Chư Đăng Ya không chỉ nổi tiếng bởi vẻ đẹp hùng vĩ của thiên nhiên Tây Nguyên mà còn là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc Jrai.
Tỉnh Điện Biên, mảnh đất địa đầu Tây Bắc, không chỉ nổi tiếng bởi chiến thắng lịch sử 'lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu', mà còn là nơi hội tụ, giao thoa văn hóa của nhiều dân tộc thiểu số, trong đó dân tộc Thái chiếm một phần lớn dân số toàn tỉnh. Gắn bó với đời sống sinh hoạt, lao động và tín ngưỡng tâm linh của người Thái suốt bao đời là nghề dệt thổ cẩm – một biểu tượng văn hóa giàu bản sắc đang được gìn giữ và truyền lại cho thế hệ mai sau.
Từ trăm năm nay, nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào Chăm Khánh Hòa vẫn được lưu truyền, mặc cho nhiều đổi thay của cuộc sống. Mỹ Nghiệp - một chấm nhỏ trên bản đồ của 'vùng đất nắng gió' vẫn rực rỡ những tấm thổ cẩm muôn màu, xứng đáng là biểu tượng một thời của văn hóa Chăm Pa lộng lẫy.
Sau khi sáp nhập, các vùng quê ở An Giang khoác lên mình diện mạo mới, đa sắc hơn. Dù địa giới hành chính thay đổi, nhưng đối với nhiều người dân, quê hương vẫn còn đó và họ luôn trân quý, giữ gìn những giá trị lịch sử, văn hóa truyền thống của gia đình, địa phương.
Khi những khu công nghiệp nối dài và đô thị ngày càng hiện đại thì ở các làng quê Thanh Hóa vẫn hiện hữu những hình ảnh quen thuộc: mùi hương bài nồng ấm, đôi tay dệt chiếu thoăn thoắt hay những nong bánh đa phơi dưới nắng vàng. Đằng sau tất cả là bóng dáng những người phụ nữ nông thôn - những 'người giữ lửa' âm thầm, đang cần mẫn ngày ngày nối dài mạch sống của nghề truyền thống. Họ không chỉ tạo nên sinh kế cho gia đình, mà còn góp phần gìn giữ hồn quê.
Buôn Đưng KNớ nay thuộc xã Đam Rông 4, Lâm Đồng, là nơi cư ngụ của người Cơ Ho nhánh Cil bản địa. Ngôi làng lọt thỏm giữa khu dự trữ sinh quyển Núi Bà - Bidoup, được bao bọc bởi dãy Đông Trường Sơn hùng vĩ cùng những cánh rừng mênh mông.
Lễ hội 'Món ngon từ đất bazan và biển' tại tỉnh Gia Lai với hàng chục gian hàng đặc sản từ rừng xuống biển thu hút đông đảo người dân và du khách.
Giữa không khí chính trị trang trọng của đại hội Đảng bộ các xã, phường trong tỉnh vừa qua, những 'không gian văn hóa' ấm áp bên lề đại hội khiến lòng người như lắng lại.
Được xây dựng từ những năm 1959, Thánh đường Masjid Jamiul Azhar là nơi các tín đồ đạo Hồi ở An Giang đến hành lễ.
Nằm nép mình bên ngã ba sông BaZắc (còn gọi sông Châu Đốc), làng Chăm xã Châu Phong, tỉnh Kiên Giang đến nay vẫn duy trì nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào mình.
Bà vẫn thường kể với cô cháu gái của mình về thổ cẩm. Đó là những câu chuyện lung linh sắc màu và cũng dài như sợi chỉ trên khung dệt…'Ngày xưa, mỗi khi con gái đi lấy chồng, bố mẹ sẽ mang những tấm thổ cẩm đẹp nhất sang nhà trai để làm của hồi môn cho con gái. Nhà trai thì đưa cho nhà gái bạc trắng, trang sức, cồng chiêng… Phong tục của dân tộc Pa Kô từ đời này sang đời khác là như vậy'.
Khi sản phẩm công nghiệp ngày càng tràn ngập thị trường thì ở vùng núi rừng Đưng K'nớ (xã Đam Rông 4, tỉnh Lâm Đồng) vẫn còn những người phụ nữ cần mẫn bên khung cửi, kiên nhẫn nhuộm từng sợi chỉ, dệt từng hoa văn. Những tấm thổ cẩm ra đời từ nơi đây là hơi thở níu giữ kí ức truyền thống đại ngàn.
Núi lửa Chư Đăng Ya, với vẻ đẹp tuyệt tác địa chất, sở hữu vẻ đẹp đầy mê hoặc của tự nhiên. Nhưng dưới chân ngọn núi lửa này lại là mảnh đất thấm đẫm bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số, chủ yếu là người Jrai.
Hơn 30 năm trước, xóm lò đất Đầu Doi, xã Hòn Đất từng tấp nập ghe thương lái. Giờ nơi đây không còn sầm uất như xưa, nhưng trong cái lặng lẽ ấy, người thợ Lâm Bảo Sơn vẫn miệt mài giữ lửa cho lò đất, như cách anh gìn giữ một phần hồn cốt cha ông.
Từ việc sáp nhập các xã cũ là Hồng Thái, Hồng Thượng, Sơn Thủy, Phú Vinh của huyện A Lưới trước đây trở thành xã A Lưới 3 (Tp. Huế), tin rằng với các mô kinh tế tiên phong trong việc chuyển đổi cây trồng, phát triển nghề truyền thống và phát triển du lịch cộng đồng sẽ giúp khởi sắc cuộc sống mới ấm no cho người dân vùng cao nơi đây.
Những bộ trang phục may từ vải thổ cẩm của đồng bào S'tiêng tại xã Tân Hưng tạo nên vẻ đẹp vừa lạ vừa quen, khiến nhiều người thích thú. Sau khi nghề dệt thổ cẩm của đồng bào S'tiêng, M'nông tại Đồng Nai được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (tháng 2-2024), phong trào bảo tồn và phát triển nghề dệt truyền thống tại các ấp, sóc trong tỉnh ngày càng khởi sắc. Đặc biệt, việc cách tân trang phục truyền thống theo xu hướng thời trang hiện đại được chú trọng.
Những mặt hàng thổ cẩm mang đậm sắc màu văn hóa của người Mạ ở phường Đông Gia Nghĩa (Lâm Đồng) đã được đưa lên sàn online, mang lại nguồn thu nhập ổn định, góp phần giúp người dân tộc thiểu số thoát nghèo.
Thôn Xí Thoại có 219 hộ dân sinh sống, chủ yếu là dân tộc Ba Na (chiếm 95%). Nghề dệt thổ cẩm ở đây được hình thành từ trước năm 1945 chủ yếu để phục vụ cho gia đình và cộng đồng dân cư.
Với lợi thế về truyền thống lịch sử, văn hóa cùng cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, đồng bào Jrai ở xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai đã phát huy vốn văn hóa bản địa, xây dựng làng thành điểm du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống.
Dù tuổi đã cao, mắt đã mờ, đôi tay không còn nhanh nhẹn như trước nhưng nữ cựu chiến binh Đinh Kruinh (SN 1932, trú thôn Blôm, xã Ia Pa, tỉnh Gia Lai) vẫn miệt mài bên khung dệt để giữ gìn, truyền dạy nghề dệt thổ cẩm truyền thống.
Gần 30 năm qua, thương hiệu chiếu của cơ sở dệt chiếu Uzu Tân Châu Long, phường Long Phú (tỉnh An Giang) đã khẳng định được chỗ đứng trên thị trường. Sản phẩm được biết đến bởi sự tinh xảo, tỉ mỉ và chất lượng vượt trội so với các sản phẩm cùng loại. Bên cạnh sản phẩm chiếu chủ lực, cơ sở phát triển thêm các sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ cây Uzu nhằm phục vụ du khách đến mua sắm, tham quan và trải nghiệm.
Những báu vật cha ông để lại cho người dân Tây Giang có thể kể đến là rừng lim cổ thụ quý hiếm, là các đồ án hoa văn thổ cẩm, là điệu tung tung za zá, nét văn hóa bản sắc của đồng bào Cơ Tu trở thành những giá trị cốt lõi khát khao đổi thay cho cơ hội phát triển mới.
Nghệ thuật tạo hoa văn cạp váy của người Mường tỉnh Hòa Bình (cũ), nay là tỉnh Phú Thọ đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là sự tôn vinh, ghi nhận và là niềm tự hào của người Mường, động lực để đồng bào tiếp tục giữ gìn và phát huy giá trị di sản.
Từ tiếng chiêng ngân vang trong những buổi tập cuối tuần, sắc màu rực rỡ trên khung dệt thổ cẩm, đến những tràng cười giòn tan trong hội thi thể thao giữa đại ngàn, Gia Lai đang khơi lại mạch nguồn văn hóa trong từng nếp nhà, mái ấm, cộng đồng.
Ở nơi núi rừng Trường Sơn, trải dài qua từng bản làng của đồng bào Vân Kiều, Pa Cô ở Quảng Trị, đang có những con người lặng thầm giữ lửa. Họ không cần danh xưng lớn lao mà chỉ âm thầm dệt nên sợi dây nối dài giữa quá khứ đến hiện tại và tương lai. Những nghệ nhân như Kray Sức, Hồ Văn Hồi, Ăm Nhờ… chính là những người giữ hồn của một nền văn hóa từng có lúc đứng bên bờ mai một.
Là hạt nhân phong trào xây dựng đời sống văn hóa của địa phương, những gia đình DTTS Gia Rai, Ba Na nhiều thế hệ đã cùng nhau vun đắp, trao truyền tình yêu với văn hóa truyền thống, cống hiến hết mình cho sự phát triển của buôn làng.
Trải qua nhiều thế hệ, đồng bào M'nông tỉnh Bình Phước đã sáng tạo và tích lũy nhiều loại hình nghề thủ công truyền thống mang sắc thái đặc trưng của cộng đồng, trong đó nổi bật là nghề dệt thổ cẩm.
Từ lâu, thổ cẩm không chỉ là sản phẩm thủ công đơn thuần, mà còn là nơi kết tinh hồn cốt văn hóa của các dân tộc thiểu số vùng cao. Trên dải biên cương Tây Bắc, bản Pa Xa Lào, xã Pa Thơm, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên là một 'miền dệt' đặc biệt, nơi những người phụ nữ dân tộc Lào âm thầm gìn giữ và thổi hồn vào từng tấm vải bằng đôi tay khéo léo và tình yêu với nghề truyền thống. Những đường chỉ, sợi tơ không chỉ đan dệt nên hoa văn, mà còn dệt nên cả ký ức, bản sắc và khát vọng sống bền vững nơi biên giới.
Ở miền Tây xứ Nghệ, nghề thổ cẩm là niềm tự hào và phần hồn văn hóa của người Thái. Gắn bó trọn đời với nghề, nghệ nhân Lô Thị Mai ở bản Na, xã Hữu Lập, huyện rẻo cao Kỳ Sơn đã góp phần gìn giữ, lan tỏa nghề truyền thống, tạo phong trào đưa bản Na trở thành một trong những làng nghề đầu tiên được công nhận của tỉnh.
'Chiếu Tà Niên anh trải em nằm/ Phải duyên chồng vợ trăm năm anh chờ' - câu ca dao mộc mạc như chất chứa cả một vùng văn hóa, gói ghém tinh thần thủy chung và bàn tay tài hoa của những người con đất Vĩnh Hòa Hiệp (Châu Thành, Kiên Giang).
Dệt thổ cẩm không chỉ là nghề thủ công truyền thống mà còn là một nét văn hóa độc đáo, gắn bó mật thiết với đời sống các dân tộc Tây Nguyên.
Ở vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện kinh tế-xã hội còn nhiều thiếu thốn, phụ nữ dân tộc thiểu số đã và đang gánh chịu sự bất bình đẳng kép: khoảng cách giới và khoảng cách địa lý. Những rào cản này khiến họ khó tiếp cận với giáo dục, việc làm và các cơ hội phát triển.
Nghề dệt thổ cẩm của người Thái tỉnh Nghệ An được công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đã mở ra cơ hội bảo tồn, giúp nghề thủ công truyền thống được khôi phục.
Tại nhà ga T3 – Cảng Hàng không Quốc tế Tân Sơn Nhất, Sasco đã kiến tạo hệ sinh thái dịch vụ mới mang đậm dấu ấn văn hóa Việt, nơi mỗi khoảnh khắc chờ đợi trước chuyến bay trở thành một phần hành trình khám phá đầy cảm xúc.
Giữa những triền núi xanh ngát của huyện Đam Rông, nơi có dòng Krông Nô vẫn ngày ngày miệt mài chảy qua những buôn làng nhỏ bé, đồng bào dân tộc M'Nông, K'Ho ở các xã Đạ M'Rông, Đạ Tông, Đạ Long vẫn lặng lẽ, bền bỉ giữ gìn và truyền nối những giá trị văn hóa truyền thống từ bao đời nay.
Giữa những triền núi xanh ngát của huyện Đam Rông, nơi có dòng Krông Nô vẫn ngày ngày miệt mài chảy qua những buôn làng nhỏ bé, đồng bào dân tộc M'Nông, K'Ho ở các xã Đạ M'Rông, Đạ Tông, Đạ Long vẫn lặng lẽ, bền bỉ giữ gìn và truyền nối những giá trị văn hóa truyền thống từ bao đời nay.
Với mong muốn hồi sinh nghề dệt chiếu truyền thống Kim Bồng (xã Cẩm Kim, TP Hội An), chị Phạm Thị Công (36 tuổi) đã sáng tạo lồng ghép hoạt động du lịch trải nghiệm vào quy trình sản xuất tại cơ sở gia đình.