Từ phong trào kháng thuế năm 1908 đến khởi nghĩa Duy tân 1916, cuộc đời Trương Bá Huy là bản hùng ca về lòng yêu nước và khí tiết của người Quảng. Ông sống trọn một đời vì dân, vì nước, và ra đi nơi ngục tù, để lại tấm gương trung liệt sáng mãi với thời gian.
'Tôi sống ở thị trấn Hà Lam từ bé cho đến năm mười bốn tuổi. Đầu năm lớp Mười trong khi gia đình tôi vẫn tiếp tục sống ở thị trấn thì tôi chuyển vào Tam Kỳ rồi sau đó do thời thế đẩy đưa, tôi đi biệt cho tới bây giờ. Viết về Hà Lam thì có cả tỷ thứ để viết, vì đây là thị trấn tuổi thơ tôi; biết bao kỷ niệm của tôi gắn với nơi này…'.
Hơn một thế kỷ trước, tiếng trống tân học ở đất Quảng được tôn vinh sứ mệnh 'đuổi ma cổ hủ', thu hút số người theo học lối mới ngày càng đông, tạo ra mối nguy cơ đối với nền thống trị của thực dân, phong kiến đương thời.
Trên hành trình khai lập của xứ Quảng, vùng đất Duy Xuyên đã tạo lập được các giá trị lịch sử, văn hóa với sự giao thoa tiếp biến của nền văn hóa Sa Huỳnh - Chămpa - Đại Việt, đóng góp lớn vào tiến trình của lịch sử Quảng Nam và dân tộc, trở thành vùng đất giàu giá trị truyền thống lịch sử, văn hóa, anh hùng cách mạng.
Trải qua các giai đoạn lịch sử, người dân Duy Xuyên - Quảng Nam đã góp phần quan trọng cùng với người dân cả nước viết nên những trang sử hào hùng, đầy vẻ vang của dân tộc trong công cuộc dựng nước và giữ nước.
Nhiều ca sĩ nổi tiếng sẽ hội tụ tại chương trình nghệ thuật kỷ niệm 420 năm danh xưng Duy Xuyên - tỉnh Quảng Nam, được tổ chức tối 19-8.
* Dưới triều Nguyễn, trên đất Quảng Nam có 7 nhà trạm để chuyển các loại công văn của triều đình đến các địa phương. 7 trạm này được đặt ở những đâu và người ta dùng phương tiện gì để chuyển công văn qua các trạm? (Lê Quang Mỹ, Sơn Trà, Đà Nẵng).
Người dân An Phước từ xưa đã có truyền thống cần cù lao động, yêu nước và hiếu học. Vào đầu thế kỷ XX đã có nhiều gia đình trong tổng An Phước thuộc dòng khoa bảng, theo xu hướng cải cách của phong trào Duy Tân do cụ Phan Châu Trinh khởi xướng. Trường Cẩm Toại tại tổng An Phước, huyện Đại Lộc, Quảng Nam (nay là Trường Tiểu học An Phước, xã Hòa Phong, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng) theo đường lối 'khai thông dân trí' của phong trào Duy Tân, dạy theo lối mới.
Hà Khê (Khe Sen) là dòng nước chảy qua giữa làng Hà Lam được người xưa xem là long mạch của làng, nay là điểm nhấn trong quy hoạch phát triển của thị trấn Hà Lam.
Có một người Quảng ra Huế sinh sống từ lâu đã trở thành hội viên sáng lập của Hội Những người bạn của Cố đô Huế (AAVH). Ông có nhiều nghiên cứu về văn hóa Huế, được người đời sau tôn vinh là nhà 'Huế học' thuộc thế hệ thứ nhất, đó là Nguyễn Đình Hòe.
Ngày xưa dân gian quen gọi làng Ngũ Giáp là làng Giáp Năm bởi có chiếc cầu Giáp Năm nối nhịp hai bờ của dòng sông đào từ sông Thu Bồn đến sông Vĩnh Điện. Giờ tên cầu đã thay đổi nhưng trong tâm tưởng của dân làng, cầu Giáp Năm vẫn đậm nét văn hóa - lịch sử ghi đầy dấu tích của người xưa.
Tên ông được đặt cho một đường phố ở thành phố Tam Kỳ và một trường THPT ở huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam. Tất cả văn bằng, sắc phong của 'người thầy dạy ba vua' được lưu giữ tại nhà lưu niệm mang tên ông ở xã Tam An, huyện Phú Ninh.
Trực tiếp chỉ huy đội quân của mình, ông Hồ Viết Mẫn đã góp công vào thắng lợi chung của triều đình trong thời gian đầu cuộc chiến chống Pháp xâm lược.
* Trong chuyến du lịch mới đây, xe chạy qua khỏi ngã tư thị trấn Hà Lam (huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam) tầm hơn cây số, chúng tôi thấy bên tay mặt một tam quan có ghi rõ to hai chữ 'Quán Hương'. Có người cho rằng ở đây quán xá rất lịch sự, làm cái cổng quá đẹp. Có người bảo đây có lẽ là cổng dẫn vào một làng quê xưa. Theo quý báo, cách giải thích nào là chuẩn xác? (Lê Nguyễn Quỳnh Châu, quận Sơn Trà, Đà Nẵng).
Quảng Phú là ngôi làng đặc biệt của thành phố Tam Kỳ. Đặc biệt không phải là vì 'vừa rộng vừa giàu' như tên gọi mà vì dù nằm sát phủ lỵ Hà Đông xưa nhưng lại là đất của huyện Lễ Dương và là làng khoa bảng hàng đầu của huyện.
Từ Nghĩa trang liệt sĩ Điện Bàn theo quốc lộ 1A về hướng Bắc đến đường số 1, Bồ Mưng 1, rẽ phải khoảng 500 mét là đến chùa Minh Giác. Đây là ngôi chùa cổ có niên đại gần 400 năm, tọa lạc tại xứ đất Bồ Minh, nay là thôn Bồ Mưng 1, xã Điện Thắng Bắc, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.
Đình Nhứt Giáp nằm trong xứ đất Ba Bút của làng Phong Nhứt xưa, nay là khối phố Phong Nhứt, phường Điện An, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.
Theo trang tin Phật học đời sống (www.phathocdoisong.com), hiện nay Đà Nẵng có 91 ngôi chùa, 3 tịnh xá. Ngoại trừ một số ngôi chùa mới được xây dựng từ vài thập niên gần đây như Chùa Linh Ứng Bãi Bụt (2004), Chùa Linh Ứng Bà Nà (1999), Tịnh thất Vạn Thiện (1992), Chùa Bồ Đề Thiền Viện (1995)... thì phần lớn các chùa còn lại đều thuộc dạng cổ tự.
Theo hệ thống tổ chức đơn vị hành chính dưới triều vua Thành Thái, năm 1905, tỉnh Quảng Nam có hai phủ là Thăng Bình và Điện Bàn, trong đó phủ Thăng Bình gồm 3 huyện là Quế Sơn, Lễ Dương và Hà Đông. Đến nay, hầu hết các tài liệu, công trình nghiên cứu đã xuất bản đều ghi huyện Hà Đông được nâng lên thành phủ vào năm 1906 (năm Thành Thái thứ 18), sau đó đổi tên thành Tam Kỳ; phủ lỵ chuyển từ xã Chiên Đàn vào thôn An Hòa, xã Tam Kỳ, nay di tích phủ đường vẫn còn sau khuôn viên UBND phường An Mỹ.
Tại làng Hà Lam (nay là thị trấn Hà Lam, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam) có một khu Nghĩa trủng và một ngôi miếu Âm linh được xây dựng cách đây gần 150 năm. Đến tiết Thanh minh hằng năm, dân làng tụ tập tại đây để cúng tế nhằm 'an ủi những linh hồn vô gia cư không có người phụng tự'.
Từ chối cả mâm vàng hối lộ, đòi chặt chân người xin chức tước, khiến đạo tặc cũng phải nể phục là giai thoại về những vị quan nổi tiếng thanh liêm trong lịch sử.