Mùa xuân đầu của con

VHXQ - Đóa pháo hoa nghiêng nở trên cầu Con trong tay cha ngẩng đầu nhoẻn miệng Con hơn hai tháng tuổi Trái đất vừa đôi mươi

Giữa thênh thang tự tại một bắt đầu

VHXQ - Ngươi đã đến biết bao lần đỉnh núi Để im nghe sam mộc nhắc ngươi rằng Đỉnh kiêu bạc trong tấc hồn ngươi đó Vẫn lạnh lùng cô độc mỗi mùa trăng.

Ngựa trong tranh Bùi Xuân Phái

VHXQ - Bác sĩ người Pháp gốc Việt Gérard Chapuis, cũng là nhà nghiên cứu và sưu tập văn hóa, được mệnh danh là 'người gác đền Bùi Xuân Phái ở Marseille'. Ông cũng là người sở hữu nhiều bức tranh 'con giáp' quý hiếm của họa sĩ Bùi Xuân Phái.

Biểu tượng quyền uy ở các vương quốc Đông Nam Á cổ đại

VHXQ - Lịch sử của loài ngựa ở Đông Nam Á cổ đại được định hình bởi một nghịch lý cơ bản: sự hiện diện của một sinh vật của những đồng bằng rộng mở trong một khu vực bị chi phối bởi gió mùa, những cánh đồng lúa nước và rừng rậm nhiệt đới. Chính nghịch lý ấy đã khiến vai trò của ngựa tại khu vực này không bao giờ mang tính nền tảng như ở Á – Âu, mà luôn tồn tại trong thế phụ trợ, biểu trưng và chọn lọc.

Đường thiên lý Quảng Nam có từ bao giờ?

VHXQ - Sự hình thành và phát triển của con đường thiên lý xưa (quốc lộ 1A ngày nay) đã bắt đầu từ 2.000 năm trước và liên tục, đồng thời gắn liền với hành trình Nam tiến của dân tộc.

Trạm dừng, để rồi bước tiếp

VHXQ - Ai cũng có lúc nhìn lại một năm đã qua của mình. Phút lắng lòng bên ly cà phê buổi sáng, ngồi một mình để cảm nhận khoảng thời gian chậm như từng giọt cà phê, sau đó tiếp tục ra đường với bao công việc đang chờ.

Năm mới

VHXQ - Tôi không còn một bài thơ nào cho năm mới chuyện thật đáng xấu hổ

Địa danh liên quan đến ngựa ở xứ Quảng xưa

VHXQ - Dấu ấn của ngựa trong nhiều địa danh xưa tại Đà Nẵng phần nào cho thấy sự quen thuộc của loài vật này trong đời sống.

Có một 'chiếu nghỉ' trên dặm dài Nam tiến

VHXQ - Trên hành trình mở cõi, đất Quảng Nam xưa nhận lãnh vai trò 'chiếu nghỉ' trên bậc thang lịch sử và gửi gắm nhiều tâm tình, ký ức…

Đâu đó có trạm sách nhỏ đang chờ

VHXQ - Cách nay vài năm, trong cái lạnh se sắt ra Giêng, một sớm Đà Nẵng, tôi ngồi uống cà phê trước xưởng in ấn nhỏ của một người bạn. Xưởng in be bé đó nay đã… phá sản. Bạn tôi thì vẫn ở Đà Nẵng, vẫn tiếp tục cần mẫn với sách vở, chữ nghĩa, mưu sinh.

Nghiệm về những 'trạm' dừng

VHXQ - Có những vùng đất níu chân người dừng lại để ngẫm nghĩ. Không phải vì đường đi khó, mà vì ký ức dày. Xứ Quảng là một miền như thế, qua những trạm dừng từ Hải Vân đến Dốc Sỏi, theo sông biển, ta có dịp chiêm nghiệm những biến thiên trên tiến trình lịch sử. Dừng giây lát là ta sẽ chạm vào dấu chân tiền nhân từng qua trạm nơi đây...

Dừng chân trên đỉnh Trường Sơn

VHXQ - Trên những chặng hành quân xuyên Trường Sơn Đông năm ấy, bộ đội chủ lực cùng các đoàn vận chuyển lương thực, đạn dược của lực lượng hậu cần và đồng bào miền núi xứ Quảng thường hẹn nhau ở những điểm dừng quen dưới chân núi. Đó là những khoảng lặng ngắn ngủi nhưng an toàn, nơi nhiệm vụ kháng chiến được thực hiện trong bí mật, trước khi đoàn quân tiếp tục vượt dốc vào chiến trường miền Nam.

Đã thấy mùa xuân!

VHXQ - Yên co hai chân lên phản nhìn nước lũ lao vào nhà khua khoắng khắp nơi nhanh như kẻ cướp. Tháng trước, lần đầu lũ đến, mọi người trong nhà cuống cuồng vớt đồ đạc, cứu gia súc gia cầm.

Hành trình chậm rãi cùng niềm tin trên mái nhà thế giới

VHXQ - Có lẽ không đâu trên thế giới, nghi thức bái lạy lại gây ấn tượng mạnh với du khách như khi đến Tây Tạng.

Chạy nước

VHXQ - Những người đàn bà rời xa bờ bãi Những người đàn bà bỏ đi không nói

Bẻ từng góc ấu thơ ngồi ăn vụng

VHXQ - Những buổi sáng nắng lọt qua phên liếp Chạm mi con giấc thơ dại say nồng Chiêm bao con dệt bằng màu của nắng Bếp rạng ngày, mẹ quạt lửa ngồi trông

Ngựa của tướng quân Phạm Kiệt

VHXQ - 'Xuống ngựa buộc cương nở nụ cười/Tiếng gà giục giã hết canh tư/ Người sau bước tiếp, người đi trước/ Thơ đến chào xuân, đã mấy mươi' - bài thơ hồi ức về ngựa ở Liên khu 5 của cụ bà Phạm Thị Trinh vẫn còn nhiều người thuở chiến khu nhớ.

'Quảng Nam thất trạm' trên con đường thiên lý

VHXQ - Dặm dài lịch sử, cha ông đã mở con đường thiên lý Bắc - Nam. Đường thư này gợi nhớ đến con đường 'mở cõi' về phương Nam với khao khát khai phá vùng đất mới. Trong đó, hệ thống trạm dịch 'Quảng Nam thất trạm' là một minh chứng sống động về sự phát triển của hệ thống giao thông và thông tin liên lạc xưa.

Trầm tích những hành trình

VHXQ - Vị trí tự nhiên đã tạo nên xứ Quảng như một trạm dừng chân của các hành trình lịch sử. Các cuộc tiếp xúc, va đập đã rèn giũa nên tính cách Quảng kiên cường và linh hoạt, bao dung và sáng tạo. Bước vào kỷ nguyên mới, liệu xứ Quảng có thể tận dụng trầm tích lịch sử để trang bị một hành trình đến tương lai của chính mình?

Dưới mây mù trên trạm Hải Vân Quan

VHXQ - Trong suốt dặm dài năm tháng, trạm dừng trên đỉnh Hải Vân đã đón tiếp không biết bao nhiêu nhân vật lịch sử. Nhưng có lẽ người được nhắc nhớ nhiều nhất là chúa Tiên Nguyễn Hoàng.

Thẳm bóng ngựa trên đường thiên lý

VHXQ - Đôi, ba thập niên trước, khi về với làng lụa Mã Châu bên dòng sông Thu, nhìn lại dằng dặc thời gian trôi trên những biền dâu lơ thơ còn sót lại, không hiểu sao tôi cứ liên tưởng tới hình ảnh con ngựa. Bóng ngựa cần mẫn thồ gánh những pho lịch sử trầm tích cùng bao nhiêu phù sa ấm lạnh ngàn năm là bấy nhiêu miên tầng văn hóa.

Đường lên nguồn Lỗ Đông

VHXQ - Lỗ Đông là tên gọi nhánh sông phía Nam, nằm ở thượng nguồn sông Túy Loan, dưới chân Núi Chúa (núi Giáo Lao, núi Bà Nà) - ngọn chủ sơn của vùng đất phía Bắc Quảng Nam - Đà Nẵng xưa. Từ thời chúa Nguyễn, Lỗ Đông cũng là tên gọi của một trong 6 'nguồn' quan trọng.

Cánh chim bạt gió… trở về

VHXQ - Đôi vợ chồng Việt xa xứ - ông bà Lê Tất Luyện - Thụy Khuê gần trọn một đời, gắn bó với văn chương, hội họa và nỗi niềm đau đáu với nền nghệ thuật nước nhà.

Một dấu chân đi, vạn cái nhìn

VHXQ - Sử sách ghi rõ chuyện đường thiên lý có từ thời Lê, kéo dài đến thời Minh Mạng thì hoàn tất hình hài con đường từ Nam Quan đến Mũi Cà Mau. Đó là công rất lớn của cha ông thời mở cõi. Việc mở đường gắn liền với đặt 'Trạm', nhằm canh phòng và vận chuyển văn thư...

Một chút nhớ Tết Việt

VHXQ - Với người Việt xa xứ, Tết là dịp tìm lại bản sắc quê nhà giữa dòng đời hối hả nơi xứ người. Với những người nước ngoài đã ăn Tết ở Việt Nam, đó là khoảng thời gian đẹp đẽ nhất họ được thưởng thức hương vị truyền thống của Tết Việt.

Tết này, bạn nhớ hương vị gì?

VHXQ - Một cái Tết rất riêng, nhỏ và có phần cố chấp của tôi - đứa con xứ Quảng mang theo những mảnh ký ức mơ hồ như mùi khói bếp cũ, đi suốt đời mà không nỡ bỏ xuống.

Hơi gió ngoại thành

VHXQ - Xuân quyết định sẽ dành nguyên ngày hôm nay để dọn dẹp nhà cửa. Nhà neo người, cũng chưa đến mức thành 'bãi chiến trường' nhưng suốt năm qua, công việc bận rộn nên cô cũng ít có thời gian để toàn tâm cho việc này.

Nhâm nhi một chén… 'rượu trời'

VHXQ - Chúng tôi quây quần bên trong ngôi moong (nhà sinh hoạt dành riêng cho hộ gia đình Cơ Tu) dưới làn khói chiều. Từ gian bếp, chủ nhà lấy ra chum rượu tà vạc được chưng cất từ vài ngày trước, cùng vài món ẩm thực truyền thống, mời khách 'ăn tết'.

Món canh trân châu phỉ thúy bạch ngọc

VHXQ - Vị giác của con người nhiều khi được quyết định bằng cảm giác...

Trong nắng vàng chiều nay...

VHXQ - Chiều nay tôi ghé lại, ráng chiều bìa rừng đang đỏ ửng trên đầu cây cỏ sim mua, là màu đỏ của buổi chiều nhiều năm trước. Mả mồ cũng đã kịp xanh rêu, bên cội sim ngày cũ giờ cũng đã già thêm mấy bận…

Vương vấn khói bếp

VHXQ - Mỗi mùa tháng Chạp, chỉ cần đi ngang gian bếp đỏ lửa, Tết đã kịp về trong ký ức. Những người giữ bếp, giữ nghề, cũng giữ lại hương Tết cho phố phường.

Da diết hương xưa

VHXQ - Tháng chạp thường giục ta hối hả hơn để làm cho xong những phần việc của năm cũ, kịp sửa soạn đón Tết. Nhưng đôi khi cũng đủ sức níu ta ngừng lại giây lát, để cùng chậm rãi đong đếm nỗi niềm xưa, để nghe thoảng mùi hương ký ức thân quen…

Du xuân trên những cung đường Đà Nẵng

VHXQ- Không khí xuân đến với Đà Nẵng không chỉ bằng sắc mai vàng trước ngõ hay phố phường rực rỡ sắc màu. Xuân bắt đầu từ những chuyến đi, từ nhịp bánh xe trên những cung đường ven biển, từ cánh bay mở rộng nơi sân bay quốc tế...

Rủ bạn về cùng

VHXQ - 'Bạn thấy Tết Việt Nam thế nào?' - 'Ồ, ngon lắm! Tết Việt rất ngon!'. Đoạn hội thoại vỏn vẹn hai câu mà tôi đặc biệt ghi lại trong một tấm thiếp, đặt ngay ngắn nơi góc bàn làm việc. Cứ đôi lần thỉnh thoảng lần giở, thấm thoắt lại thấy đã đông qua, xuân về.

Mùa xuân bên mẹ...

VHXQ - Mẹ ngồi đãi đậu bên hiên Nắng xuân gọi xuống một miền trong veo Quê nhà xanh biếc ao bèo Có miền khói ấm bếp nghèo rưng rưng.

'Còn chồi nảy cây'

VHXQ - Tới gần giữa tháng 12/2025, trang Thi Viện thống kê ca dao về than thân trách phận được 1.096 bài. Than không chỉ đi tìm sự chia sẻ từ bên ngoài, mà còn là tự hóa giải và tự hòa giải với nội tâm của chính mình, để mà sống tiếp, sống vui.

Chợ cuối năm trên đường thiên lý

VHXQ - Để băng qua ngã ba Nam Phước chiều cuối năm, tôi phải vượt qua trạm ký ức của tuổi trung niên, nơi ngôi chợ nhỏ không chỉ thu hẹp bán buôn thường ngày, mà lan ra ngã ba nhấp nhô người, xe, lay ơn, quật tết…

Một thoáng xuân về…

VHXQ - Vẫn còn mùi vị tết quê Ở trong áo mẹ ngày về bâng khuâng.

Người khuất nẻo mùa xuân

VHXQ - Những người khuất nẻo hồn tôi, họ là những cánh vàng tinh khiết góp phần cho đời tôi thêm xuân.

Hương trầm làng cũ

VHXQ - Tháng Chạp, nắng lơ thơ rọi xuống hong khô mặt đất ấm. Cánh đồng Trung Phước (Nông Sơn, thành phố Đà Nẵng), nấp sau thung lũng lúa non lún phún lên xanh. Làng tôi bắt đầu dọn dẹp những ngổn ngang sau trận lũ, và sau một mùa đông dài rét mướt.

Hương gây mùi nhớ

VHXQ- Góc ngã ba trước chợ Hội An có một bà bán hương. Sạp hàng khiêm tốn nằm nép vào cạnh tường vôi bên hông một ngôi nhà cổ, ngó qua phía chùa Ông.

Hẹn nhau đoàn viên

VHXQ - Tết đến, xuân về, nhiều gia đình lựa chọn tận hưởng kỳ nghỉ đẹp nhất trong năm bằng những chuyến đi.

Về với tháng Chạp

VHXQ - Tôi lại về trong sương sớm đông tan dòng sông cũ vắt qua trời tháng Chạpchuyến đò ngang chồm lên mom cát bãi bờ dài líu quíu bước chân xa

Tháng Chạp trong thư tịch

VHXQ - Qua những văn bản xưa, từ chính sử, dã sử đến ghi chép của người ngoại quốc từng đặt chân lên đất Việt, có thể thấy Tết được 'nuôi dưỡng' suốt cả tháng Chạp, với sự kỹ lưỡng của nghi lễ và ý thức cộng đồng.

Vị lạp cuối năm

VHXQ - Những ngày tháng Chạp trở gió, mùi thơm đặc trưng của thứ rượu Mai Quế Lộ tỏa ra từ những xâu lạp xưởng đỏ au treo trên sào tre. Tết thường bắt đầu sớm nhất từ thứ mùi vị nồng nàn đó.

Mùi tháng Chạp

VHXQ - Hồi còn đi học xa nhà, mỗi lần nhìn màu nắng chạp, mà tôi vẫn gọi là nắng Tết, lòng tôi lại rung rức nỗi nhớ quê. Nhớ nắng.

Nhớ một tiếng còi tàu…

VHXQ - 'Từng pha gió lạnh bay vào/Ngẩn ngơ ta xuống ga nào hỡi em?'. Phút đứng Ở sân ga Trà Kiệu vắng tanh, bỗng nhớ hai câu đó của thi sĩ Hồ Dzếnh. Nhớ vì hồi đi học, tàu chợ đi như 'rùa đau thận', 1 giờ chiều ở ga Đà Nẵng, 8-9 giờ đêm, thậm chí 10 giờ đêm mới đến Huế. Tàu chợ mà. Ôi thôi là như cái chợ!

Giữ khoảnh khắc từ những chuyến tàu

VHXQ - Trần Ngọc Tiến (người Đà Nẵng, 34 tuổi) - một người trẻ đặc biệt của Chi nhánh Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam - Xí nghiệp Đầu máy Sài Gòn, cơ sở Đà Nẵng. Đặc biệt, vì anh vừa là người lái tàu, vừa là nghệ sĩ nhiếp ảnh, với những khung hình xoay quanh sự chuyển động của con tàu.

Đường sắt Đông Dương và dấu ấn Paul Doumer

VHXQ - Ngày nay, khi tham quan ga tàu Đà Lạt, hay Bạch Dinh ở phường Vũng Tàu (Thành phố Hồ Chí Minh), mọi người thường nghe hướng dẫn viên nhắc đến dấu ấn của viên toàn quyền Đông Dương Paul Doumer - người chỉ đạo xây dựng tuyến đường sắt xuyên Việt, cầu Long Biên... Ông từng làm việc cho tờ báo 'Le Républicain de l'Aisne' và 'Le Radical' và đến Việt Nam năm 40 tuổi (1897).

Chờ đợi tàu lửa hơi nước

VHXQ - Du lịch Việt Nam đang chứng kiến một xu hướng mới, khi các sân ga cổ trở thành điểm đến du lịch. Cạnh đó, du lịch đường sắt đang được hoạch định thành một sản phẩm liên vùng ở miền Trung.

Linh hồn không gian biết nhớ

VHXQ - Sau một năm đi vào vận hành, ga metro Bến Thành đã là một thực thể đô thị, khi mang theo đời sống và ký ức của người Sài Gòn.

Phía trước, những sân ga mới...

VHXQ - Bước chân lần đầu đến sân ga Iksan vào một sáng muộn tháng mười một, tôi chuẩn bị cho chặng di chuyển dài hơn hai trăm cây số, được gói gọn trong một tiếng chạy tàu.