Trong chuyến điền dã mới đây, chúng tôi tình cờ được biết tại làng Thung (xã Ia Kly, huyện Chư Prông, tỉnh Gia Lai) có đến 2 thác nước tuyệt đẹp là Jrai Glong (thác Cao) và Jrai Bui (thác Heo). Sở dĩ dân làng gọi như vậy là vì, ngày trước, khi núi rừng còn rậm rạp, một con heo rừng đã chọn chỗ này làm nơi ở. Cũng có người kể, thời xa xưa, đây từng là nơi loài động vật hoang dã ấy thường ghé lại tắm táp.
Trong xã hội quần hôn nguyên thủy, chế độ mẫu hệ giúp con người biết chính xác ai đã sinh ra mình. Vì vậy, vấn đề hôn nhân chiếm một số điều đáng kể trong luật tục Tây Nguyên.
1. Mùa xuân nào đã xa, rừng cây tươi tắn lành lặn xanh màu. Buôn làng người M'Nông sống bên thác nước, dòng sông đầy đặn tháng ngày. Người người vui sống chung tay nương rẫy kề cạnh rừng cây mừng ngày mùa lúa mới. Đêm trăng sáng, buôn làng ngân vang tiếng cồng chiêng, rộn ràng tình ý thiêng liêng biết ơn đất trời, sông núi, rừng cây, nương rẫy từng mùa nắng mưa đem lại sự sống tốt tươi cho cộng đồng.
Phận trai mười hai bến nước biết bến nào trong, biết nào đục mà sao Park Bo Gum chưa 'đậu' được bến nào đã phải mang danh 'thánh bị đổ vỏ' thế này?
Từ năm 2019 đến nay, UBND huyện Sa Thầy phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch triển khai Đề án 'Làng truyền thống của các DTTS trên địa bàn tỉnh', trong đó chọn làng Bar Gốc, xã Sa Sơn làm thí điểm.Sự tích làng Bar GốcChúng tôi đến thăm làng Bar Gốc khi ráng chiều bắt đầu ngả sang màu vàng sẫm. Đây là ngôi làng của người dân tộc Gia Rai (nhánh Aráp) nằm dưới chân núi Chư Nang Brai của Vườn Quốc gia Chư Mom Ray với tiềm năng về đa dạng sinh học, nhiều thác nước, hang động, đỉnh núi, khu bãi thú, đồng cỏ và những khu rừng hoang sơ đẹp như những bức tranh thủy mặc. Đặc biệt, địa hình của làng bằng phẳng, đường giao thông thuận lợi, người dân có ý thức trong việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Tâm sự với chúng tôi, ông A Đih (80 tuổi, làng Bar Gốc) kể: Từ ngàn xưa, người Gia Rai đã sinh sống quanh các dãy núi này rồi. Nhưng một hôm, trời mây vần vũ, dân làng kéo nhau đi tìm nơi có hang đá, cây cối cổ thụ để tránh bão tố cuồng phong. Khi đi đến chỗ ở bây giờ, người dân gặp rất nhiều gốc cây cổ thụ thân to mấy người ôm không xuể, xung quanh có nhiều thân cây leo rậm rạp, nên dân làng vào các gốc cây đó trú mưa. Sau cơn mưa, dân làng thấy nơi đây khá bằng phẳng, cây cối tốt tươi, nên thống nhất dừng chân để lập làng. Với ngôn ngữ của người Gia Rai, Bar có nghĩa là sợi dây, Gốc có nghĩa là gốc cây rừng, nên Bar Gốc là sợi dây cuốn quanh gốc cây rừng để con người có thể vào đó trú ngụ. Và từ đó, người dân đặt tên cho làng là Bar Gốc.
Nằm bên dòng sông Ô Lâu hiền hòa, làng cổ Phước Tích là một di sản sống quý báu trong bối cảnh nông thôn đang bị đô thị hóa diễn ra khắp nơi.
Trong tâm thức người Việt tự xưa 'cây đa, bến nước, sân đình' vẫn vẹn nguyên hình ảnh gợi biết bao thân thuộc. Trải qua thăng trầm thời gian, cho đến nay đình làng Hồ, xã Thọ Thanh (Thường Xuân) không chỉ là nơi hội họp, giao lưu văn hóa - văn nghệ, mà còn là hiện thân của sự đoàn kết cộng đồng.
Làng cổ Dương Nỗ thuộc xã Phú Dương, huyện Phú Vang (tỉnh Thừa Thiên - Huế) nép mình bên dòng sông Phổ Lợi. Tuy nằm ngoài vùng di sản cố đô Huế nhưng làng cổ Dương Nỗ luôn thu hút rất đông khách du lịch bởi nơi đây từng in dấu một thời ấu thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Phước Tích (xã Phong Hòa, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên-Huế) là ngôi làng cổ hơn 500 tuổi nằm ven sông Ô Lâu.
Chúng tôi rất xúc động khi đến tham quan Nhà lưu niệm của Bác Hồ ở làng Dương Nổ, xã Phú Dương (huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên - Huế) vào một ngày tháng Tư. Không chỉ thăm ngôi nhà giản dị, những cảnh vật nơi đây như dòng sông, bến nước... đều gắn với hình ảnh của Bác.
Dòng Vàm Nao rộng lớn đang cuồn cuộn một sức sống ngầm, lặng thầm mà mạnh mẽ. Nó như đang kể với nhân gian một câu chuyện dài về cuộc đồng hành của lòng người và tạo hóa. Những bến sông sống trở lại, vui trở lại, giàu có trở lại từ những lan tỏa chân chất ngọt lành.
Diễn viên Yến Vy từng lọt 'mắt xanh' của rất nhiều đạo diễn sân khấu và điện ảnh những năm đầu thập niên 2000.
Đàn cá tự nhiên hàng nghìn con sống dưới bến sông được người đàn ông ở miền Tây cho ăn, chăm sóc như thú cưng.
Phan Mạnh Quỳnh giờ đây đúng chất 'người đàn ông của gia đình', nhận làm công việc giúp vợ như bao 'anh đàn ông' bình thường khác khiến cư dân mạng vô cùng thích thú.
Ngày 24-4, Trung tâm Văn hóa-Thông tin và Thể thao huyện Đak Đoa (tỉnh Gia Lai) phối hợp với UBND xã Hà Bầu tổ chức phục dựng lễ cúng giọt nước của người Jrai tại làng Bông.
Sáng 24/4/2021, hàng trăm người dân làng Bông, xã Hà Bầu, huyện Đak Đoa (tỉnh Gia Lai) tập trung về bến nước của làng để tiến hàng nghi lễ cúng Giọt nước. Đây là văn hóa truyền thống lâu đời của người Jrai tại Gia Lai và cũng là một trong những nét đẹp văn hóa còn lưu giữ của người dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên. Lễ cúng Giọt nước của người Jrai hay còn gọi là Soi Yang Ia thường được tổ chức vào tháng 4 hằng năm với mục đích cầu mong thần nước phù hộ cho dân làng mạnh khỏe, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, vạn vật trong buôn làng đều tươi tốt, không có bệnh dịch xảy ra.
Làng Chàng Sơn thuộc xã Chàng Sơn, huyện Thạch Thất, Hà Nội được biết đến với danh hiệu 'làng bách nghệ', trong đó có nghề làm quạt giấy nổi tiếng bao đời nay. Với những chiếc quạt dùng để trang trí, người ta sẽ bắt gặp khi thì cảnh Hồ Gươm, lúc lại cảnh đồng lúa của làng quê Việt, đôi lúc là những hình ảnh cây đa, bến nước sân đình quen thuộc