Trong những ngày giáp Tết Canh Tý 2020, không khí rộn ràng đón Xuân tưng bừng khắp các bản làng tại khu vực ngã ba biên giới A Pa Chải thuộc xã Sín Thầu, (huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên). Đây là khu vực có gần 100% người dân là đồng bào dân tộc Hà Nhì sinh sống. Mặc dù người Hà Nhì ăn tết truyền thống từ trung tuần tháng 12 dương lịch nhưng không vì thế mà Tết Nguyên Đán ở đây kém đi vẻ tưng bừng, nhộn nhịp.
Khi những tràn ruộng bậc thang ở thôn Lao Chải, xã Trịnh Tường (Bát Xát) ngả màu vàng rực tạo thành bức tranh tuyệt đẹp trên đỉnh núi, không chỉ gặt lúa, đồng bào Hà Nhì nơi đây còn có thú săn chuột rừng làm món đặc sản đãi khách đến chơi nhà trong những ngày Tết.
Cùng với tiếng nói, trang phục là một di sản văn hóa truyền thống độc đáo mang đặc trưng rất dễ nhận biết của từng dân tộc. Trang phục truyền thống không chỉ mang đậm bản sắc văn hóa, mà còn chứa đựng những giá trị nghệ thuật, giá trị lịch sử của từng tộc người.
Những ngày cuối năm, núi rừng vùng cao Y Tý (Bát Xát) hửng nắng nhưng cái lạnh vẫn khiến chúng tôi rùng mình mỗi khi có đợt gió kèm theo sương mù kéo đến. Trên khoảng rừng cây thưa nhìn ra thung lũng Lao Chải, có rất đông thanh niên Hà Nhì đang tất bật chuẩn bị cho một nghi lễ quan trọng, đó là xây 'nhà' cho người đã mất.
ĐBP – 1- Mùa xuân lại đến, tôi chắc rằng nhiều du khách trong nước và quốc tế đã có ý lựa chọn đến Ðiện Biên để tham quan, nghiên cứu, khám phá các di tích lịch sử, văn hóa… Ðến để được thư giãn, được thả mình trong không gian nguyên sơ, gần gũi mà vẫn giữ nét truyền thống ở các điểm nghỉ dưỡng sinh thái. Những người ưa xê dịch, khám phá có thể ngược quốc lộ 4H qua huyện biên giới Nậm Pồ, Mường Nhé lên điểm mốc 0 - Mốc biên giới 3 nước Việt - Trung - Lào ở A Pa Chải (xã Sín Thầu, huyện Mường Nhé) hay theo dòng sông Ðà, sông Nậm Na về xuôi.
ĐBP - Vào mỗi độ tháng 12 dương lịch hàng năm, khi cái rét ngọt của miền biên viễn đang phủ kín khắp bản làng; dãy núi Khoan La San hùng vĩ (thuộc địa phận xã Sín Thầu, huyện Mường Nhé) - nơi phân chia ranh giới giữa ba quốc gia: Việt Nam - Lào - Trung Quốc khoác lên mình dải mây trắng xóa, cũng là lúc bà con người Hà Nhì nơi đây lại tưng bừng tổ chức Tết Cổ truyền dân tộc (Khù Sự Chà). Ðây là lễ tết lớn, quan trọng nhất đối với đồng bào dân tộc Hà Nhì. Chính vì thế, đã thành cái hẹn với vùng cao, năm nay nhóm phóng viên chúng tôi lại ngược ngàn hàng trăm cây số, đến chân núi Khoan La San để ăn Tết với bà con Hà Nhì.
ĐBP - Những năm gần đây, phong trào văn nghệ quần chúng trên địa bàn huyện Mường Nhé đã có những bước phát triển, thu hút đông đảo người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số tham gia hưởng ứng. Từ đó, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, tạo sân chơi tinh thần lành mạnh cho nhân dân; đặc biệt là góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa các dân tộc, đẩy mạnh phong trào xây dựng văn hóa cơ sở.
ĐBP - Lễ Gạ Ma Thú (còn gọi là lễ Cúng bản) của người Hà Nhì ở Sín Thầu (huyện Mường Nhé) được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia từ đầu năm 2019. Tuy nhiên, với xu thế hội nhập, giao thoa văn hóa, việc bảo tồn, phát huy giá trị lễ 'Gạ Ma Thú' đang trở thành thách thức không nhỏ.
Sông Đà, dòng sông hung dữ chọn cho mình một con đường khó khăn giữa vực sâu, núi cao để chảy vào lòng đất Việt. Nơi đây, giữa bốn bề rừng thẳm đang có những con người chịu đựng mọi gian khó để 'Giữ lấy Thao, Đà dải thượng lưu'.
Cũng như nhiều dân tộc khác sinh sống trên rẻo cao, người Hà Nhì ở Tây Bắc có nhiều món ăn độc đáo, thể hiện sức sáng tạo và văn hóa ẩm thực riêng. Trong đó, có món bánh trôi thường được bà con làm trong dịp Tết Hồ Sự Chà (Tết cơm mới) - Tết cổ truyền với không gian văn hóa đặc sắc.
Đồn Biên phòng Y Tý, Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Lào Cai luôn gần dân, bám bản. Không chỉ nắm chắc tình hình địa bàn, cột mốc, đường biên, mà các chiến sĩ mang quân hàm xanh nơi đây có rất nhiều việc làm thiết thực giúp nhân dân xóa đói, giảm nghèo bền vững, từng ngày có cuộc sống ổn định hơn.
Trong khuôn khổ Lễ hội Ném còn giữa các huyện biên giới ba nước Việt Nam - Lào - Trung Quốc lần thứ VI tại huyện Mường Tè (Lai Châu) đón mừng Năm mới 2020, huyện Mường Tè đã tổ chức hơn 100 mâm cơm để nhân dân các dân tộc 3 nước chung vui, giao lưu nhân dịp này.
ĐBP - Ngày 25/12, huyện Mường Nhé tổ chức Hội nghị biểu dương, khen thưởng người có uy tín tiêu biểu trong đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) năm 2019.
Trong những ngày cuối năm 2019, khi Tết Nguyên đán đang đến rất gần, Báo An ninh Thủ đô đã cùng Thẩm mỹ Hải Duyên (số 66 Trần Phú, Hà Nội) chuyển 370 suất quà tới các em học sinh có hoàn cảnh khó khăn ở Trường Mầm non và Tiểu học xã Nậm Pung, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai.
ĐBP - Trung tá Pờ Pờ Sơn, Phó Trưởng Công an huyện Mường Nhé cho biết: 'Vào tháng cuối năm và sát Tết Nguyên đán, Tết cổ truyền của các dân tộc trên địa bàn huyện, như: Tết dân tộc Mông, tết Hà Nhì và Si La, tình hình an ninh trật tự (ANTT) trên địa bàn huyện Mường Nhé càng phức tạp. Do đó, Ban lãnh đạo Công an huyện Mường Nhé đã ban hành và triển khai thực hiện Kế hoạch số 34/KH-CAH về việc ra quân cao điểm bảo vệ ANTT dịp cuối năm 2019.
Đoàn công tác Cục Cảnh sát quản lý tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự tại cộng đồng (Bộ Công an) vừa tổ chức chương trình 'Đông ấm cho em', trao hàng trăm suất quà cho các em học sinh tại xã Ma Ly Chải, huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu.
ĐBP - Trong đời sống văn hóa các dân tộc thiểu số, bên cạnh tiếng nói, chữ viết thì trang phục truyền thống là một trong những văn hóa đặc trưng, thể hiện nét riêng biệt và là cách để nhận biết từng dân tộc. Trang phục truyền thống không chỉ mang đậm bản sắc văn hóa, mà còn chứa đựng những giá trị nghệ thuật, giá trị lịch sử của từng tộc người. Tuy nhiên, trong vài năm gần đây việc mang mặc trang phục truyền thống của các đồng bào dân tộc thiểu số có biểu hiện dần bị mai một.
Ga Tho Tho là Tết cổ truyền của đồng bào Hà Nhì ở vùng cao (Bát Xát). Tháng 11 âm lịch hằng năm, sau khi thu hoạch xong mùa màng, đồng bào Hà Nhì lại rộn ràng tổ chức Tết cổ truyền Ga Tho Tho. Tết Ga Tho Tho năm nay được tổ chức từ ngày mùng 3 -5/11 âm lịch (tức ngày 28 - 30/11/2019).
Trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam, nhiều dân tộc đón Tết sớm hơn so với Tết Nguyên đán. Trong đó, người Hà Nhì (Mường Tè, Lai Châu) thường tổ chức đón Tết tưng bừng, nhộn nhịp ngay từ đầu tháng 11 Âm lịch, với nhiều phong tục mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.
Trong những năm qua, tỉnh Lào Cai luôn coi trọng việc bảo tồn và phát huy giá trị của các di sản phi vật thể quốc gia, gắn các di sản văn hóa với phát triển du lịch.
Không biết từ bao giờ, lá cờ Tổ quốc và ảnh Bác Hồ là những thứ không thể thiếu đối với mỗi gia đình đồng bào dân tộc Hà Nhì ở huyện biên giới Mường Tè (Lai Châu).
Việt Nam có 54 dân tộc anh em sinh sống trên mọi miền Tổ quốc. Mỗi dân tộc lại có một bản sắc văn hóa riêng, đáng tự hào được thể hiện qua ngôn ngữ, nếp sinh hoạt và rõ nét nhất là ở hệ thống lễ nghi. Đặc biệt trong lễ nghi vòng một đời, lễ cưới được coi là quan trọng nhất. Vì thế mà ở mỗi cộng đồng tộc người lại có những phong tục cưới hỏi độc đáo, có '1-0-2' như: Tục ở rể của dân tộc Thái, vỗ mông chọn bạn đời của người Mông, bắt chồng của người Chu-ru hay ăn hỏi hai lần của người Dao Đỏ...
Sáng 1/11, tại huyện Bảo Thắng, Ban Dân tộc tỉnh phối hợp với UBND các huyện Bảo Thắng, Bảo Yên và Văn Bàn tổ chức hội nghị gặp mặt thầy mo, thầy cúng, thầy then có uy tín bàn giải pháp cải tạo tập quán lạc hậu trong đồng bào dân tộc thiểu số.
Sáng 25/10, tại huyện Si Ma Cai, Ban Dân tộc tỉnh tổ chức Hội nghị gặp mặt các thầy mo, thầy cúng uy tín bàn giải pháp cải tạo tập quán lạc hậu trong đồng bào dân tộc thiểu số.
Là nữ bí thư đầu tiên của xã Sín Thầu (huyện Mường Nhé, Điện Biên), chị Pờ Mỳ Lế được nhiều người ví như 'bông hồng thép' khi đưa xã vùng ngã 3 biên phát triển.
Chúng tôi gặp anh Trần Chí Thành, Giám đốc Hợp tác xã Tả Phìn Xanh (Sa Pa) khi sản phẩm dịch vụ du lịch 'Khu sinh thái vườn đá Tả Phìn' của đơn vị anh vừa được xướng danh là 1 trong 10 sản phẩm OCOP tiêu biểu của tỉnh Lào Cai. Đặc biệt, đây cũng là sản phẩm dịch vụ du lịch đầu tiên của tỉnh đạt sản phẩm OCOP 4 sao.
Đây là một trong những nội dung được đề cập tới trong báo cáo kết quả công tác y tế và chăm sóc sức khỏe vùng dân tộc thiểu số và miền núi vừa được Ủy ban Dân tộc ban hành.
ĐBP - Ngày nay, nói đến Tây Bắc chúng ta thường nhớ câu nói của cố Thủ tướng Phạm Văn Ðồng: 'Tây Bắc, hòn ngọc ngày mai của Tổ quốc' - xứ sở của hoa ban cùng Chiến thắng Ðiện Biên Phủ năm 1954. Ðây là vùng núi rừng trùng điệp và hùng vĩ, có ngọn Phan Si Păng cao hơn 3.000m; có cao nguyên Mộc Châu mênh mông; có những cánh đồng nổi tiếng đã đi vào thơ ca dân gian: 'Nhất Thanh, nhì Lò, tam Than, tứ Tấc'; có con sông Ðà với trữ lượng điện năng vô tận và là nơi tụ cư lâu đời của các sắc tộc Thái, Mông, Khơ Mú, Lào, Lự, Kháng, Si La, Hà Nhì...
'Đầu tư cho phụ nữ DTTS không phải đầu tư cho cá nhân họ mà là đầu tư cho hộ gia đình, cho cộng đồng' - Đây chính là cơ sở để vấn đề lồng ghép giới nhận được sự quan tâm đặc biệt trong quá trình tham vấn cho 'Đề án tổng thể đầu tư phát triển kinh tế - xã hội vùng DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2025, định hướng 2030'.
Sáng 4-10, tại bản Ban, xã Mường Nhé, huyện Mường Nhé (tỉnh Điện Biên), Công ty Điện lực Điện Biên, Tổng Công ty Điện lực miền bắc tổ chức động thổ khởi công dự án cấp điện cho 15 bản thuộc năm xã trong huyện, gồm: Mường Toong, Mường Nhé, Chung Chải, Pá Mỳ, Sín Thầu.
Đây là thông tin được đề cập tới trong báo cáo cập nhật tình hình phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi vừa được Ủy ban Dân tộc gửi Ủy ban Kinh tế của Quốc hội.
Lào Cai là địa bàn cư trú của 25 dân tộc anh em với hơn 483 nghìn đồng bào dân tộc thiểu số, chiếm 66,2% dân số toàn tỉnh. Trong suốt quá trình đấu tranh dựng nước, giữ nước, đặc biệt là từ khi tái lập tỉnh đến nay, đồng bào các dân tộc thiểu số luôn phát huy tinh thần đoàn kết, nỗ lực phấn đấu, góp phần xây dựng Lào Cai từ một tỉnh với điểm xuất phát thấp, nghèo nàn, lạc hậu trở thành tỉnh phát triển của khu vực.
ĐBP - Là huyện biên giới, nơi cư trú của 11 dân tộc anh em (Mông, Thái, Hà Nhì...) với nhiều nét văn hóa đặc trưng của vùng Tây Bắc, như: Các trò chơi, lễ hội dân gian truyền thống, múa khèn... Do vậy, để phát triển du lịch, gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống, huyện Mường Nhé đã và đang chú trọng khôi phục, duy trì, nâng cao chất lượng các lễ hội, làng nghề truyền thống mang đậm giá trị văn hóa của đồng bào nơi đây.
Đến với những xã vùng cao của huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai vào tháng 9 – 10 không chỉ 'lạc' vào thiên đường với núi đồi trùng trùng điệp điệp nhuộm màu vàng óng của lúa mà còn bắt gặp những gương mặt đáng yêu của các em bé người Hà Nhì ngây thơ, trong sáng, chúng là những 'bông hoa' của núi rừng.
ĐBP - Chia sẻ với chúng tôi, bà Phạm Thị Quỳnh Minh, Trưởng ban Tuyên giáo Huyện ủy Mường Nhé cho biết: Huyện Mường Nhé hiện có 321 báo cáo viên, tuyên truyền viên (BCV-TTV) cấp huyện và cấp cơ sở. Với đặc thù huyện vùng cao, phần đông là đồng bào dân tộc thiểu số, đời sống còn khó khăn và trình độ nhận thức còn hạn chế thì việc tuyên truyền miệng cho bà con là rất quan trọng. Xác định rõ vai trò của BCV-TTV, những năm qua Huyện ủy Mường Nhé đặc biệt quan tâm thực hiện bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho các BCV-TTV các cấp. Trong đó đặc biệt chú trọng xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ BCV-TTV trẻ, có bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn, nhiệt huyết công tác; thường xuyên bồi dưỡng rèn luyện để nâng cao năng lực, tính hiệu quả trong công tác tuyên truyền miệng cho toàn đội ngũ BCV-TTV các cấp, từ huyện đến cơ sở'.
ĐBP - Ở tỉnh Ðiện Biên, đồng bào dân tộc Hà Nhì có khoảng 5.500 người, sinh sống tập trung chủ yếu ở 4 xã: Sín Thầu, Sen Thượng, Chung Chải và Leng Su Sìn (huyện Mường Nhé). Những năm gần đây, nhờ sự quan tâm của các cấp, đời sống của người Hà Nhì đã có nhiều đổi thay, phát triển, nhưng họ vẫn giữ gìn giá trị văn hóa truyền thống qua những phong tục, nếp sống đặc trưng, mang đậm bản sắc dân tộc.
Không gian văn hóa của dân tộc Hà Nhì trên vùng cao Bát Xát được sáng tạo, hình thành và xây dựng hàng trăm năm qua, mang nhiều giá trị về mặt văn hóa, lịch sử, kiến trúc… Tuy nhiên, điều khiến chúng tôi trăn trở là không gian độc đáo ấy đang bị 'tấn công' bởi làn sóng đô thị hóa, phát triển du lịch.
Nhắc đến những bản Hà Nhì ở các xã vùng cao huyện Bát Xát như Y Tý, Trịnh Tường, Nậm Pung, du khách khắp nơi không khỏi ngỡ ngàng bởi vẻ đẹp của rừng cây cổ thụ, ruộng bậc thang, đặc biệt là những ngôi nhà đất tuyệt đẹp, cùng bản sắc dân tộc độc đáo của người Hà Nhì đen nơi đây. Tuy nhiên, những năm gần đây, không gian văn hóa mang đậm bản sắc ấy đang có nguy cơ bị phá vỡ bởi tiến trình đô thị hóa.