15 luật mới: Phân quyền mạnh, tháo gỡ nhiều điểm nghẽn pháp lý

Các luật gồm Luật Dầu khí; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư; Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng; Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật; Luật Hòa giải ở cơ sở; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.

Luật Phát triển đô thị; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc.

Tăng phân quyền, cắt giảm thủ tục

Luật Dầu khí năm 2026 gồm 12 chương, 62 điều, theo hướng tăng cường phân quyền, giao quyền, đơn giản hóa thủ tục và khơi thông nguồn lực cho hoạt động dầu khí.

Luật đồng thời phân định rõ chức năng của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), tách bạch vai trò nhà thầu dầu khí với các chức năng đặc thù do Nhà nước giao.

Một số nội dung mới đáng chú ý gồm chính sách ưu đãi đầu tư trong hoạt động dầu khí; thu giữ, lưu trữ carbon; phát triển công trình năng lượng ngoài khơi và dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao.

Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Cấn Đình Tài chủ trì buổi họp báo. Ảnh: TTXVN.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan tạo cơ sở tái thiết kế quy trình quản lý hải quan, tăng kết nối dữ liệu giữa các bộ, ngành và địa phương, đồng thời cắt giảm thủ tục, chi phí cho người dân và doanh nghiệp.

Luật cũng đẩy mạnh phân cấp cho hải quan địa phương, sửa đổi quy định về hồ sơ hải quan, cơ chế một cửa quốc gia, quản lý rủi ro và kiểm tra hồ sơ. Một số điều kiện đối với đại lý làm thủ tục hải quan được bãi bỏ...

Các luật trên có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Hoàn thiện pháp luật về quốc phòng, an ninh

Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt gồm 4 chương, 36 điều, có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.

Luật nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý để phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý hành vi phổ biến, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; đồng thời thực hiện các nghĩa vụ quốc tế của Việt Nam.

Trong khi đó, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng nhằm đáp ứng yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, gắn với phân cấp, phân quyền và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Luật gồm 10 điều, có hiệu lực từ ngày 1/9/2027.

Đặt sự an toàn của người dân lên hàng đầu

Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật gồm 5 chương, 39 điều, bổ sung các nhóm đối tượng đặc thù được ưu tiên phổ biến, giáo dục pháp luật; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội và các nền tảng số.

Luật xác lập vị trí của Cổng Pháp luật quốc gia là nền tảng số quốc gia dùng chung về pháp luật, tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp tiếp cận thông tin pháp luật thuận lợi hơn.

Luật Hòa giải ở cơ sở gồm 5 chương, 35 điều, bổ sung quy định về bảo mật thông tin, nguồn lực cho công tác hòa giải, mở rộng nguồn lựa chọn hòa giải viên và tạo cơ sở pháp lý cho chuyển đổi số.

Đáng chú ý, lần đầu tiên luật quy định nghĩa vụ phối hợp của hòa giải viên và chính quyền cơ sở trong nhận diện, ngăn ngừa sớm những mâu thuẫn có nguy cơ dẫn đến bạo lực, hành vi vi phạm pháp luật, ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe con người.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước bổ sung quyền được Nhà nước bồi thường đối với người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân của họ trong trường hợp cơ quan có thẩm quyền không áp dụng hoặc áp dụng không kịp thời, không đúng biện pháp bảo vệ, gây thiệt hại.

Ba luật này có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Tạo không gian phát triển mới cho đô thị

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng có hiệu lực từ ngày 1/12/2026, tập trung xử lý những vấn đề phát sinh từ việc sắp xếp tổ chức bộ máy và hoàn thiện pháp luật về phòng, chống rửa tiền.

Luật Phát triển đô thị gồm 5 chương, 66 điều, có hiệu lực từ ngày 1/10/2026.

Luật tạo hành lang pháp lý để thúc đẩy phát triển TPHCM, các đô thị đặc biệt, thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt; đồng thời tạo cơ chế huy động nguồn lực, phát triển hạ tầng và hình thành các cực tăng trưởng mới.

Đáng chú ý, luật quy định cơ chế công nhận xã, phường hoặc đặc khu là khu kinh tế đặc biệt, cùng các chính sách đặc thù về tổ chức bộ máy, quy hoạch, xây dựng, phát triển hạ tầng, huy động nguồn lực và phát triển kinh tế biển.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Luật cắt giảm 40 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 12 thủ tục, cắt giảm 40 điều kiện kinh doanh và phân quyền 24 thủ tục hành chính cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh.

Nhiều thay đổi trong viễn thông, lao động, xuất bản

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Luật bãi bỏ 2 thủ tục hành chính, cắt giảm 47 điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa 4 điều kiện và sửa đổi 3 điều kiện kinh doanh; đồng thời tiếp tục đẩy mạnh phân quyền và hoàn thiện cơ sở pháp lý để sử dụng hiệu quả hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng cũng có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, trong đó ưu tiên đưa lao động đã qua đào tạo, có trình độ chuyên môn kỹ thuật đi làm việc ở nước ngoài.

Luật hướng tới hình thành “vòng tuần hoàn lao động”, tăng kết nối việc làm cho người lao động sau khi về nước với thị trường lao động trong nước.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, riêng quy định về in xuất khẩu xuất bản phẩm có hiệu lực từ ngày 1/1/2029.

Luật xác định xuất bản vừa là lĩnh vực văn hóa, tư tưởng, vừa là ngành kinh tế - công nghệ, đồng thời tăng quyền tự chủ của nhà xuất bản gắn với trách nhiệm về nội dung.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, trong đó quy định rõ hơn về thi tuyển và tuyển chọn phương án kiến trúc, bảo đảm các yêu cầu về quy hoạch, văn hóa, hiệu quả kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường.