Suốt gần 3 tiếng đồng hồ, nhà nghiên cứu văn hóa Phan Cẩm Thượng với chất giọng rủ rỉ, kể cho chúng tôi nghe những nghiên cứu của ông rồi trả lời chi tiết mọi câu hỏi của chúng tôi về chủ đề rượu Việt cùng những chuyện liên quan.
Trong bức tranh văn hóa đa sắc của tỉnh Phú Thọ mới sau sáp nhập, phong tục đón Tết cổ truyền của đồng bào dân tộc Mường vẫn giữ được những lớp trầm tích văn hóa đặc sắc, bền bỉ theo thời gian. Với người Mường, Tết không chỉ là thời khắc chuyển giao năm cũ - năm mới mà còn là dịp quan trọng để tri ân tổ tiên, gắn kết cộng đồng và thể hiện bản sắc qua mâm cỗ truyền thống. Cỗ Tết của người Mường vì thế không đơn thuần là bữa ăn ngày lễ, mà là kết tinh của tín ngưỡng, phong tục và tri thức dân gian được truyền từ đời này sang đời khác.
Trong bức tranh đa sắc màu của các dân tộc anh em trên dải đất hình chữ S, rượu cần hiện lên như một biểu tượng văn hóa đặc trưng của các dân tộc thiểu số miền núi. Tại vùng đất Đông Nam Bộ, nơi hội tụ của những cư dân địa phương lâu đời và những cộng đồng di cư theo dòng lịch sử, rượu cần không chỉ là thức uống mà còn là nhịp cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, cầu nối giao thoa văn hóa các dân tộc.
Trong không khí hân hoan những ngày đầu năm 2026, trong 2 ngày 1 và 2/2, đồng bào dân tộc Raglay ở xã Hải Ninh (Lâm Đồng) lại cùng nhau tổ chức Tết Đầu Lúa – lễ hội truyền thống mang đậm giá trị tâm linh và bản sắc văn hóa dân tộc.
Tết mừng cơm mới của người Si La không chỉ là một nghi lễ nông nghiệp, mà còn là sợi dây vô hình kết nối con người với tổ tiên, với thiên nhiên...
Khi mùa xuân về trên khắp các bản làng miền Tây xứ Thanh, du lịch cộng đồng không chỉ được sưởi ấm bởi bước chân du khách, mà còn bởi những con người lặng thầm 'giữ lửa'. Họ là điểm tựa để tết cổ truyền nơi miền sơn cước thêm trọn vẹn.
Tết Nguyên đán của đồng bào Mường từ lâu đã trở thành phong tục văn hóa đặc sắc, mang đậm giá trị nhân văn, được cộng đồng người Mường ở Phú Thọ gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ.
Từ tối 27/1, tại xã Ia Púch, tỉnh Gia Lai diễn ra các hoạt động nằm trong chuỗi Chương trình 'Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản' do Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai phối hợp với UBND xã Ia Púch tổ chức.
Nằm cạnh dòng sông Sêrêpốk hùng vĩ, xã Cư Jút (Lâm Đồng) được biết đến là nơi giữ gìn được nhiều nét văn hóa của đồng bào Ê đê.
Đến Pù Luông mùa này, cùng với được thưởng thức các đặc sản như mật ong rừng, trâu gác bếp, rượu cần... du khách còn được nhâm nhi tách trà quýt hoi.
Với sự hòa quyện giữa cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ và kho tàng văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc Thái, xã Mai Hạ đang khẳng định vị thế là điểm đến hấp dẫn, biến du lịch cộng đồng thành thế mạnh trong phát triển kinh tế bền vững.
Với nhiều người dân ở vùng cao xứ Thanh nói chung và người Thái nói riêng, hình ảnh những chàng trai, cô gái uyển chuyển trong từng điệu múa bên chĩnh rượu cần, say sưa trong điệu nhạc ' mời rượu' từ lâu đã trở nên quen thuộc trong các ngày hội bản, hội mường... Rượu cần không chỉ được chưng cất từ những tinh túy của hương rừng, gió núi và dòng nước tinh khiết của suối, mà còn chứa đựng tình cảm của những người làm ra nó, bởi vậy thưởng thức rượu cần cũng là một nét đẹp văn hóa độc đáo của đồng bào Thái.
Tây Nguyên những ngày cuối Đông đẹp đến nao lòng, phố núi chao nghiêng cơn gió nhẹ, Măng Đen trăng mời gọi, Ia O bên dòng Sê San khắc tên mình lên mặt nước giữa đại ngàn, sáng mơ màng tỉnh giấc, giọt đắng cà phê gõ đều lên phím nhạc, chiều tím về thả bước rượu cần vơi…Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển trân trọng giới thiệu chùm thơ: Trăng Măng Đen, Hoa khế và Biên phòng Ia O của Trung tướng, PGS.TS Nguyễn Đức Hải.
'Có lẽ từ xa xưa lắm, rượu cần đã có và gắn bó với đời sống của người dân nơi đại ngàn Pù Luông. Rượu cần đã theo chân tôi đi qua bao mùa nương lúa, mùa hội, chứng kiến bao đôi lứa nên vợ chồng và gắn bó với nhiều lễ tục trong đời sống của đồng bào', bên chóe rượu cần, ông Hà Khắc Tiệp, thôn Tân Thành, xã Pù Luông bồi hồi kể lại.
Dưới ánh nắng hanh hao của những ngày đầu năm mới 2026, chúng tôi ngược ngàn đến thăm vùng đất Nam Xuân, nơi đồng bào dân tộc Thái chiếm gần 34% dân số của toàn xã. Trải qua nhiều biến cố của lịch sử, đồng bào dân tộc Thái ở Nam Xuân vẫn gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình.
Nằm trên tuyến du lịch vùng ven, qua đường đèo Tà Nung trải dài từ phường Cam Ly - Đà Lạt đến xã Nam Ban Lâm Hà đã hình thành chuỗi điểm đến trải nghiệm rừng hoa, du lịch canh nông gắn với văn hóa bản địa. Trong đó, các điểm du lịch cộng đồng của người K'ho như Làng K'ho Cil, Bon Tơnun... đã tạo dấu ấn riêng nhờ không gian sinh hoạt truyền thống được tái hiện sống động kết hợp với biểu diễn cồng chiêng và âm nhạc dân tộc.
Nhằm giáo dục cho học sinh về cái Tết cổ truyền cũng như văn hóa của dân tộc, vùng miền, nhiều trường học ở Hà Nội tổ chức hoạt động ngoại khóa.
Trong tâm thức và văn hóa Việt Nam, ngựa là biểu tượng của sức mạnh, lòng trung thành, sự bền bỉ và tinh thần tiến bước không ngừng. Từ ý nghĩa đó, Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội) tổ chức trưng bày chuyên đề 'Ngựa về phố', giới thiệu các tác phẩm của nhà nghiên cứu văn hóa Tây Nguyên Đặng Minh Tâm, họa sĩ Lê Huy và nhóm Lamphong Studio, như gửi lời chào năm mới Bính Ngọ với đầy khát vọng bền bỉ, tinh thần hành động và tiến bước.
Tiếng ching chiêng ngân lên, những vòng suang nhịp nhàng, những đống lửa khan rì rầm với đất, những tượng gỗ dìu dặt kể chuyện Pơtâu, tất cả chẳng phải là tồn tại may mắn, mà chính bằng nỗ lực bản địa và những chính sách phù hợp nhất.
Giữa làng Ơp (phường Pleiku, tỉnh Gia Lai), lễ ăn hỏi truyền thống của người Jrai được phục dựng với đầy đủ nghi thức. Hoạt động này góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa địa phương, đồng thời mở ra hướng phát triển du lịch cộng đồng, tạo thêm sinh kế, nâng cao đời sống người dân.
Với gần 25% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), phường Lang Biang - Đà Lạt đã và đang phát huy tốt vai trò giữ gìn bản sắc văn hóa, xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng, để địa phương thành nơi đáng đến, xanh, thân thiện và giàu bản sắc.
Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Khắc Thận dự Lễ kỷ niệm 60 năm ngày truyền thống ngành Nội chính Đảng; Tỉnh ủy Nghệ An ban hành Chương trình hành động thực hiện mục tiêu tăng trưởng '2 con số'; Khai mạc Triển lãm ảnh '80 năm Quốc hội Việt Nam' tại Nghệ An… là những thông tin nổi bật ngày 5/1.
Những ngày giáp Tết, khi sương còn vương trên mái nhà sàn và gió núi se lạnh luồn qua từng bản làng miền Tây Nghệ An, hương rượu cần bắt đầu lan tỏa. Từ bản Thái Minh (xã Tiên Đồng) đến bản Chòm Muộng (xã Mậu Thạch), những vò rượu được ủ từ nếp nương, men lá rừng đang bước vào vụ sản xuất cao điểm nhất trong năm.
Lễ cầu hôn (Lễ ăn hỏi) truyền thống của người Jrai vừa được phục dựng tại làng Ơp, phường Pleiku, tỉnh Gia Lai.
Giữa nhịp sống hiện đại, nhiều thanh niên dân tộc thiểu số (DTTS) ở Lâm Đồng đã chọn quay về buôn làng, kiên trì giữ nghề truyền thống của cha ông. Họ thắp lên khát vọng mới, biến di sản văn hóa thành sinh kế bền vững.
Nhân dịp chào đón năm Bính Ngọ 2026, nhà nghiên cứu, sưu tầm dân tộc học Đặng Minh Tâm (ngụ phường Xuân Hương - Đà Lạt) đã dành hơn 4 tháng miệt mài hoàn thiện bộ tượng ngựa gỗ, phóng tác theo hình thức dân gian Tây Nguyên, để kịp chuyển ra Hà Nội trưng bày tại Văn Miếu Quốc Tử Giám trong chuỗi sự kiện kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám, với chủ đề 'Ngựa về phố' sẽ khai mạc ngày 8/1/2026.
Giữa nhịp sống đổi thay, mâm cơm của người M'nông ở Lâm Đồng vẫn lặng lẽ giữ hồn cốt bon làng. Cơm lam, canh lá bép, ché rượu cần - những món ăn mộc mạc không chỉ nuôi dưỡng con người mà còn bền bỉ gìn giữ bản sắc văn hóa cộng đồng.
Giữa núi rừng xứ Thanh, mâm cơm của người Thái đâu phải chỉ 'ngon để nhớ' mà chính là nơi gia đình tìm thấy nhau sau một ngày dài: Bếp lửa hồng, cơm nếp dẻo, cá suối nướng thơm bùi, chẻo cay và ché rượu cần nồng ấm.
Ẩm thực dân tộc thiểu số không chỉ là sự kết hợp của nguyên liệu bản địa, kỹ thuật chế biến truyền thống, mà còn kết tinh lịch sử, triết lý sống, và mối quan hệ hài hòa với thiên nhiên. Bảo tồn di sản ẩm thực vì thế không chỉ lưu lại hương vị mà còn gìn giữ ký ức, tri thức và bản sắc văn hóa.
Lễ cúng máng nước là một phong tục đẹp, đầy tính nhân văn của đồng bào Xơ Đăng (Quảng Ngãi), thể hiện sự tôn trọng với Mẹ thiên nhiên, góp phần bảo vệ môi trường sống. Đồng thời, lễ hội cũng góp phần gắn kết tình đoàn kết trong cộng đồng.
Ngày 19.12, tại Chợ phiên Măng Đen, Bảo tàng Tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi phối hợp với UBND xã Măng Đen tổ chức khai mạc 'Trưng bày và trải nghiệm nghề thủ công truyền thống của dân tộc Xơ Đăng'.
Khi những nương lúa bên dãy Trường Sơn đã gặt xong, vào cuối tháng 10 âm lịch hàng năm, đồng bào Bru – Vân Kiều ở xã Kim Ngân (tỉnh Quảng Trị) lại rộn ràng tổ chức lễ hội mừng cơm mới.
Khi hoàng hôn buông xuống sau những dãy núi rừng hùng vĩ, những vệt nắng cuối cùng màu mật ong óng ả thả xuống bon làng M'nông. Trong làn khói lam từ bếp nhà sàn, một hương thơm nồng nàn, ấm áp, ngọt dịu tỏa ra - hương của rượu cần, thứ men của núi rừng, tinh hoa của đất, nước và nhịp sống đại ngàn. Rượu cần M'nông không chỉ là một thức uống, nó như linh hồn của bản làng, một dòng chảy thầm lặng lưu giữ bao ký ức xưa.
Lễ mừng thọ người M'nông là một trong các di sản của tỉnh Đắk Lắk được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quyết định đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2022.