Nghiên cứu làng xã Việt Nam: Nguồn tư liệu, hiện trạng và triển vọng

Đó là chủ đề hội thảo khoa học được Phân viện Văn hóa nghệ thuật Quốc gia Việt Nam tại Huế phối hợp với Viện nghiên cứu Nhận thức và giáo dục Thăng Long tổ chức vào sáng 23/9 tại TP. Huế.

Làng xã và dấu ấn của nền văn hóa Đông Sơn

'Nếu như con sông Hồng là gốc của nền văn minh Việt nói chung, thì sông Mã (đoạn qua tỉnh Thanh Hóa) đã góp phần làm cho văn minh Việt phát triển rực rỡ với nền văn hóa Đông Sơn' (Hoàng Minh Tường, Qua những 'hóa thạch ngoại biên' về văn hóa ở Thanh Hóa).

Những chấm phá về văn hóa làng

Khác với các cuốn sách nghiên cứu chuyên sâu về văn hóa làng xã ở Thừa Thiên Huế đã được công bố (như làng văn vật ở Thừa Thiên Huế, gia đình và dòng họ ở Thừa Thiên Huế…), cuốn 'Tìm chút hương xưa nơi làng cổ' của tác giả Thanh Tùng vừa mới ra mắt bạn đọc (tập hợp 30 bài viết dạng báo chí về 27 làng quê ven Huế, dọc biển, làng nghề truyền thống tiêu biểu ở Thừa Thiên Huế), nhằm cung cấp thông tin, giới thiệu cho những người quan tâm, và du khách có nhu cầu tham quan, tìm hiểu, qua đó, quảng bá hình ảnh về văn hóa Huế, con người Huế, gắn với phát triển du lịch.

Nhận diện và phân loại văn bia Hậu Phật qua một số văn bia tiêu biểu ở tỉnh Thanh Hóa

Văn bia hậu Phật là loại hình văn bia độc đáo, mang sắc thái riêng và chỉ có ở Việt Nam. Nó ra đời từ mỹ tục thờ cúng tổ tiên của người Việt trong sự dung hòa với văn hóa Phật giáo. Với đặc điểm là loại hình ghi công (kỷ công) và ghi việc (kỷ sự), văn bia đã phản ánh sinh động và đầy đủ về các mặt của hoạt động gửi giỗ chùa trong quá khứ.

Có một Đông Anh như thế...

Truyền thông đưa tin, Đông Anh sắp thành quận. Còn nhớ khi chưa có cầu Thăng Long, với người Hà Nội, Đông Anh vẫn là nơi 'mịt mù' xa lắm. Bây giờ thì từ nội thành Hà Nội sang Đông Anh chỉ mất ít phút. Thậm chí từ trung tâm Ba Đình sang Đông Anh có khi còn dễ đi hơn sang Đống Đa, Ngã Tư Sở vì không bị tắc đường.

Sức bật ở Liên Châu

Thời gian qua, xã Liên Châu đã vươn lên mạnh mẽ, là một trong 5 xã của huyện Thanh Oai vừa được Chủ tịch UBND thành phố công nhận đạt chuẩn xã nông thôn mới nâng cao năm 2022.

Sẽ ban hành cẩm nang hướng dẫn sử dụng nền tảng số, xây dựng trung tâm chuyển đổi số tại các địa phương

Tại Hội nghị Giao ban quản lý Nhà nước quý 3/2023, Bộ Thông tin và Truyền thông cho biết sẽ ban hành cẩm nang hướng dẫn người dân, doanh nghiệp về các nền tảng số. Đồng thời thành lập trung tâm chuyển đổi số ở các tỉnh nhằm giúp các doanh nghiệp, địa phương tháo gỡ những khó khăn trong tiến trình chuyển đổi số.

Coi trọng sự học

Nhờ có suy nghĩ tiến bộ luôn đề cao, coi trọng sự học của mẹ, nên sáu anh chị em tôi đều được ăn học đến nơi đến chốn.

'Truyện kể Đền Đô' của Nhà giáo nhân dân, Anh hùng lao động Nguyễn Đức Thìn

Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật vừa xuất bản cuốn sách 'Truyện kể Đền Đô' của Anh hùng lao động, Nhà giáo nhân dân Nguyễn Đức Thìn.

Tai nạn đường sắt – Tiếp tục gióng hồi chuông cảnh báo

Liên tiếp những vụ tai nạn giao thông (TNGT) liên quan đến đường sắt xảy ra thời gian gần đây với diễn biến ngày càng phức tạp tiếp tục gióng những hồi chuông báo động đối với những người tham gia giao thông, nhất là tại các khu vực đường ngang lối mở, nút giao cắt giữa đường sắt và khu dân sinh...

Để hương ước, quy ước trở thành 'cánh tay nối dài' của pháp luật

Từ năm 1990, sau một quãng thời gian bị 'đứt gãy' văn hóa, nhiều làng xã đã soạn lại hương ước, quy ước. Cùng lúc đó, ngành Văn hóa cũng đưa ra hương ước mẫu, để các làng lấy đó làm căn cứ. Tuy nhiên, vì nhiều lý do, hương ước, quy ước tại nhiều địa phương vẫn tồn tại một số nhược điểm, thậm chí dẫn đến việc trái với quy định pháp luật. Là văn bản gần gũi với cộng đồng nhất, hương ước, quy ước cần trở thành 'cánh tay nối dài' của pháp luật, được soạn thảo theo hướng bổ sung cho pháp luật, đồng thời làm nổi bật tính riêng của từng cộng đồng...

32 dự án tranh tài tại vòng chung kết Cuộc thi Phụ nữ khởi nghiệp cấp Vùng khu vực miền Bắc năm 2023

Chiều ngày 6/9/2023, tại Nam Định, vòng chung kết Cuộc thi Phụ nữ khởi nghiệp cấp Vùng khu vực miền Bắc năm 2023 chính thức khai mạc với phần thi thuyết trình của 32 dự án đến từ 18 tỉnh/thành phố.

Người cao tuổi xây dựng khu phố sạch, đẹp và an toàn| Chuyện tuổi già| 3/9/2023

Không thể không nhắc tới vai trò của người cao tuổi trong xây dựng xóm thôn, làng xã ngày càng khang trang, sạch đẹp. Các cụ không chỉ là những tấm gương sáng, mà còn luôn đi đầu trong các phong trào để con cháu noi theo học tập.

NSND Quốc Chiêm: Các Nhà hát phải chủ động 'đãi cát tìm vàng'

Để giải quyết bài toán thiếu hụt nguồn nhân lực trẻ, các đơn vị nghệ thuật phải chủ động tìm ra hướng đi phù hợp, Nhà nước chỉ đóng vai trò vạch ra đường hướng và hỗ trợ. Đó là ý kiến của NSND Quốc Chiêm - Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội.

Tết Độc lập ở làng quê Hà Tĩnh

Ngày Quốc khánh 2-9 hàng năm, bà con Kỳ Anh (tỉnh Hà Tĩnh) lại hân hoan đón mừng bằng những hoạt động cộng đồng đầy ý nghĩa. Đây cũng là dịp để những người con xa quê trở về quê hương sum họp.

Kiến Giang, sông Gianh 'dậy sóng' đua thuyền mừng Tết Độc lập

Lễ hội đua thuyền truyền thống trên sông Kiến Giang và sông Gianh diễn ra với quy mô lớn, gắn kết tính cộng đồng làng xã, hội tụ người dân trong một không gian văn hóa mang đậm bản sắc vùng sông nước và tinh thần thượng võ.

Dưới cổng làng Hồ Khẩu

Những chiếc cổng làng Hồ Khẩu (thường được gọi là làng Hồ) từ lâu đã nhận được sự quan tâm chú ý của các học giả cũng như nhiều người yêu mến giá trị văn hóa truyền thống của Thủ đô Hà Nội. Những công trình kiến trúc này đã tạo cho con phố cổ một không gian làng xã ấm cúng, một nét đẹp rất riêng và để lại dấu ấn đẹp về văn hóa chốn Kinh Kỳ.

Dưới cổng làng Hồ Khẩu| Nhịp sống Hà Nội| 31/8/2023

'Làng trong phố' là cụm từ mà bất cứ ai cũng nhắc đến khi nói tới làng Hồ Khẩu – đường Thụy Khuê, Hà Nội. Chiếc cổng làng cổ đẹp nhất kinh kỳ nơi đây là một trong những báu vật còn lại của Thăng Long xưa. Những công trình kiến trúc này đã tạo cho con phố cổ một không gian làng xã ấm cúng, một nét đẹp rất riêng và để lại dấu ấn đẹp về văn hóa chốn Kinh Kỳ.

Thu hẹp khu Bảo tồn thiên nhiên Tiền Hải: Không nên đánh đổi

Việc UBND tỉnh Thái Bình quyết định gần như 'xóa sổ' khu Bảo tồn thiên nhiên Tiền Hải khi thu hẹp gần 90% diện tích là không hợp lý và nên dừng lại.

Dòng chảy của 'hương ước'

Giữ vai trò như những 'quy định nội bộ' về các nguyên tắc ứng xử để điều chỉnh các hành vi, hoạt động của con người và cộng đồng, các hương ước đã từng tồn tại rất lâu tại các làng xã Việt Nam trong lịch sử, đặc biệt là khu vực đồng bằng Bắc Bộ. Và thực tế, dù cuộc sống hiện đại có nhiều biến đổi, xã hội vẫn rất cần có những hương ước ấy, để kế thừa những nét tích cực từ truyền thống.

Sắc thái nông thôn mới ở làng Trinh Tiết

Mỗi địa danh làng xã ở nước ta dường như đều gắn liền với truyền thống lịch sử hoặc mang ý nghĩa giáo dục cộng đồng trong sinh hoạt, lao động sản xuất. Và làng Trinh Tiết thuộc xã Đại Hưng (huyện Mỹ Đức, Hà Nội) là một điển hình. Riêng tên gọi của làng này đã như một câu chuyện huyền thoại còn lưu truyền cho đến ngày nay.

Vĩnh Phúc: Sức hút từ phong trào văn hóa văn nghệ quần chúng ở Vĩnh Tường

Nhận thức rõ vai trò to lớn của văn hóa văn nghệ quần chúng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống tinh thần của Nhân dân, những năm qua, các cấp ủy, chính quyền huyện Vĩnh Tường (Vĩnh Phúc) đến các cơ sở chú trọng, thường xuyên quan tâm, chăm lo việc phát triển phong trào văn hóa văn nghệ quần chúng.

Thủ tướng Phạm Minh Chính dự Đại hội thành lập Hội Cựu Công an nhân dân Việt Nam

Sáng 17/8, tại Hà Nội, Bộ Công an tổ chức Đại hội thành lập Hội Cựu Công an nhân dân Việt Nam. Thủ tướng Phạm Minh Chính dự và phát biểu chỉ đạo.

Đình làng trong hương ước làng xã Việt Nam

Tại buổi trò chuyện có chủ đề 'Hương ước làng xã Bắc Bộ Việt Nam: Một số vấn đề liên quan tới đình làng', PGS.TS Bùi Xuân Đính sẽ chia sẻ những vấn đề về hương ước làng xã vùng Bắc Bộ nước ta, cụ thể là hương ước liên quan tới hoạt động của người dân ở ngôi đình làng.

Vì sao lại 'Đánh nhau chia gạo, chào nhau ăn cơm'?

Đây là câu tục ngữ khá thông dụng, nhưng không phải ai cũng hiểu đúng. Một số nhà biên soạn từ điển từng giải nghĩa:

Đoàn kiểm tra của BCĐ Trung ương phong trào 'Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa' làm việc tại thành phố Ninh Bình

Ngày 11/8, Đoàn kiểm tra của Ban Chỉ đạo (BCĐ) Trung ương phong trào 'Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa' đã có buổi làm việc với BCĐ phong trào của thành phố Ninh Bình. Tiếp và làm việc với Đoàn có lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao; UBND thành phố Ninh Bình.

Giữ không gian văn hóa nông thôn trong dòng chảy hiện đại Bài cuối: Chuẩn bị kỹ với chiến lược phù hợp về văn hóa

Hà Nội phấn đấu đến năm 2025, tỷ lệ đô thị hóa đạt khoảng 60-62% và đến năm 2030 đạt khoảng 65-75%. Hòa mình vào sự phát triển đó, nhiều vùng nông thôn sẽ chuyển thành thành phố. Văn hóa cũng có sự xê dịch từ nông thôn lên đô thị.

Giữ không gian văn hóa nông thôn trong dòng chảy hiện đại Bài 3: Chắt lọc tinh hoa, tạo lập hành trang văn hóa

Xã lên phường, huyện lên quận nằm trong tiến trình tất yếu của đô thị hóa. Để văn hóa truyền thống trở thành nguồn lực nội sinh trong đời sống hiện đại, tạo thành bản sắc trong dòng chảy văn hóa, còn nhiều việc phải làm. Điều quan trọng là phải chắt lọc những giá trị truyền thống, tinh hoa làng xã, bồi đắp giá trị của thời đại, qua đó tạo hành trang văn hóa mới cho mỗi người dân khi bước vào một giai đoạn phát triển mới.

Luật Làng của Indonesia thúc đẩy đáng kể du lịch tại các làng quê

Bộ Làng, Phát triển các vùng khó khăn và Di cư (PDTT) cho biết Luật số 6 năm 2014 liên quan đến làng (còn được gọi là Luật Làng) đã mang lại tiến bộ nhanh chóng trong việc phát triển ngành du lịch tại các làng quê của Indonesia, hãng thông tấn Ankara của Indonesia đưa tin.

Hành trình theo dấu vua ban đưa sắc phong trở về (3): Chuyện bảo quản 'báu vật' và những đạo sắc bất ngờ... trở về

Trong quá trình đi thực tế để thu thập tài liệu thực hiện loạt bài viết này, nhóm tác giả đã được nhiều cụ từ đình, từ đền ở những di tích đã từng bị mất, bị hỏng sắc phong gửi lời rằng, nếu biết ở đâu có sắc phong của làng, biết nơi nào phục dựng lại được sắc phong thì nhắn cho các cụ đến chuộc về hoặc tu sửa! Chứ bây giờ mất cả, hỏng hết sắc thế này, mấy nữa 'trăm tuổi', xuống 'dưới kia' gặp lại tổ tiên, dòng họ, người làng… thì biết ăn nói thế nào! Chúng tôi cũng 'vâng, dạ' để các cụ tạm an lòng chứ trong đầu cũng ngổn ngang suy nghĩ, nhìn ngược ngó xuôi câu chuyện sắc phong lúc này khác gì một khối lập phương rubik, tiếp cận mặt nào thì vẫn còn 'vướng' những 'mặt khác'.

Nếp xưa nhà cổ

...những ngôi nhà cổ vừa như góp phần khẳng định giá trị truyền thống gia đình, làng xã, vừa là lời nhắc nhở các thế hệ con cháu hôm nay biết hướng về nguồn cội, tiếp nối dòng chảy văn hóa, viết tiếp tương lai...

Văn hóa dòng họ của người Việt

Trong quá trình hình thành văn hóa làng xã Việt Nam, văn hóa dòng họ là một yếu tố rất quan trọng và có ý nghĩa rất to lớn. Tuy nhiên trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập ngày nay, văn hóa dòng họ đã có không ít những dấu hiệu của sự mai một. Cũng chính vì thế, vấn đề gìn giữ và bảo tồn những giá trị tinh thần vô cùng quý báu của văn hóa dòng họ là điều đặc biệt quan trọng và cần thiết, để góp phần phát huy nền văn hóa Việt Nam đậm đà bản sắc dân tộc…