Ở mỗi địa phương, cần một nơi giống như 'ngã ba tri thức', nơi con nước khoa học, con nước thị trường và con nước đời sống gặp nhau. Nơi ấy chính là Trung tâm đổi mới sáng tạo của tỉnh, một 'cánh đồng thử nghiệm' trong thời đại mới.
Trong nhịp đổi thay của đô thị hóa, người dân làng chài Nam Ô (phường Hòa Hiệp Nam) vẫn bền bỉ giữ nghề. Theo họ rẽ sóng ra khơi, chúng tôi bắt đầu tìm hiểu đời sống của những người đã gửi cả buồn vui tuổi trẻ vào mênh mông con nước.
Giữa cảnh 'tai trời ách nước', khi con nước của thiên tai dâng cao cũng là lúc người dân vùng ngập lo thiếu nước sạch sau lũ. Nỗi lo không dừng lại ở mùa lũ năm nay mà cả những mùa sau.
Hơn 7 năm khoác ba lô vào Cà Mau, tôi vẫn nhớ như in buổi sớm đầu tiên khi những cơn gió mằn mặn từ biển Tây thổi qua vai áo. Trời đất nơi địa đầu cực Nam hôm ấy rộng đến mức khiến sĩ quan trẻ như tôi vừa háo hức, vừa choáng ngợp. Những hàng đước nghiêng mình theo con nước, những con đường xuyên rừng thẳng tắp, mái nhà thưa thớt chạy dọc bãi bồi - tất cả đều mới lạ, xa xôi. Nhưng rồi, bằng một cách rất tự nhiên, Cà Mau dần đi vào đời sống của tôi, thấm vào từng bước chân và trở thành một phần ký ức mà dù có qua bao năm tháng vẫn không thể phai mờ.
Từ bao đời nay, mùa nước nổi là điều thân thuộc với người dân miền Tây Nam Bộ. Nước về không chỉ mang phù sa, rửa mặn cho những cánh đồng mà còn mang theo nhiều món quà mà thiên nhiên hào phóng ban tặng.
Mờ sáng, đi qua vùng quê mùa bấc, người dân đang tất bật với chuyện đồng áng, khai thác cá, tôm, tạo nên bức tranh nông thôn sinh động. Cơn gió nam khẽ khàng báo hiệu Tết cận kề, ai cũng tranh thủ kiếm thêm thu nhập đủ đầy.
Dù lớn lên cùng 'con nước', nhưng việc thiếu kỹ năng bơi lội khiến trẻ em vùng sông nước Cửu Long luôn phải đối mặt với nhiều rủi ro thường trực.
Những ngày này, gió bấc đã bắt đầu thổi mạnh trên hai dòng sông Tiền, sông Hậu. Nước rút nhanh, để lại những bãi bồi loang loáng ánh nắng vàng. Trong hơi lạnh đầu mùa, tôi nghe thoảng mùi cá đồng quen thuộc, đánh thức ký ức về một miền châu thổ trăm năm sống cùng con nước. Đó cũng là lúc những lò mắm Nam Bộ rộn ràng trở lại, mùa người miền Tây làm những hũ mắm ngon gửi đi khắp nơi, nuôi sống bao thế hệ, gây dựng sinh kế cho hàng chục ngàn người. Họ là những người luôn bám đất, giữ làng bên dòng Mekong thơ mộng.
Nhận lời mời của bạn tâm giao, tôi chạy xe máy hơn 50 cây số về xã Đại Cường, Đại Lộc (cũ). Xe qua cầu An Bình êm ru. Tôi ngồi đằng sau xe, hỏi bạn: 'Chừ đi đâu?'. Bạn quay lại cười phấn khích trong gió: 'Về Ô Gia…'.
VHXQ - Bà Tình đội nón, cúi đầu sát bếp thổi lửa. Khói tèm nhem từ mấy cây củi ướt loang làm mắt bà cay xè.
VHXQ - Tôi hì hục leo tận đỉnh Ngọc Linh, nơi 'mái nhà miền Nam', cũng là điểm khởi thủy của dòng Thu Bồn lấp lánh. Có bận, xuôi dòng sông mẹ này từ thượng nguồn trôi lang thang về Cửa Đại. Có những lần băng qua cửa bể, đến tận ngoài đảo xa…
Gần như không có đêm nào yên ả khi con nước ròng đổ về trên các tuyến kênh vùng biển Cà Mau. Trong bóng tối tĩnh mịch của rừng ngập mặn, ánh đèn soi cầm tay loang loáng quét xuống mặt nước, hòa cùng tiếng gọi nhau í ới, tiếng lưới quẫy, tiếng kéo đục và giặt đục vang vọng. Tất cả tạo thành nhịp lao động quen thuộc mỗi khi vào vụ đổ đục đêm, kiểu mưu sinh đặc thù đã gắn bó với cư dân xứ vuông Cà Mau.
Giữa tháng 10 âm lịch, con nước lũ rút dần ra sông lớn, người dân châu thổ cũng bước vào thời điểm thu hoạch cá đồng nhiều nhất trong năm.
Những ngôi nhà được gắn trên các phao nổi, tự động nâng lên hạ xuống theo con nước giúp người dân ở Tân Hóa, Quảng Bình (cũ) bình thản sống chung với lũ, bảo toàn tài sản và tính mạng mà không cần phải sơ tán lên núi.
Dòng sông Phó Đáy vẫn lặng lẽ ôm lấy vùng đất Thái Hòa, tỉnh Phú Thọ (huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc cũ). Từ một nghề thử nghiệm, nuôi cá lồng trong những năm gần đây đang trở thành sinh kế ổn định, giúp nhiều hộ dân đổi đời. Đó là câu chuyện của chị Ngụy Hồng Cúc – người phụ nữ đặt trọn niềm tin vào con nước.
Về làm dâu vùng rốn lũ ở Hà Tĩnh, bà Nhã từng lo lắng trước những mùa nước dữ ập về. Thế nhưng nhiều năm nay, gia đình bà yên tâm nhờ có 'bảo bối' là nhà phao tránh lũ.
Trận lũ lịch sử vừa qua nhấn chìm nhiều làng quê, khu phố ở Gia Lai và Ðắk Lắk. Chứng kiến con nước dữ đe dọa sinh mạng đồng bào mình, những chàng trai của làng biển đã cùng nhau lên đường, mang theo những chiếc ca nô, mô tô nước vốn là sinh kế của mình đi cứu người.
Khi những cánh đồng biên giới hóa thành 'biển nước', đường bộ bị chia cắt, đường sông mở rộng theo từng con nước cũng là lúc cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cầu Muống, BĐBP tỉnh Đồng Tháp bước vào cao điểm chống buôn lậu và gian lận thương mại.
Những ngày cuối tháng 11/2025, màn mưa xám đặc quánh và từng con nước cuồn cuộn liên tục đổ xuống các tỉnh Khánh Hòa, Gia Lai, Lâm Đồng, Đắk Lắk, như một thử thách nặng nề mà thiên nhiên lại một lần nữa giáng xuống 'khúc ruột miền Trung - Tây Nguyên'.
HNN - 'Trong gian khó, cần sức mạnh đoàn kết, đồng lòng hơn bao giờ hết. Nhiệm vụ, vai trò của mặt trận là tập hợp hiệu quả sức mạnh ấy', ông Châu Đức Hoàng, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam xã Phú Hồ chia sẻ.
Loại cá này được cho là đặc sản miền Tây, kho tiêu hoặc làm khô đều ngon hết sảy.
Gió bấc se lạnh về cũng là thời điểm cá, tôm trong đồng ngập nước vùng Tây Nam Bộ bơi ra kênh rạch tìm lại thượng nguồn. Dân 'bà cậu' (những người săn cá mùa nước nổi) đều trông chờ con nước này. Họ gọi đây là mùa cá ra hay mùa cá chạy.
Những ngày này, người dân xã Vĩnh Thuận, thành phố Hải Phòng đang khẩn trương thu hoạch rươi. Con rươi từ lâu đã trở thành đặc sản nổi tiếng của xã đem lại thu nhập cao cho người dân nơi đây.
Mỗi mùa mưa lũ, người dân các thôn Bản Mè, Khuổi Mè, Khuổi Cọ, Khuổi Chặng, xã Thiện Hòa cùng giáo viên, học sinh lại nơm nớp lo âu khi phải dùng bè tre hoặc cầu tạm để vượt sông tới trường. Việc học phụ thuộc vào dòng nước, còn hành trình đến lớp luôn tiềm ẩn rủi ro. Mong mỏi có một cây cầu kiên cố để các em đến trường an toàn đã được người dân mong mỏi suốt nhiều năm nay.
Từ loại cá dành cho nhà nghèo, nay cá loi choi bỗng thành đặc sản trên bàn nhậu, giá lên tới 300.000 đồng/kg.
Buổi sáng ở Vĩnh Hòa (tỉnh An Giang) bắt đầu bằng tiếng máy nổ của ghe chở tôm chạy dọc sông Cái Lớn và trên các con kênh xáng, hòa với tiếng xe máy trên những tuyến đường bê tông. Một cơn mưa lướt qua, nước vẫn còn đọng trên rặng dừa nước bám theo con nước lớn. Đoàn phóng viên chúng tôi đi thực tế, ghé Nhà Ngang, qua Xẻo Cạn, men theo những địa danh đã in sâu trong sách sử.
Rươi Hà Tĩnh tập trung ở các xã ven sông như Đức Quang, Nghi Xuân… Mỗi vụ chỉ có vài đợt, mỗi đợt kéo dài 1–2 ngày, nên bà con phải tranh thủ từng giờ để kịp 'săn lộc trời'.
Mỗi năm, khi con nước từ thượng nguồn đổ về, Đồng Tháp Mười lại khoác lên mình màu phù sa vàng đục. Giữa biển nước mênh mông ấy, những mái ghe nhỏ trở thành ngôi nhà di động, chở theo phận người mưu sinh mùa nước nổi.
Phát hiện 2 người đang chới với dưới dòng nước, 3 công dân ở xã Kỳ Lạc, tỉnh Hà Tĩnh đã bất chấp nguy hiểm, phối hợp cùng nhau nhảy xuống nước cứu người.
Ngày mưa bão sụt sùi, từ Rạch Giá về cánh đồng phèn ở ấp Vĩnh An, xã Vĩnh Gia rất vất vả. Men theo con đường Vàm Rầy, qua nhiều cây cầu nông thôn, chúng tôi đến được cánh đồng lúa mùa nổi.
Sau cơn bão số 13, diêm dân Sa Huỳnh (phường Sa Huỳnh, tỉnh Quảng Ngãi) lặng người trước những ô ruộng muối trắng xóa giờ chỉ còn là mặt nước đục ngầu. Hàng nghìn tấn muối tan biến theo con nước, để lại nỗi xót xa và âu lo trên những gương mặt sạm đen vì nắng gió.