra sao?
Pakistan khẳng định việc Iran cho phép 20 tàu mang cờ nước này đi qua eo biển Hormuz là một bước đi có ý nghĩa nhằm hạn chế nguy cơ bùng phát cuộc khủng hoảng năng lượng tồi tệ nhất trong lịch sử hiện đại.
Trước nguy cơ gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz, các nước Đông Nam Á như Indonesia và Thái Lan đàm phán với Iran để bảo đảm an toàn cho tàu dầu, ứng phó rủi ro thiếu hụt năng lượng.
Dù cuộc tấn công tên lửa của Houthi vào Israel chưa gây nhiều tác động, việc nhóm vũ trang này tham chiến có thể tạo ra 'kịch bản ác mộng' nếu họ phong tỏa thành công eo biển Bab al-Mandeb.