Thay mặt Hội đồng Điều hành Học viện Phật giáo VN tại TP.HCM, ngày 5-7, Thượng tọa Thích Giác Dũng, Phó Viện trưởng Học viện đã ký thông báo chiêu sinh các lớp Hán cổ, Hán Nôm, Pāli.
Dành hơn 20 năm để nghiên cứu về lịch sử làng quê ở Hà Tĩnh theo những tư liệu cũ bằng chữ Hán và chữ Nôm, ông Nguyễn Thế Phiệt (xã Mai Hoa, Hà Tĩnh) mong muốn khôi phục lại văn hóa, tín ngưỡng xa xưa của người Việt.
Đất Sài Gòn, từ khi nào lưu dân người Việt đặt chân đến thì chưa thể xác định, nhưng viết cái tên 'xứ Sài Gòn' bằng chữ Nôm '處柴棍' vào sách vở thì có thể lấy mốc niên điểm năm Giáp Dần (1674).
Sáng 5-7, tại Đường sách TPHCM diễn ra tọa đàm '150 năm Kim Vân Kiều muôn mặt' nhân dịp kỷ niệm 150 năm Truyện Kiều được chuyển dịch và xuất bản bằng chữ Quốc ngữ (1875 - 2025), nhằm tôn vinh giá trị văn chương, ngôn ngữ và kỹ thuật in ấn qua hành trình một thế kỷ rưỡi của tác phẩm.
Xu thế hội nhập, các dân tộc sinh sống đan xen, sử dụng ngôn ngữ phổ thông. Nhiều dân tộc ít người hơn 'ngại' giao tiếp bằng tiếng mẹ đẻ. Trong gia đình: Ông bà, cha mẹ ít nói tiếng dân tộc mình. Trẻ em đến trường ngoài học tiếng phổ thông còn nỗ lực học thêm ít nhất là một ngoại ngữ. Tiếng mẹ đẻ trong đồng bào các dân tộc thiểu số vì thế ngày càng mai một.
Hệ thống văn khắc Hán Nôm trên vách đá ở núi Non Nước, phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình không chỉ là minh chứng sinh động cho sự hiện diện và phát triển của di văn Hán Nôm tại vùng đất Cố đô, mà còn là biểu tượng độc đáo của sự giao thoa tinh tế giữa nghệ thuật điêu khắc, văn chương, phản ánh sâu sắc đời sống văn hóa, tín ngưỡng, lịch sử dân tộc.
Một trong những nguyên tắc xác định địa giới phường/xã mới là theo trục đường giao thông và ranh giới tự nhiên như sông ngòi, địa vật. Theo các chuyên gia, điều này giúp hạn chế việc chồng lần trong quản lý.
Chiều 16/6, tại Sở Văn hóa và Thể thao đã diễn ra Hội nghị thẩm định, xem xét hồ sơ đề cử Di sản tư liệu 'Văn khắc Hán Nôm núi Non Nước' vào danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á-Thái Bình Dương.
Theo sách 'Đồng Khánh địa dư chí' thì thôn Đồng Bồng, xã Hà Tiến, huyện Hà Trung, xưa thuộc xã Động Bồng, tổng Nam Bạn, huyện Tống Sơn, phủ Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa.
Chiều 9/6, Trưng bày 'Không gian văn hóa sen và Kiều' đã được khai mạc tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu-Quốc Tử Giám. Sự kiện được tổ chức với mong muốn tôn vinh những giá trị nhân văn trong tư tưởng của Đại thi hào Nguyễn Du và bản sắc văn hóa Việt Nam thấm đẫm trong hình tượng hoa sen.
Chiều 9-6, trưng bày chuyên đề 'Không gian văn hóa sen và Kiều' khai mạc tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, nhằm tôn vinh giá trị nhân văn trong tư tưởng của đại thi hào Nguyễn Du và bản sắc văn hóa Việt Nam thấm đẫm trong hình tượng hoa sen.
Nhà thơ Chế Lan Viên trong 'Nghĩ thêm về Nguyễn' đã viết: 'Anh lập công trên dòng ngôn ngữ ấy/ (...)/ Cho nghìn năm sau vầng trăng tiếng Việt mãi còn'. 'Dòng ngôn ngữ ấy' chính là chữ Nôm và 'Vầng trăng tiếng Việt' mà Chế Lan Viên nói đến là 'Truyện Kiều' - một kiệt tác của đại thi hào Nguyễn Du, niềm kiêu hãnh của văn chương Việt trên văn đàn quốc tế.
Giữa nhịp sống hiện đại đang vươn tới từng bản làng, người Cao Lan ở thôn Vực Vại (xóm 28, xã Kim Phú, TP Tuyên Quang) vẫn gìn giữ vẹn nguyên những giá trị văn hóa truyền thống quý báu. Từ trang phục, lễ nghi, ẩm thực đến tiếng nói, chữ viết, mỗi nếp sinh hoạt đời thường đều phản ánh một kho tàng di sản văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc.
'Nhất chữ, Nhì tranh, Tam sành, Tứ sứ' được xem như là tứ bảo trong thú chơi văn hóa, sưu tầm cổ ngoạn và trang trí nội thất của những gia đình người Việt xưa.
Tỉnh ta có hơn 95% đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, mỗi dân tộc có lịch sử phát triển riêng, có ngôn ngữ riêng, có những hoạt động kinh tế, văn hóa đặc thù, những phong tục, tập quán riêng biệt tạo nên bức tranh văn hóa dân tộc đa dạng và phong phú. Trong quá trình hình thành và phát triển, đồng bào các dân tộc thiểu số đã sáng tạo ra những giá trị di sản văn hóa, truyền thống giàu bản sắc, được lưu truyền, gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Nhà thơ Chế Lan Viên trong Nghĩ thêm về Nguyễn đã viết: 'Anh lập công trên dòng ngôn ngữ ấy/ (...)/ Cho nghìn năm sau vầng trăng tiếng Việt mãi còn'. 'Dòng ngôn ngữ ấy' chính là chữ Nôm và 'Vầng trăng tiếng Việt' mà Chế Lan Viên nói đến là Truyện Kiều - một kiệt tác của Đại thi hào Nguyễn Du, niềm kiêu hãnh của văn chương Việt trên văn đàn quốc tế.
Sự phát triển rực rỡ của văn thơ chữ Nôm trên cả hai bình diện nội dung tư tưởng và giá trị nghệ thuật là biểu hiện hùng hồn cho lòng tự hào dân tộc, minh chứng rõ nét nhất cho khát vọng xây dựng nền văn hiến độc lập của ông cha ta.
Giữa đại ngàn vùng cao Nậm Pồ, nơi núi rừng trùng điệp và những bản làng người Dao quần tụ giữa mây trời Tây Bắc, có một người đàn ông lặng lẽ gìn giữ một phần hồn cốt văn hóa dân tộc mình bằng cây bút và những dòng chữ Nôm cổ. Ông là Lý Lìn Siểu, nghệ nhân ưu tú của dân tộc Dao, bản Sín Chải, xã Nà Hỳ, người suốt gần 50 năm qua vẫn miệt mài giữ lửa cho chữ Nôm Dao và những nghi lễ cổ truyền, những di sản đang dần mai một.
Nhìn lại lịch sử, một thời kỳ dài chữ Hán Nôm giữ vị trí quốc ngữ của dân tộc. Các tư liệu Hán Nôm hiển nhiên là vốn quý trong hệ thống các di sản văn hóa phi vật thể của Việt Nam. Việc sử dụng công nghệ để bảo tồn và phát huy giá trị nguồn tư liệu phong phú này trong thực tiễn hôm nay là đòi hỏi bức thiết, cần sự quan tâm của Nhà nước, các chuyên gia văn hóa và cả cộng đồng.
Bài biết này bằng chữ Nôm, được Bồ-tát Thích Quảng Đức viết vào năm Kỷ Hợi (1959), nói về 3 đức tính đã trở thành những yếu tố căn bản để làm nên nhân cách con người, không còn giới hạn trong tôn giáo, nhưng dễ hiểu nhầm và thực hành chưa đúng. Bài viết có tựa đề 'Tam đức'.
Sinh tiền, Bồ-tát Thích Quảng Đức có nếp sống mật hạnh, kín đáo và khiêm cung. Trong di cảo của Ngài để lại cho hậu thế có các bài viết về Phật pháp, những trăn trở về cách thuyết giảng Phật pháp đến số đông để hiểu và thực hành đúng Chánh pháp; tất cả đều được viết bằng chữ Nôm giản dị nhưng tha thiết.
Nhiều giá trị văn hóa của các DTTS huyện vùng cao Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh tưởng chừng bị mai một đã được 'sống lại' trong cộng đồng và truyền bá rộng rãi nhờ hành trình tìm kiếm, sưu tầm của những Nghệ nhân dân gian - những 'Báu vật sống' của bản làng. Ông Triệu Thanh Xuân là một trong những nghệ nhân như thế.
Đồng bào dân tộc Dao ở xã Phiêng Côn, huyện Bắc Yên, có hơn 300 hộ gia đình với trên 1.300 nhân khẩu. Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, đầu năm nay, UBND xã đã ra mắt Câu lạc bộ 'Văn hóa dân tộc Dao' với sự tham gia của hơn 80 thành viên. Câu lạc bộ tổ chức đội văn nghệ, lớp truyền dạy nghề truyền thống và lớp học chữ Nôm Dao.
Thành phố Huế cùng cả nước đang hướng tới kỷ niệm 50 năm ngày non sông thống nhất. Đây cũng là dịp văn nghệ sĩ (VNS) Huế nhìn lại chặng đường nửa thế kỷ văn học nghệ thuật (VHNT) đồng hành cùng khát vọng phát triển của thành phố Huế.
Đất Kinh kỳ cổ kính Thăng Long - Hà Nội đã nuôi dưỡng và chứng kiến những thăng trầm của nghệ thuật ca trù, nay tiếp tục là chiếc nôi đào tạo và phát triển nghệ thuật này.
NSGN - Hiện chưa rõ thế danh, nhưng căn cứ vào các long vị của thiền sư được thờ tại các ngôi tổ đình ở miền Trung và căn cứ vào các tác phẩm của sư hiện còn, nhất là tác phẩm Nôm với sử dụng nhiều từ ngữ địa phương.
Hội Khuyến học tỉnh Yên Bái vừa tổ chức tổng kết lớp học chữ Nôm Dao tại xã Tân Phượng, huyện Lục Yên.
Bằng tâm huyết, trách nhiệm, người cao tuổi trên địa bàn tỉnh luôn tích cực tham gia gìn giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của dân tộc và trao truyền cho thế hệ mai sau.
Vương Trọng dành nhiều tâm huyết, sự tôn kính để nghiên cứu về cuộc đời và tác phẩm của đại thi hào Nguyễn Du. Chính Nguyễn Du đã đem lại nhiều cảm hứng sáng tác cho người hậu bối đất Nghệ - Tĩnh.
Đọc sách trong điều kiện thiếu sáng cũng được xem là một tác nhân dẫn đến suy giảm thị lực. Vậy tại sao trong thời kỳ xa xưa, khi ánh sáng chỉ đến từ đèn dầu hay nến, người xưa lại hiếm khi mắc cận thị?
Sáng 19/3, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch - cơ quan Thường trực Hội đồng tổ chức họp Hội đồng xét tặng danh hiệu 'Nghệ nhân nhân dân', 'Nghệ nhân ưu tú' trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể tỉnh Lào Cai lần thứ tư (gọi chung là Hội đồng) để xét các danh hiệu.
Ngày 17-3, tại chùa Quán Thế Âm (quận Ngũ Hành Sơn, TP Đà Nẵng), Sở VH-TT Đà Nẵng tổ chức Tọa đàm khoa học 'Ảnh hưởng của Phật giáo trong di sản tư liệu Văn bia Ma nhai tại Danh thắng Ngũ Hành Sơn'.
NSGN - Chùa Linh Ứng thường gọi theo tên nơi dựng chùa là chùa Mai Trai, thuộc xã Mai Trai, tổng Thanh Mai, phủ Quảng Oai, tỉnh Sơn Tây 1, nay thuộc phường Quang Trung, thị xã Sơn Tây, Hà Nội.
Theo các nhà nghiên cứu, mộc bài Đa Bối - Bảo vật quốc gia, là một hiện vật lịch sử vô giá, có vai trò tương tự như một 'sổ đỏ' - giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thời nay.
Nghệ nhân ưu tú Bàn Đức Báo (ở tổ dân phố Chiểm, thị trấn Quân Chu, Đại Từ) vẫn miệt mài gìn giữ, trao truyền những giá trị văn hóa độc đáo của dân tộc Dao.
Ngôn ngữ và chữ viết không chỉ là phương tiện giao tiếp trong đời sống hàng ngày mà còn gắn liền với đời sống văn hóa, tinh thần cũng như các nghi lễ truyền thống của từng dân tộc. Gìn giữ tiếng nói chữ viết chính là gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.