Tân Yên xây dựng chuỗi liên kết phát triển chè bền vững

Người dân xã Tân Yên thu hái chè nguyên liệu.

Xã Tân Yên được hình thành trên cơ sở sáp nhập xã Tân Lập và xã Tân Hợp (cũ). Nằm ở độ cao trung bình từ 800 đến 900 m so với mực nước biển, khí hậu mát mẻ, độ ẩm cao, nhiều sương mù, địa phương có điều kiện thuận lợi để phát triển cây chè chất lượng cao. Hơn 20 năm trước, khi Dự án tái định cư thủy điện Sơn La được triển khai, Nhà nước hỗ trợ nhân dân trồng mới và phục hồi gần 190 ha chè. Diện tích tăng nhanh, nhưng đầu ra lại trở thành khó khăn lớn. Giao thông thời điểm đó chủ yếu là đường đất, mùa mưa đi lại khó khăn, trong khi chè búp tươi cần được vận chuyển, chế biến trong thời gian ngắn. Sản lượng chưa ổn định, chi phí vận chuyển cao khiến việc tiêu thụ chè khó khăn, không ít hộ đã tính đến việc chặt bỏ chè để chuyển sang cây trồng khác.

Trước thực tế đó, năm 2004, ông Hà Ngọc Quý đã đứng ra thành lập HTX sản xuất, kinh doanh chè, tổ chức thu mua và chế biến sản phẩm cho người dân. Dù máy móc, cơ sở chế biến ban đầu còn hạn chế, sản phẩm chủ yếu tiêu thụ trong nước, nhưng đã giúp người dân từng bước lấy lại niềm tin, tiếp tục đầu tư chăm sóc vùng chè. Đến năm 2008, HTX liên doanh với doanh nghiệp, thành lập Công ty TNHH Chế biến chè Tân Lập, tập trung sản xuất chè chất lượng cao và xuất khẩu trực tiếp ra nước ngoài. Từ đây, mối liên kết giữa người trồng chè và doanh nghiệp ngày càng chặt chẽ, từng bước hình thành chuỗi từ sản xuất nguyên liệu, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm.

Kiểm tra chất lượng chè tươi tại Công ty TNHH Chế biến chè Tân Lập.

Ông Hà Ngọc Quý, Thành viên Hội đồng quản trị Công ty TNHH Chế biến chè Tân Lập, cho biết: Công ty hiện liên kết với khoảng 400 hộ trồng chè. Cán bộ kỹ thuật thường xuyên xuống các nương chè hướng dẫn bà con lựa chọn giống, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, thu hái và kiểm soát tiêu chuẩn nguyên liệu; đồng thời hỗ trợ vật tư, phân bón và kỹ thuật sản xuất.., góp phần thay đổi phương thức canh tác từ nhỏ lẻ sang sản xuất theo yêu cầu của thị trường.

Sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền, cùng sự nỗ lực của các doanh nghiệp là cơ sở vững chắc để cây chè ở Tân Yên duy trì và phát triển. Ông Hà Quang Thành, Chủ tịch UBND xã Tân Yên, cho biết: UBND xã khuyến khích người dân trồng và chăm sóc chè theo hướng hữu cơ, VietGAP; thu hút, kêu gọi các doanh nghiệp, HTX đầu tư, chế biến chè, có hợp đồng bao tiêu sản phẩm dài hạn với người trồng chè. Toàn xã hiện có hơn 270 ha chè, sản lượng chè búp tươi đạt gần 23.000 tấn/năm; giá chè búp tươi luôn giữ ở mức ổn định giúp người dân ngày càng gắn bó với cây chè. 

Công nhân Công ty TNHH Chế biến chè Tân Yên phân loại, kiểm tra sản phẩm chè sau chế biến.

Đồng hành với doanh nghiệp và người trồng chè, xã Tân Yên tạo điều kiện cho các Công ty TNHH chè Mộc Sương, Công ty TNHH Chế biến chè Tân Lập Mộc Châu, HTX Sản xuất, kinh doanh chè Tân Lập, HTX chè Nà Tân liên kết với người dân, hướng dẫn quy trình sản xuất an toàn, bao tiêu sản phẩm. Mối liên kết này góp phần ổn định đầu ra, nâng cao giá trị sản phẩm. Trước đây, chè búp tươi chỉ có giá khoảng 5.000-6.000 đồng/kg, đến nay giá thu mua đạt khoảng 11.000 đồng/kg.

Gia đình chị Lò Hương Giang, bản Hoa, có hơn 4.000 m² chè. Trước đây, gia đình chị luôn lo lắng  đầu ra của sản phẩm. Chị Giang chia sẻ: Từ khi liên kết với Công ty, chúng tôi được hỗ trợ kỹ thuật, không còn lo lắng về đầu ra nữa, giá chè được điều chỉnh tăng qua các năm, đầu ra ổn định nên so với nhiều loại cây trồng khác, chè mang lại nguồn thu thường xuyên và ổn định hơn.

Sau hơn 20 năm xây dựng và phát triển chuỗi liên kết, sản phẩm chè Tân Yên đã có mặt tại thị trường Đài Loan, các nước Trung Đông... Từ vùng chè từng đứng trước nguy cơ bị thu hẹp do khó khăn về đầu ra, Tân Yên đã từng bước hình thành chuỗi liên kết tương đối đồng bộ giữa người dân và doanh nghiệp, từ vùng nguyên liệu đến chế biến, tiêu thụ. Đây là nền tảng quan trọng để xã tiếp tục phát triển vùng nguyên liệu chè chất lượng cao gắn với chế biến, đáp ứng các yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, hướng đến nhiều thị trường, nâng cao giá trị cây chè.