Hướng đến tuổi thọ khỏe mạnh

Với việc tuổi thọ tăng nhanh hơn so với tuổi thọ khỏe mạnh ở hầu hết 204 quốc gia và vùng lãnh thổ, nghiên cứu cho rằng, hệ thống y tế cần chuyển trọng tâm từ việc chỉ đơn thuần kéo dài tuổi thọ sang cải thiện chất lượng cuộc sống vì tuổi thọ khỏe mạnh.

Sống vui khỏe với tuổi già. Ảnh: Greatergoodhealth

Sống thọ chưa tương xứng với sức khỏe

Theo nghiên cứu, tuổi thọ trung bình toàn cầu tăng lên đáng kể trong thế kỷ qua, hiện đạt 73,8 tuổi, nhờ tiến bộ trong việc giảm mạnh tỷ lệ mắc bệnh truyền nhiễm, tử vong ở bà mẹ và trẻ em, cũng như trong chẩn đoán, phòng ngừa và điều trị bệnh mãn tính.

Năm 2023, trung bình người dân trên toàn cầu có 14,5% cuộc đời ở tình trạng sức khỏe kém, gồm các tình trạng rối loạn cơ xương khớp, rối loạn tâm thần, các bệnh mãn tính như tim mạch, suy giảm thính lực do tuổi tác và các chấn thương không chủ ý.

Trong đó, tại các quốc gia có thu nhập thấp, thiếu hụt dinh dưỡng, nhiễm trùng đường hô hấp, bệnh lao và các bệnh nhiệt đới bị lãng quên (NTD) như sốt xuất huyết, bệnh phong nằm trong số những nguyên nhân hàng đầu.

Ngay cả tiến bộ trong y học và nhận thức cộng đồng ngày càng cao về lối sống lành mạnh, những người sinh sau năm 1945 trên toàn cầu vẫn có nguy cơ mắc bệnh mãn tính và khuyết tật cao hơn so với thế hệ trước. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến nghị, những phát hiện trên đặt ra câu hỏi về tính bền vững của chăm sóc xã hội và việc phân bổ nguồn lực giữa phòng ngừa, điều trị và đổi mới. Giải quyết vấn đề này tốt có thể mang lại tác động tích cực đáng kể về mặt xã hội, hệ thống y tế và kinh tế quốc gia.

Tác giả chính của nghiên cứu và là Giám đốc Viện Đo lường và Đánh giá sức khỏe thuộc Trường Y Đại học Washington (Mỹ) khẳng định: “Tiến bộ trong việc chăm sóc sức khỏe người cao tuổi không chỉ đo bằng tuổi thọ mà còn bằng thời gian sống khỏe mạnh. Đôi khi, chúng ta hy vọng thuốc men và công nghệ sẽ giải quyết mọi vấn đề, thay vì khắc phục tận gốc nguyên căn như thay đổi lối sống như ăn uống lành mạnh, hoạt động thể chất thường xuyên, gắn kết xã hội”, theo Euronews.

Tương lai tuổi thọ khỏe mạnh

Trong bối cảnh đời sống được nâng cao, nhiều chính phủ trên thế giới đẩy mạnh chiến lược “sống thọ đi cùng sức khỏe tốt”.

Điển hình, Healthy SG (Vì Singapore khỏe mạnh hơn) là sáng kiến chăm sóc sức khỏe toàn dân mang tính bước ngoặt của chính phủ “quốc đảo sư tử”. Đó là chuyển đổi hệ thống từ “chữa bệnh” (bị động) sang “giữ gìn sức khỏe” (chủ động phòng ngừa), cùng với chính sách hỗ trợ để người dân có lối sống lành mạnh hơn.

Theo đó, công dân Singapore có thể chọn một bác sĩ gia đình, người sẽ là đối tác chăm sóc sức khỏe, cùng xây dựng kế hoạch sức khỏe cá nhân hóa như thay đổi lối sống, khám sàng lọc và tiêm chủng. Sự hợp tác này bảo đảm chăm sóc liên tục và toàn diện, phù hợp với nhu cầu sức khỏe cá nhân. Singapore cũng thành lập nhiều bệnh viện và trung tâm chăm sóc chuyên biệt dành cho người cao tuổi.

Trong bảng xếp hạng toàn cầu năm 2026 về các quốc gia khỏe mạnh nhất thế giới của WHO công bố đầu tuần này, Nhật Bản vẫn là chuẩn mực toàn cầu về lão hóa lành mạnh. Tuổi thọ trung bình của người Nhật là 84,1 tuổi, trong khi tỷ lệ tử vong có thể phòng ngừa là 86/100.000 người và tỷ lệ tử vong có thể điều trị là 49/100.000 người, thấp hơn đáng kể so với tiêu chuẩn của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD).

Người dân xứ sở hoa anh đào hưởng lợi từ sức mạnh thể chế vững chắc, với chi tiêu y tế của chính phủ đạt khoảng 11% GDP và theo dõi cả tuổi thọ lẫn sức khỏe như chỉ số phát triển cốt lõi của quốc gia.

Bên cạnh can thiệp dựa trên công nghệ, Nhật Bản áp dụng triệt để phương châm “phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Thông qua mạng lưới bảo hiểm y tế toàn dân, chính phủ bắt buộc và hỗ trợ tài chính để người già khám sàng lọc định kỳ, phát hiện sớm các nguy cơ suy giảm chức năng, ung thư hoặc bệnh mãn tính.