Hồn văn hóa Katuic
Dọc dãy Trường Sơn, các cộng đồng tộc người Cơ Tu, Tà Ôi, Bru-Vân Kiều đã kiến tạo nên một không gian văn hóa giàu bản sắc, gắn bó mật thiết với núi rừng. Trong dòng chảy hiện đại, việc bảo tồn và phát huy các giá trị này đang trở thành yêu cầu cấp thiết.
Lễ hội của người Cơ Tu. Ảnh: Alăng Ngước
Từ bao đời nay, cư dân nơi đây vẫn duy trì một số phương thức sinh kế truyền thống như làm nương rẫy, săn bắt, hái lượm và khai thác lâm sản. Những hoạt động này vừa giúp đảm bảo đời sống vừa tích lũy nên kho tàng tri thức bản địa phong phú. Người dân hiểu rõ quy luật của rừng, biết chọn đất, dự báo thời tiết, sử dụng cây thuốc và khai thác tài nguyên một cách hợp lý.
Đời sống tâm linh của các cộng đồng Katuic mang đậm dấu ấn vạn vật hữu linh. Họ tin rằng trong tự nhiên tồn tại các lực lượng siêu nhiên như thần rừng, thần núi, thần nước, thần lúa… Các nghi lễ cúng tế được tổ chức nhằm bày tỏ sự tôn kính và cầu mong sự che chở. Niềm tin này không chỉ định hướng hành vi ứng xử với thiên nhiên mà còn góp phần duy trì sự ổn định trong đời sống xã hội.
Âm nhạc và múa dân gian là linh hồn của các lễ hội. Người Katuic sở hữu hệ thống nhạc cụ phong phú, phần lớn được chế tác từ tre, nứa và gỗ rừng như trống, chiêng, khèn bè, sáo, đàn môi… Các làn điệu dân ca như karlơiq, baboiq hay chachâp mang giá trị nghệ thuật và chứa đựng kinh nghiệm sản xuất, triết lý sống, ký ức cộng đồng.
Nghệ thuật điêu khắc gỗ là một điểm nhấn độc đáo trong văn hóa Katuic. Với những công cụ thô sơ như rựa, rìu, đục tay, người dân đã tạo nên các tác phẩm tinh xảo trên nhà gươl, nhà rông hay vật dụng sinh hoạt. Các hình tượng và hoa văn giúp phản ánh thế giới quan và đời sống tinh thần của cư dân Trường Sơn.
Ngoài ra, nghề thủ công truyền thống vẫn giữ vai trò quan trọng trong đời sống. Nổi bật là nghề dệt thổ cẩm của người Tà Ôi với sản phẩm vải Dèng có hoa văn tinh xảo, màu sắc hài hòa. Bên cạnh đó, các nghề đan lát, chế tác nhạc cụ hay làm đồ gỗ cũng góp phần tạo nên bản sắc riêng.
Trong bối cảnh hiện đại, không gian văn hóa Katuic đang đứng trước nhiều biến đổi. Sự phát triển của kinh tế thị trường, quá trình giao lưu văn hóa và mở rộng hạ tầng giao thông đã mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức.
Một số nghi lễ truyền thống không còn được tổ chức thường xuyên hoặc đã giản lược về quy mô. Phương thức sinh kế cũng thay đổi khi nhiều cộng đồng chuyển sang trồng rừng kinh tế, chăn nuôi và tham gia các hoạt động sản xuất mới. Điều này phần nào làm suy giảm vai trò của các tri thức bản địa và nguy cơ mai một bản sắc văn hóa.
Để bảo tồn hiệu quả, cần đặt cộng đồng vào vị trí trung tâm. Các chính sách phát triển phải tôn trọng và phát huy vai trò chủ thể của người dân, đồng thời gắn với mục tiêu phát triển bền vững. Việc truyền dạy tri thức bản địa, khôi phục lễ hội, bảo tồn nghề truyền thống cần được thực hiện song song với nâng cao đời sống kinh tế.
Không gian văn hóa Katuic là kết quả của quá trình lịch sử lâu dài, phản ánh sự gắn bó bền chặt giữa con người với thiên nhiên Trường Sơn. Trong dòng chảy hiện đại, nếu được bảo tồn và phát huy đúng cách, những giá trị này không chỉ góp phần giữ gìn bản sắc mà còn trở thành nguồn lực quan trọng cho phát triển văn hóa - du lịch của khu vực miền Trung.
Nguồn Đà Nẵng: https://baodanang.vn/hon-van-hoa-katuic-3335974.html
Tin nóng
Indonesia đang nổi lên là một trong những thị trường khách tăng trưởng nhanh nhất của du lịch Việt Nam, nhờ lợi thế chi phí, kết nối hàng không và trải nghiệm đa dạng.
Sáng 11-5, Đảng ủy, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Yên Xuân, tỉnh Nghệ An tổ chức trọng thể Lễ truy điệu và an táng hài cốt Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (AHLLVTND), liệt sĩ Nguyễn Sông Thao tại quê nhà. Dự buổi lễ có đại diện cấp ủy, chính quyền địa phương, cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 341, thân nhân gia đình cùng đông đảo nhân dân trên địa bàn.
Khác với phiên bản truyền hình, trong nguyên tác 'Tây du ký', việc gánh hành lý suốt hành trình thỉnh kinh được giao cho Trư Bát Giới với nhiều ẩn ý thâm sâu.
Nhà tù Lao Bảo (xã Lao Bảo, Quảng Trị) do thực dân Pháp xây dựng từ năm 1908 nhằm giam cầm những sĩ phu, chiến sĩ, nhà cách cách mạng kiên trung của Đảng ta.
Chính thức khai mạc ngày 10/5 trong khuôn khổ sự kiện 'Khai An: Hành trình Thân - Tâm - Vị', triển lãm 'Hơi thở màu nước' nhanh chóng trở thành điểm nhấn đặc biệt tại không gian SBB Healthcare Premium, mang đến cho khách tham quan nhiều bất ngờ và cảm xúc.
Giọng đọc truyền cảm, sự nhập tâm của diễn viên, thiết kế không gian, trình diễn kết hợp âm thanh, ánh sáng, ý tưởng chương trình lạ - là những yếu tố góp phần cho thành công này.
Tin mới
Có những khoảnh khắc trong đời, con người phải cúi thật thấp mới cảm nhận được sự rộng lớn của thế giới.
Ngày 10/5, tại Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo Hà Nội, buổi trưng bày 'Chuyện thời bình' đã chính thức diễn ra, thu hút hơn 300 lượt khách tham quan gồm cựu chiến binh, đại diện các đơn vị đồng hành, sinh viên và công chúng yêu thích các hoạt động văn hóa - lịch sử. Không gian trưng bày mang đến hành trình trải nghiệm đa chiều về cuộc sống hậu chiến của các cựu chiến binh thông qua hình ảnh, tư liệu, lời kể và nhiều hoạt động tương tác giàu cảm xúc.
Ngày 10.5, tại Sân vận động xã Ia Pia (Gia Lai), đã diễn ra Lễ khai mạc Đại hội Thể dục thể thao xã Ia Pia lần thứ I năm 2026 trong không khí sôi nổi, phấn khởi và thắm tình đoàn kết.
Từng là chiến khu nổi tiếng trong hai cuộc kháng chiến, vùng Cùa hôm nay đã vươn mình, đổi thay mạnh mẽ.
Ngày 10.5, xã Lục Yên (tỉnh Lào Cai) đã tổ chức chương trình tọa đàm 'Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của người Nùng An trong thời kỳ mới', đồng thời ra mắt Hội Nùng An tỉnh Lào Cai và Hội Nùng An xã Lục Yên.
Giữa nhịp sống đô thị ngày càng hiện đại và tốc độ phát triển không ngừng của Thủ đô, nhu cầu hưởng thụ văn hóa, xây dựng môi trường sống văn minh của người dân cũng ngày một cao hơn. Thực tế, nhiều địa phương đã chủ động đổi mới phương thức triển khai các phong trào văn hóa theo hướng gần với nhu cầu đời sống của người dân.
Triển lãm màu nước quy tụ 9 họa sĩ với hơn 80 tác phẩm vừa được khai mạc tại không gian chăm sóc sức khỏe tại Santea House đã mang đến cách tiếp cận mới, đưa nghệ thuật trở thành phương tiện để con người quan sát, lắng nghe và nhận diện chính mình.
Hôm nay, 11-5, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn, Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh, Chủ tịch Hội đồng Trị sự GHPGVN đã thay mặt Ban Thường trực Hội đồng Trị sự, Ban Trị sự GHPGVN TP.Đà Nẵng và môn đồ pháp quyến ấn ký cáo phó kính tiếc báo tin Hòa thượng Thích Phước Minh viên tịch.