Khi những cơn gió Lào bắt đầu xao xác rặng tre gầy, cái ran rát đã cảm nhận được trên da thịt cũng là lúc ngày nghỉ hè chính thức bắt đầu.
Với mục tiêu hồi sinh nguồn lợi cá đồng, Trung tâm Thông tin và Ứng dụng Khoa học công nghệ (Trung tâm), thuộc Sở Khoa học và Công nghệ, đã xây dựng mô hình ứng dụng khoa học và công nghệ trong sản xuất giống và nuôi thương phẩm cá đồng tại tỉnh Cà Mau. Mô hình này được triển khai trong thời gian 36 tháng (bắt đầu từ tháng 12/2021-11/2024).
Lần đầu tiên tôi nghe nói về lung Ngọc Hoàng cách nay hơn chục năm, từ các cựu binh Xưởng Quân giới Cà Mau. Các bác kể rằng, những năm xưởng đóng ở rừng tràm U Minh Hạ (1960-1964), nhờ sản vật nơi này đã giúp đơn vị cải thiện tốt đời sống, có sức khỏe để sản xuất vũ khí phục vụ chiến trường. Riêng con lung Ngọc Hoàng, hầu như cung cấp cá cho đơn vị xuyên suốt. Mà không phải chỉ có Xưởng Quân giới Cà Mau, hồi ấy còn nhiều cơ quan của tỉnh, Quân khu đóng trong rừng tràm, cũng sống nhờ vào nguồn cá vô tận này.
Hiện đang bước vào mùa mưa, là điều kiện để các loài cá sinh trưởng và phát triển. Lợi dụng điều đó, nhiều hộ dân khai thác theo nhiều hình thức để bán nhằm trục lợi cá nhân. Thời gian qua, nhằm ngăn chặn tình trạng mua bán cá non, bảo vệ nguồn lợi thủy sản (NLTS) nội đồng, ngành chức năng đã tăng cường tuần tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.
Cách khai thác hủy diệt bằng kích điện, hóa chất, thuốc cá, chất nổ, khai thác cá non, cá con vào đầu mùa mưa, là nguyên nhân dẫn đến nguồn lợi thủy sản ngày càng cạn kiệt ở Cà Mau.
Cuối tháng 6 (âm lịch), con nước dưới sông đã 'lừ lừ chín đỏ', dân câu lưới cũng tất bật chuẩn bị cho mùa cá mới. Tuy nhiên, do diễn biến khí hậu bất thường nhiều năm qua nên họ chỉ biết trông chờ một mùa lũ 'đẹp', để vun vén cuộc sống gia đình ổn định hơn.
Vị ngọt thơm của các loại cá đồng đã tạo nên danh tiếng cho làng cá khô ở các huyện biên giới tỉnh Long An: Vĩnh Hưng, Tân Hưng, Mộc Hóa, thị xã Kiến Tường… Cá khô vùng này được sản xuất bảo đảm an toàn thực phẩm nên được nhiều khách hàng trong và ngoài tỉnh ưa chuộng.
Vị ngọt thơm của các loại cá đồng đã tạo nên danh tiếng cho làng cá khô ở các huyện biên giới tỉnh Long An: Vĩnh Hưng, Tân Hưng, Mộc Hóa, thị xã Kiến Tường… Cá khô vùng này được sản xuất bảo đảm an toàn thực phẩm nên được nhiều khách hàng trong và ngoài tỉnh ưa chuộng.
Chụp đìa là hình thức thu hoạch cá đồng truyền thống có từ lâu đời của người dân vùng ngọt hóa ở Cà Mau, ngày nay hình thức bắt cá đặc biệt này được tái hiện tại điểm du lịch cộng đồng Mười Ngọt, xã Khánh Bình Tây Bắc, huyện Trần Văn Thời, đáp ứng nhu cầu du khách tham quan, trải nghiệm mỗi khi đến vùng đất U Minh Hạ.
Những ngày qua, ngành chức năng thường xuyên ra quân kiểm tra, nhắc nhở, tuyên truyền, thậm chí là xử lý vi phạm hành chính nhằm răn đe, nâng cao ý thức để tiểu thương và bà con không đánh bắt và bán cá non nhằm bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Các cơ quan báo chí cũng tích cực tuyên truyền để chấn chỉnh vấn đề này. Dù vậy, tình trạng bán cá non vẫn tái diễn tại các khu vực chợ, ngay cả trên mạng xã hội cũng nở rộ với đa dạng hình thức rao bán, kèm theo những dịch vụ tiện ích khác, rất đắt hàng.
Vào đầu mùa mưa, các loài thủy sản, nhất là các loại cá đồng bắt đầu sinh sản một lần duy nhất trong năm. Đây cũng là lúc nhiều hộ dân khai thác cá non đem bán, chủ yếu là cá lòng ròng (cá lóc con), cá rô tăm tít (cá rô con) và cá sặc con. Theo các lão nông tri điền, một trong những nguyên nhân dẫn đến nguồn lợi cá đồng ngày càng cạn kiệt là do tình trạng khai thác cá non, cá con vào đầu mùa mưa vô tội vạ của một số người dân như hiện nay.
Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau đã có công văn chỉ đạo các sở, ban, ngành, đoàn thể tỉnh, UBND các huyện, TP Cà Mau tăng cường tuyên truyền, xử lý tình trạng khai thác, mua bán cá non (cá con) trên địa bàn. Mùa mưa là thời điểm cá đồng sinh sản nhiều và cũng là lúc nhiều hộ dân sinh sống vùng ngọt hóa ở tỉnh Cà Mau bắt đầu khai thác cá non đem bán, chủ yếu là cá lòng ròng (cá lóc con), cá sặc, cá rô tôm tít (cá rô con)...
Đất rừng U Minh Hạ, ngoài mật ong, một thời từng nổi tiếng với con cá đồng. Tuy vậy, thời gian qua, do nhiều nguyên nhân, trong đó có việc khai thác quá mức nên nguồn lợi này ngày càng cạn kiệt.
'Em ơi ví dầu' là MV làm từ AI đầu tay của Đan Trường. Theo khán giả, phần nhạc mang âm hưởng miền Tây Nam Bộ và chất giọng của Đan Trường nghe ổn. Tuy nhiên, Đan Trường phiên bản AI khiến người xem thấy sợ vì đơ cứng, vô hồn.
Bước vào đầu mùa mưa, tình trạng khai thác cá non trên địa bàn tỉnh Cà Mau lại tái diễn.
Hiện đã vào mùa mưa, là thời kỳ sinh trưởng của các loài thủy sản nước ngọt, trong đó có cá đồng tự nhiên. Vì thế, huyện Trần Văn Thời chỉ đạo các ngành liên quan, các xã, thị trấn tăng cường công tác bảo vệ cá non, gắn với chống khai thác thủy sản theo kiểu hủy diệt và tận diệt.
Bắt đầu mùa mưa, khi các kênh rạch có nhiều nước là thời điểm sinh sản của các loại cá đồng, đây cũng là lúc nhiều người tận dụng bắt cá non, cá con bán. Ðể chấn chỉnh vấn đề này cũng như bảo vệ nguồn lợi thủy sản, ngành chức năng đã tiến hành kiểm tra, ra quân nhắc nhở, tuyên truyền để tiểu thương và bà con có ý thức hơn trong việc bảo vệ nguồn lợi cá đồng.
Huyện U Minh được thiên nhiên ưu đãi 'rừng vàng, biển bạc', nhưng những năm gần đây, do sự phát triển quá nhanh của các phương tiện đánh bắt, khai thác quá mức, làm cho nguồn lợi thủy sản cả vùng biển và vùng ngọt giảm sút nghiêm trọng. Chính vì vậy, công tác bảo tồn và phát triển nguồn lợi thủy sản được địa phương đặc biệt quan tâm.
Ông Ðoàn Hữu Nghị, Phó giám đốc Trung tâm Thông tin và Ứng dụng khoa học và công nghệ (Trung tâm), Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN), cho biết: 'Thực hiện nhiệm vụ được giao về công tác nghiên cứu, ứng dụng và phát triển công nghệ sinh học (CNSH) phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, thời gian qua, Trung tâm được ngành chức năng đầu tư các kỹ thuật, đào tạo nguồn nhân lực, chuyển giao và làm chủ một số công nghệ quan trọng để phát triển, ứng dụng CNSH trên các lĩnh vực'.
Từ mô hình tưởng như 'trồng lung tung, nuôi lung tung', ông Diệu có thu nhập hàng trăm triệu đồng/năm, góp phần đa dạng hệ sinh thái, nguồn lơị̣ thủy sản.
Tỉnh Cà Mau hướng đến không chỉ nâng cao nguồn lợi cá đồng, bảo vệ nguồn gene mà còn phải biến cá đồng thành sản phẩm thế mạnh của huyện; phát triển du lịch sinh thái thông qua các điểm nuôi cá đồng.
Vùng đất rừng U Minh Hạ từng có nguồn lợi cá đồng phong phú, đa dạng, thiên nhiên ưu đãi. Khi xưa mỗi lần người dân chụp đìa thu hàng tấn cá lóc, cá rô, cá thác lác, cá trê... Hiện nay nguồn lợi cá đồng ngày càng suy giảm, cơ quan chức năng địa phương đang triển khai các giải pháp tái tạo bảo vệ nguồn lợi cá đồng.
Nguồn lợi cá đồng ở vùng đất rừng U Minh hạ (Cà Mau) đang bị suy giảm nghiêm trọng. Chính quyền và người dân ở đây đang phải khai thác đi kèm với các giải pháp tái tạo, bảo vệ nguồn lợi này.