Dệt may với bài toán giữ đơn hàng

Nhiều doanh nghiệp dệt may đẩy mạnh tái cấu trúc, chuyển đổi xanh để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Ảnh: Hạ Lan

Đơn hàng trở lại nhưng không trải đều

Đánh giá về hoạt động sản xuất của ngành dệt may, ông Vũ Đức Giang - Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas) cho hay, hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp (DN) dệt may dần sôi động hơn khi đơn hàng bắt đầu quay trở lại, nhưng không trải đều trong toàn ngành. Có DN đã kín đơn hàng đến hết quý III, nhiều đơn vị quy mô lớn thậm chí đã lấp đầy đơn hàng đến hết năm. Nhưng cũng có DN chỉ duy trì sản xuất ở mức ổn định. Dù khác nhau về quy mô và thị trường, song điểm chung là hầu hết DN đều chưa thực sự yên tâm khi triển vọng những tháng cuối năm vẫn phụ thuộc nhiều vào diễn biến kinh tế và địa chính trị toàn cầu. Tính chung 6 tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu dệt may đạt 22,2 tỷ USD, tăng 1,7% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 6, xuất khẩu đạt 4,22 tỷ USD, tăng 10,9% so với tháng trước

Tuy nhiên, theo Vitas thách thức lớn nhất hiện nay là đơn giá gia công liên tục sụt giảm. Trong khi đó, chi phí nguyên phụ liệu, nhân công... đều leo thang, khiến biên lợi nhuận của DN bị thu hẹp đáng kể. Chủ tịch Vitas nhấn mạnh, để hoàn thành mục tiêu xuất khẩu 48 tỷ USD trong năm 2026, toàn ngành cần duy trì kim ngạch bình quân trên 4 tỷ USD mỗi tháng trong nửa cuối năm.

Nhận định về thị trường, giới chuyên gia kinh tế cho hay, sức mua tại châu Âu đang suy giảm mạnh, đặc biệt ở phân khúc thời trang cao cấp. Tại Mỹ, nhu cầu tiêu dùng chưa phục hồi ổn định, đi kèm những biến động về chính sách thương mại gây nhiều rào cản cho việc mở rộng đơn hàng.

Còn đối với các thị trường mới nổi tại châu Phi, sức mua nhìn chung còn thấp, chủ yếu tập trung vào mặt hàng giá rẻ và hàng ký gửi nên giá trị xuất khẩu không cao. Động lực tăng trưởng hiện chủ yếu đến từ Nhật Bản và một số quốc gia châu Á. Tuy nhiên, khu vực này đa số tiêu thụ các dòng sản phẩm cơ bản nên chưa thể bù đắp được sự sụt giảm từ các thị trường truyền thống...

Ổn định sản xuất chờ thị trường hồi phục

Ông Bùi Văn Bắc - Tổng Giám đốc Công ty May X28 chia sẻ, từ đầu năm đến nay, DN chưa ghi nhận tăng trưởng đơn hàng. Các thị trường mới cũng chưa mang lại nhiều tín hiệu tích cực khi chi phí vận chuyển còn cao, trong khi phần lớn khách hàng đều yêu cầu giảm giá. Áp lực lớn nhất hiện nay là chi phí đầu vào tăng đồng loạt. Giá dầu tăng kéo theo chi phí vận chuyển, nguyên liệu, phụ liệu và nhiều chi phí sản xuất khác cùng tăng, khiến DN buộc phải rà soát lại toàn bộ hoạt động, tối ưu chi phí để duy trì sản xuất.

Nêu giải pháp, ông Trương Văn Cẩm - Phó Chủ tịch Vitas cho rằng, cần chú trọng phát triển nguồn nguyên phụ liệu và chuỗi cung ứng trong nước. Theo đó, tập trung vào các khâu sợi, dệt, nhuộm và hoàn tất nhằm đáp ứng quy tắc xuất xứ trong các hiệp định thương mại tự do, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa. Hiện nay, sản xuất nguyên phụ liệu vẫn là “nút thắt” lớn khi toàn ngành phải nhập khẩu khoảng 60-70% nguyên liệu đầu vào. Ngành dệt may cũng cần dịch chuyển sang các phương thức sản xuất mang lại giá trị gia tăng cao hơn. Chuyển đổi số được xem là giải pháp then chốt thông qua việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa và mô hình nhà máy thông minh nhằm tối ưu năng suất, giảm chi phí.

Đồng quan điểm, ông Phạm Văn Việt - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Việt Thắng Jean chia sẻ, bài toán lớn nhất của ngành dệt may không chỉ là tìm kiếm đơn hàng, mà còn là nâng cao khả năng tự chủ. Hiện, ngành vẫn phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu nhập khẩu nên rất dễ bị tổn thương khi chuỗi cung ứng toàn cầu biến động. Vì vậy, trong trung và dài hạn, dệt may cần phát triển nguồn nguyên liệu ổn định, xây dựng chuỗi cung ứng trong nước và đẩy mạnh phát triển thương hiệu để nâng giá trị gia tăng.

Bên cạnh đó, DN dệt may cần tiếp tục tái cấu trúc, đầu tư tự động hóa, ứng dụng AI, kho thông minh và từng bước thay thế các công đoạn thủ công nhằm giảm chi phí sản xuất.

Nhằm tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn của ngành, đại diện Vitas cho biết, đã đề xuất Nhà nước ban hành cơ chế hỗ trợ thu hút các dự án công nghệ cao, thân thiện với môi trường vào khâu dệt, nhuộm; khuyến khích mô hình liên doanh; đồng thời xem xét miễn hoặc ân hạn thuế VAT đối với nguyên phụ liệu sản xuất trong nước tham gia chuỗi cung ứng xuất khẩu...